Tυφώνας Vodafone χτύπησε την κυβέρνηση

«H κυβέρνηση δεν περνάει την καλύτερη φάση της» παραδέχθηκε σε
δημοσιογράφους ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης μετά την πρώτη επίσκεψή του στο Μέγαρο
Μαξίμου ως υπουργός Άμυνας πριν από λίγες μέρες. Ο όρος «τρικυμία της διετίας»
που χρησιμοποιεί κατ’ ιδίαν όμως, μάλλον περιγράφει καλύτερα τα πράγματα. Δύο
χρόνια μετά την ανάληψη της εξουσίας, η κυβέρνηση Καραμανλή δείχνει να
παραπαίει και να μην έχει στρατηγική εξόδου από την κρίση.

Ενδεικτικοί, όπως λένε κυβερνητικά στελέχη, είναι οι χειρισμοί στην απεργία
των ναυτεργατών, αλλά και η «αψυχολόγητη» – όπως τη χαρακτηρίζουν –
πρωτοβουλία στο θέμα της αυτονόμησης των κοινοτήτων από τον Καποδίστρια. Δεν
εντάσσονται, υποστηρίζουν, σε καμία στρατηγική και το μόνο που πέτυχαν ήταν να
στρέψουν την κοινωνία εναντίον της κυβέρνησης. Στο ίδιο πλαίσιο τα στελέχη
αυτά εντάσσουν και τις παλινωδίες της κυβέρνησης στο Ασφαλιστικό, όπου ο
υπουργός Απασχόλησης Σάββας Τσιτουρίδης άνοιξε θέμα ορίων ηλικίας και ύψους
συντάξεων, αλλά το διέψευσε την επομένη. Είναι ενδεικτικό ότι κορυφαίο
στέλεχος του επικοινωνιακού επιτελείου της κυβέρνησης, τα οποίο συνομιλεί
τακτικά με τον Πρωθυπουργό, παραδεχόταν πως δεν αντιλαμβάνονται τι ήθελε να
πετύχει ο υπουργός Απασχόλησης ανοίγοντας αυτή τη συζήτηση. Κορυφαίο
κυβερνητικό στέλεχος αποδίδει την κακή εικόνα της κυβέρνησης στην «αρνητική
ψυχολογία» που προκάλεσε στον Πρωθυπουργό και την κυβέρνηση η υπόθεση των
υποκλοπών. Το στέλεχος αυτό αναφέρει πως ώς τη μοιραία συνέντευξη των τριών
υπουργών, ο Κώστας Καραμανλής ήταν κυρίαρχος του παιχνιδιού και παρά τα λάθη
και τις αστοχίες των υπουργών του, η εικόνα του δεν είχε πληγεί. Οι υποκλοπές
όμως έπληξαν για πρώτη φορά τον ίδιο τον Πρωθυπουργό. H ευθύνη καταλογίστηκε
από τους πολίτες στον κ. Καραμανλή, με αποτέλεσμα να συρρικνωθούν η
δημοτικότητα και η αξιοπιστία του. Αυτό προκάλεσε στον Πρωθυπουργό τεράστια
ανασφάλεια, η οποία – όπως υποστηρίζει το εν λόγω στέλεχος – εκδηλώθηκε με
αποτυχημένες σπασμωδικές προσπάθειες αντιπερισπασμού.

«Μούδιασαν». Το θέμα των υποκλοπών εξακολουθεί να προκαλεί εφιάλτες και
ρίγη στην κυβερνητική παράταξη, αφού κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης
περιμένουν ότι θα «φουντώσει» ξανά και πως θα δημιουργήσει ακόμα μεγαλύτερα
προβλήματα τους επόμενους μήνες. Σε μια προσπάθεια να αποφύγει να έρθει σε
ακόμα πιο δύσκολη θέση και να κάνει περισσότερα λάθη, το Μαξίμου επέλεξε την
άμυνα της απραξίας: ενδεικτικό είναι ότι ο Πρωθυπουργός ακύρωσε τους
σχεδιασμούς για μια πανηγυρική συνέντευξη Τύπου στην επέτειο για τα 2 χρόνια
διακυβέρνησης από τη N.Δ. – θα συγκαλέσει όμως Υπουργικό Συμβούλιο. Το κακό
κλίμα δεν αφήνει ανεπηρέαστο ούτε το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, όπου
διαπιστώνουν – όπως λένε – ένα «μούδιασμα». Τα στελέχη αυτά υποστηρίζουν
μάλιστα, πως στο Μαξίμου ανησύχησαν όταν διαπίστωσαν πως ο κόσμος θεωρεί ότι η
κυβέρνηση (δημοσκόπηση RASS) υπηρετεί μόνο τα συμφέροντα των εργοδοτών και των
τραπεζιτών, και έδωσαν εντολή στον Γιώργο Αλογοσκούφη και τον Σάββα Τσιτουρίδη
να προσπαθήσουν να αποκαταστήσουν (σε επίπεδο κλίματος) το κοινωνικό πρόσωπο
της κυβέρνησης.

Άτολμες κινήσεις. Στο οικονομικό επιτελείο πάντως είναι ανήσυχοι με
αυτή τη στροφή, επειδή θεωρούν ότι θα έχει ανασταλτικές επιπτώσεις στην άσκηση
της οικονομικής πολιτικής. Λένε πως με καλύτερο κλίμα για την κυβέρνηση, ο
υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών θα μπορούσε να εκμεταλλευθεί την ευνοϊκή
συγκυρία στο ελληνικό χρηματιστήριο και τις διεθνείς αγορές για να προχωρήσει
με ταχύτερα βήματα στις αποκρατικοποιήσεις. Μάλιστα, κυβερνητικά στελέχη
χαρακτηρίζουν άτολμες τις αποκρατικοποιήσεις που ανακοίνωσε ο υπουργός
Οικονομίας στην κυβερνητική επιτροπή της Τρίτης, ενώ εκφράζουν σοβαρές
αμφιβολίες για τη μεταρρυθμιστική δυναμική της κυβέρνησης στο μέλλον. Τα
στελέχη αυτά επισημαίνουν πως ο στρατηγικός σχεδιασμός της κυβέρνησης
προβλέπει συγκρούσεις με τους εργαζομένους στις ζημιογόνες ΔΕΚΟ για την αλλαγή
των κανονισμών εργασίας, τις οποίες, όπως εκτιμούν, η κυβέρνηση δεν θα είναι
σε θέση να φέρει εις πέρας και θα υποχρεωθεί να τις αναστείλει. Τα στελέχη
αυτά επισημαίνουν πως δεν έχει γίνει καν η προετοιμασία για τις αλλαγές στις
ζημιογόνες ΔΕΚΟ (και ιδιαίτερα σε εκείνες του Μεταφορών, όπως είναι ο ΟΣΕ και
ΟΑΣΑ, επειδή ο Μιχάλης Λιάπης δεν θέλει να εμπλακεί σε εργασιακές
συγκρούσεις). Τα ίδια στελέχη παραδέχονται πως ακόμα και αν τα επιχειρησιακά
σχέδια ήταν έτοιμα, η κυβέρνηση, η οποία μόλις έναν μήνα νωρίτερα έκανε
προσπάθειες να αποκαταστήσει το κοινωνικό της πρόσωπο και τρέμει νέες
αποκαλύψεις στην υπόθεση των υποκλοπών, δεν έχει την αξιοπιστία να πείσει την
κοινή γνώμη – όπως σχεδίαζε – ότι συγκρούεται με τα «ρετιρέ» για το καλό τού
τόπου.

Πορεία με… πυξίδα τις δημοσκοπήσεις

Για ορισμένα κορυφαία στελέχη της N.Δ. πάντως, η υπόθεση των υποκλοπών ήταν
απλώς ο καταλύτης που επιτάχυνε τις εξελίξεις. Τα στελέχη αυτά θεωρούν ότι η
κρίση ήταν προδιαγεγραμμένη στο πρώτο σοβαρό πρόβλημα που θα ανέκυπτε για την
κυβέρνηση, αφού – όπως παραδέχονται – αυτό που έδειξαν τα δύο πρώτα χρόνια της
διακυβέρνησης, είναι ότι δεν υπήρχε σαφής στρατηγική και πως η κυβέρνηση
πορευόταν με γνώμονα τις δημοσκοπήσεις.

Για τα στελέχη αυτά, το πρώτο σημείο καμπής για την κυβέρνηση Καραμανλή είναι
η υπόθεση του βασικού μετόχου, η οποία άρχισε ως αντιπερισπασμός για την
κρίση, την οποία προκάλεσε στην κυβέρνηση η πτώση του Σινούκ. Τα στελέχη αυτά
θεωρούν πως η κυβέρνηση προχώρησε ώς το τέλος και ψήφισε τον σχετικό
δρακόντειο νόμο τον Ιανουάριο του 2005, επειδή έβλεπε στις μετρήσεις πως στο
θέμα αυτό είχε μεγάλη υπεροχή απέναντι στο ΠΑΣΟΚ. Δεν είχε πάντως εκτιμήσει
σωστά την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία απείλησε ακόμα και με
περικοπές κονδυλίων και υποχρέωσε την κυβέρνηση σε άτακτη υποχώρηση. Αυτό
προκάλεσε μεγάλη ενδοκυβερνητική κρίση, στην οποία εκδηλώθηκαν για πρώτη φορά
φαινόμενα αμφισβήτησης του Πρωθυπουργού.

H διέξοδος την οποία επέλεξε ο Πρωθυπουργός ήταν η στροφή στις
«μεταρρυθμίσεις», πολύ διστακτικά στην αρχή με την εθελουσία στον ΟΤΕ, πιο
δυναμικά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όπου οι μετρήσεις έδειχναν ότι η
κοινωνία ήθελε μεταρρυθμίσεις. Τα ανωτέρω στελέχη επισημαίνουν πάντως, πως η
επιλογή της σύγκρουσης με τα συνδικάτα για τις μεταρρυθμίσεις ουδέποτε υπήρχε
στον σχεδιασμό του Κώστα Καραμανλή, ο οποίος μάλιστα υποστήριζε πως είναι
εναντίον των δραστικών αλλαγών. Ο Πρωθυπουργός ακολούθησε την πολιτική αυτή
επειδή έβλεπε πως τού έβγαινε στις μετρήσεις και έφερνε σε δύσκολη θέση την
αντιπολίτευση.

Οι μεταρρυθμίσεις έγιναν το νέο δόγμα της κυβέρνησης. Στο πλαίσιο αυτό
εντάσσεται και η πρωτοβουλία του κ. Καραμανλή να προχωρήσει σε συνταγματική
αναθεώρηση τον Ιανουάριο, ενώ ο κ. Αλογοσκούφης έκανε λόγο για νέο κύκλο
μεταρρυθμίσεων. Έως τότε η υπεροχή του Πρωθυπουργού στο πολιτικό σκηνικό και η
αξιοπιστία του επέτρεπαν στην κυβέρνηση να ελπίζει και να διαπιστώνει στις
μετρήσεις ότι η δυσφορία των εργαζομένων για τις «μεταρρυθμίσεις» δεν θα
μεταφραζόταν σε εκλογικές απώλειες. Κυβερνητικά στελέχη όμως ανησυχούν πλέον
ότι η υπόθεση των υποκλοπών μπορεί να άφησε την κυβέρνηση χωρίς στρατηγική:
όπως υποστηρίζουν, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δεν δείχνουν μόνο κατάρρευση
της N.Δ. και του Πρωθυπουργού, αλλά και έντονα μειωμένη αποδοχή των
μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησης στην κοινή γνώμη. Και δεν θεωρούν απίθανο η
στρατηγική αυτή να εγκαταλειφθεί αν οι κοινωνικές αντιδράσεις ενταθούν.