H αρχαιοκαπηλεία ξαναγράφει την ιστορία της Kομοτηνής

Αν τα περίτεχνα μαρμάρινα γλυπτά που βρέθηκαν στα χέρια αρχαιοκαπήλων προέρχονται πράγματι από εκσκαφή στο κέντρο της Κομοτηνής, όπως εκείνοι ισχυρίζονται, θα πρέπει να «μετακινηθεί» η χρονολόγηση της θρακικής πόλης από τους βυζαντινούς στους ρωμαϊκούς χρόνους (φωτογραφία: Γιώργος Γιακουμίδης)

Ογκώδεις μαρμάρινες πλάκες, συνολικού βάρους 1,5 τόνου, κατέσχεσαν αστυνομικοί
σε καρότσα φορτηγού αυτοκινήτου, που ανήκει σε 41χρονο, ο οποίος κατηγορείται
ότι μαζί με συγγενή του 26χρονο τα κάλυψαν με χώμα και αναζητούσαν αγοραστές
αντί του ποσού των 130.000 – 150.000 ευρώ. «H εκτίμηση είναι ότι τα κρατούσαν
το τελευταίο τρίμηνο. H προσπάθεια να τα πουλήσουν όμως έγινε γνωστή και γι’
αυτό τους παρακολουθούσαμε αρκετό διάστημα», είπε ο διευθυντής της Ασφάλειας
Θεσσαλονίκης ταξίαρχος Στέργιος Αποστολίδης.

Πρόκειται για 23 μαρμάρινες πλάκες, η μεγαλύτερη των οποίων ζυγίζει 300
κιλά. Σε πέντε από αυτές υπάρχουν ανάγλυφες μορφές γυμνών ανδρών. Για τις
τρεις εικάζεται ότι αναπαριστούν τον Ηρακλή επειδή είναι άνδρες με λεοντή
στους ώμους, όπως είπαν οι αρχαιολόγοι στους αστυνομικούς. Οι υπόλοιπες
ανήκουν σε γενειοφόρους άνδρες που με την πρώτη εκτίμηση δεν προέκυψε ποιους
αναπαριστούν. «Ο 41χρονος υποστηρίζει πως κατά τη διάρκεια της ανασκαφής
υπήρχε και μεγαλύτερο κομμάτι στο σημείο, το οποίο όμως δεν κατάφερε να
βγάλει», τόνιζαν στα «NEA» αστυνομικοί.

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των αρχαιοκαπήλων, τα ογκώδη μαρμάρινα ευρήματα
εντοπίστηκαν από τους ίδιους κατά τη διάρκεια εκσκαφικών εργασιών στο κέντρο
της Κομοτηνής για την ανέγερση οικοδομής.

Οι αρχαιοκάπηλοι δεν διευκρίνισαν αν επρόκειτο για μέλη μεγαλύτερου ενιαίου
μνημειακού συνόλου που αποσπάστηκαν ως θραύσματα κατά τη διάρκεια των
εκσκαφικών εργασιών ή για μεμονωμένα ευρήματα που εντοπίστηκαν και
μεταφέρθηκαν ως είχαν, χωρίς να αφεθούν στο σημείο εύρεσής τους υπολείμματα.

Ωστόσο δεν αποκλείεται τα μέλη του ρωμαϊκού μνημείου να είχαν μεταφερθεί σε
άγνωστη ιστορική στιγμή (μεταξύ ρωμαϊκών χρόνων και βυζαντινών, μεταβυζαντινών
ή νεώτερων) από άλλο σημείο του νομού ή της ευρύτερης περιοχής προκειμένου να
αξιοποιηθούν σε δεύτερη χρήση (πρακτική που ακολουθήθηκε σε πολλές περιπτώσεις
βυζαντινών και άλλων μνημείων με τη χρήση μελών και υλικών από αρχαία ή και
ρωμαϊκά μνημεία).

Στην περίπτωση όμως που τα προϊόντα της αρχαιοκαπηλείας αποτελούν αυτούσιο
ρωμαϊκό μνημείο το οποίο αποκαλύφθηκε πράγματι στο κέντρο της πόλης κι αυτή
ήταν η αρχική του θέση από τη δημιουργία του, ανατρέπεται η ιστορία της ίδιας
της πόλης και η ίδρυσή της μεταφέρεται – βάσει των νέων ευρημάτων – στους
ρωμαϊκούς ή και παλαιότερους χρόνους.

H χρονολόγηση και η απόδοση των μνημείων στη ρωμαϊκή εποχή έγινε από την
αρχαιολόγο της ΙΣΤ’ Εφορείας Αρχαιοτήτων κ. Αικατερίνη Τζαναβάρη στη
Θεσσαλονίκη, μετά τη μεταφορά των ευρημάτων στα κεντρικά της Ασφάλειας.

Οι συλληφθέντες πάντως οδηγήθηκαν στον εισαγγελέα Κομοτηνής, ο οποίος άσκησε
εις βάρος τους ποινική δίωξη για υπεξαίρεση αρχαίων αντικειμένων σε βαθμό
κακουργήματος και τους παρέπεμψε ν’ απολογηθούν σε ανακριτή.

Ιστορική αξιολόγηση

H προϊσταμένη της ΙΘ’ Εφορείας Αρχαιοτήτων της Κομοτηνής κ. Νικολίτσα
Κοκοτάκη, η οποία δεν είχε ακόμη την ευκαιρία να εξετάσει τα ευρήματα,
επιβεβαίωσε τους προβληματισμούς για τα νέα ιστορικά δεδομένα που πιθανότατα
να «δίνουν» τα τυχαία ευρήματα των αρχαιοκαπήλων – καθώς η ιστορία της πόλης
ανάγεται με βάση τα μέχρι στιγμής ευρήματα στους βυζαντινούς χρόνους. Αρνήθηκε
όμως να δώσει περαιτέρω στοιχεία, καθώς αναμένει τη μεταφορά των ευρημάτων
στην Κομοτηνή όπου και η ίδια θα προβεί σε ιστορική αξιολόγηση, αλλά και την
εξέταση του χώρου όπου βρέθηκαν τα ευρήματα (τον οποίο θα υποδείξουν επακριβώς
οι συλληφθέντες) για τον εντοπισμό τυχόν υπολειμμάτων του εικαζόμενου ενιαίου
μνημειακού συνόλου.