«H Xαμάς θα αναγκαστεί να συνεργαστεί με το Iσραήλ»

Δεν εξεπλάγη με την εκλογική νίκη της Χαμάς. Ούτε όμως τη θεωρεί απαραίτητα
ολέθρια για την περιοχή. Πιστεύει ότι η άνοδος του πολιτικού Ισλάμ, ή καλύτερα
των «ισλαμο-εθνικιστικών» κινημάτων, σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής και
πέραν αυτής, αποτελεί ένα βήμα προς τη δημοκρατία… Ο Ολιβιέ Ρουά γνωρίζει
πως η αισιοδοξία του τον «καταδικάζει» σήμερα να βρίσκεται στη μειοψηφία. Αυτό
όμως δεν τον πτοεί.

Είναι διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) της
Γαλλίας, σύμβουλος του γαλλικού υπουργείου Εξωτερικών, συγγραφέας πολυάριθμων
βιβλίων με πιο πρόσφατο το «H Κοσμικότητα απέναντι στο Ισλάμ» και – με δυο
λόγια – ένας από τους σπουδαιότερους ισλαμολόγους της εποχής μας. Αναπόφευκτα
λοιπόν, η συζήτηση μαζί του θα ξεπεράσει σύντομα τα στενά όρια της
Παλαιστίνης…

Κύριε Ρουά, υποστηρίζετε πως η νίκη της Χαμάς στις πρόσφατες
παλαιστινιακές εκλογές ήταν «απολύτως προβλέψιμη». Για ποιον λόγο;

Ο λαός είχε απαυδήσει, αυτό το γνωρίζαμε από καιρό. Πάνε δέκα χρόνια που η
Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης είναι υπεύθυνη για τους
παλαιστινιακούς θεσμούς και η θητεία της στέφθηκε – διοικητικά, οικονομικά,
πολιτικά – με αποτυχία. Ο θάνατος του Αραφάτ απλώς εξαφάνισε όποια ιστορική
νομιμότητα της είχε απομείνει.

Και τι μπορούμε να περιμένουμε εφεξής;

H κατάσταση είναι περίπλοκη. H Χαμάς δεν ήθελε να κυβερνήσει. H κουλτούρα της
είναι αντιπολιτευτική, επικεντρωνόταν στον αγώνα εναντίον του Ισραήλ. Εφεξής
όμως είναι υποχρεωμένη να διοικήσει την παλαιστινιακή κοινωνία και αυτό
προϋποθέτει έναν συμβιβασμό με το Ισραήλ, την ανάπτυξη – αν μη τι άλλο – μιας
εργασιακής σχέσης.

H Ιταλίδα αρθρογράφος Μπάρμπαρα Σπινέλι έγραφε αυτή την εβδομάδα στη «Στάμπα»
ότι η Χαμάς μπορεί πλέον να αποκτήσει ένα βασικό στοιχείο που έλειπε από την
παλαιστινιακή «δημοκρατία»: το μονοπώλιο της νόμιμης βίας.
Μπορεί να συνδυάσει δηλαδή την αντίσταση με τον πολιτικό αγώνα, κάτι
αναμφισβήτητα θετικό. Συμφωνείτε;

Φυσικά. Αν οι πολιτοφυλακές της Χαμάς ενσωματωθούν σε μια ενιαία παλαιστινιακή
δύναμη ασφαλείας, θα εγκαταλείψουν αναγκαστικά την παρανομία και δεν θα
μπορούν πλέον να δρουν εναντίον του Ισραήλ. Αυτό θα επέτρεπε στην οργάνωση και
να σώσει την υπόληψή της και να σεβαστεί τη λαϊκή εντολή για διατήρηση της
ειρήνης και της ασφάλειας στο εσωτερικό της παλαιστινιακής κοινωνίας.

«Βλέπετε» την οργάνωση να επιβάλλει τη σαρία, τον αυστηρό ισλαμικό
νόμο, στα παλαιστινιακά εδάφη;

Είναι το ίδιο πρόβλημα που τίθεται στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, παντού… H Χαμάς
δεν κήρυξε πάντως ποτέ σοβαρά την ισλαμική ιδεολογία. Ίσως υπάρξει κάποια
επιρροή της σαρίας στη νομοθεσία, αλλά αυτό ισχύει ήδη λίγο – πολύ, μη
γελιέστε! Όπως το ισραηλινό, το ιορδανικό, το λιβανικό, έτσι και το
παλαιστινιακό σύστημα είναι εμπνευσμένο από τον οθωμανικό κώδικα, όπου η
κοινωνία των πολιτών προσδιορίζεται από την Εκκλησία.

Φαίνεται πως το πολιτικό Ισλάμ «ανεβαίνει» σε πολλές χώρες – στην
Αίγυπτο, το Ιράν, το Ιράκ, τώρα στην Παλαιστίνη… Πού το
αποδίδετε;

Κατ’ αρχάς θα έλεγα ότι πρόκειται για «ισλαμο-εθνικιστικά» κινήματα και όχι
για πολιτικό ισλαμισμό, διότι όσο ανεβαίνουν τόσο αποκηρύσσουν την ισλαμική
ιδεολογία. Το βλέπουμε στην Αίγυπτο, το βλέπουμε και στην Παλαιστίνη. Είναι
απλό: το γεγονός ότι η Δύση στήριξε απολυταρχικά κοσμικά καθεστώτα εναντίον
της δημοκρατίας κάνει τώρα τους ισλαμιστές να ενστερνίζονται τη δημοκρατία.

Πολλοί λένε εντούτοις πως όλα αυτά που παρακολουθούμε είναι ένα
αμερικανικό στοίχημα που γύρισε μπούμερανγκ…

Για τους Αμερικανούς, η προώθηση της δημοκρατίας έπρεπε να επιφέρει την
ανάπτυξη φιλελεύθερων και κοσμικών δυνάμεων, είναι σαφές. Αυτό σκέπτονταν όταν
εισέβαλαν στο Ιράκ. Ο εκδημοκρατισμός που προώθησαν είχε γι’ αυτούς
αναπάντεχες συνέπειες. Αυτό όμως δεν σημαίνει τίποτα, ούτε μας αφορά. Οι
συνέπειες αυτές μπορεί κάλλιστα να αποδειχθούν θετικές.

Επίμονο το ερώτημα: είναι το Ισλάμ συμβατό με τη δημοκρατία;

Όπως ακριβώς και ο χριστιανισμός, το Ισλάμ είναι ουδέτερο, δεν είναι ούτε υπέρ
ούτε κατά της δημοκρατίας· είναι ό,τι το κάνουν οι μουσουλμάνοι. Το σημαντικό
είναι πως ένα μεγάλο μέρος των ισλαμιστών ενσωματώνει σήμερα τη δημοκρατία.

Και τι σημαίνουν όλα αυτά για εμάς εδώ στη Δύση; Αυτή η προέλαση των
ισλαμικών κινημάτων είναι σύμμαχος ή εχθρός της τρομοκρατίας;

Εχθρός. Το βλέπουμε καθαρά στις εντάσεις που υπάρχουν, στο γεγονός ότι η Αλ
Κάιντα καταδίκασε τη συμμετοχή των Αδελφών Μουσουλμάνων στις αιγυπτιακές
εκλογές, στις εντάσεις ανάμεσα στους Ιρακινούς αντάρτες, εκείνους που
επιλέγουν τον Αλ Ζαρκάουι και εκείνους που προτίμησαν να συμμετάσχουν στις
εκλογές. Το ίδιο πρόβλημα θα αντιμετωπίσει και η Χαμάς: αργά ή γρήγορα οι
σκληροπυρηνικοί θα αντιδράσουν. H πολιτική ενσωμάτωση των ισλαμικών κινημάτων,
όμως, είναι μονόδρομος. Και για εκείνα και για εμάς.

Οφείλω να πω, κύριε Ρουά, πως είναι μια ωραία έκπληξη,
εν μέσω τόσο ζοφερών αναλύσεων, να ακούει κανείς έναν τόσο
καταξιωμένο ισλαμολόγο να δηλώνει αισιόδοξος.

H αλήθεια είναι ότι ανήκω στη μειοψηφία… Είμαι αισιόδοξος όμως, πράγματι.