Πρωταθλητές στα όρια του αφύσικου

Τα όρια των επιδόσεων του ανθρώπινου σώματος αναζητούν οι επιστήμονες. Αν
και παραδέχονται πως από εδώ και στο εξής τα παγκόσμια ρεκόρ θα καταρρίπτονται
ολοένα και πιο δύσκολα, σε εξειδικευμένα εργαστήρια ολόκληρου του κόσμου
προσπαθούν με κάθε μέσο να βελτιώσουν τις επιδόσεις των αθλητών για να
κερδίσουν το πολύτιμο χιλιοστό του δευτερολέπτου που θα τους ανεβάσει στο
βάθρο του νικητή!

Οι κορυφαίοι αθλητές έχουν αγγίξει τα όριά τους αλλά κανένας επιστήμονας δεν ξέρει μέχρι πού μπορούν να φθάσουν οι επιδόσεις τους (στη φωτογραφία ο Μορίς Γκριν)

Μέχρι τη δεκαετία του 1950, δεν υπήρχε κανείς που να μπορούσε να πιστέψει ότι
κάποιος αθλητής θα ήταν ικανός να διανύσει την απόσταση του ενός μιλίου σε
χρόνο μικρότερο των 4 λεπτών. Όταν όμως στις 6 Μαΐου του 1954, ο Ρότζερ
Μπάνιστερ έτρεξε το μίλι σε 3 λεπτά και 59.4 δευτερόλεπτα, η φαντασία του
κόσμου για το τι πλέον μπορούν να κάνουν οι αθλητές άρχισε να καλπάζει.

Μόλις 46 ημέρες αργότερα, ο Αυστραλός Τζον Λάντι έσπασε το ίδιο ρεκόρ
σημειώνοντας χρόνο μικρότερο κατά 6/10 του δευτερολέπτου. Στα χρόνια που
ακολούθησαν, περισσότεροι από 960 αθλητές, που προέρχονταν από 60 διαφορετικές
χώρες, κατάφεραν να τρέξουν το ένα μίλι σε χρόνο κάτω των τεσσάρων λεπτών.
Σήμερα, το παγκόσμιο ρεκόρ που κατέχει ο Μαροκινός Χιτσά Ελ Γκερού, από τις 7
Ιουλίου 1999, είναι 3 λεπτά και 43,13 δευτερόλεπτα.

«Σπάνε» οι χρόνοι. Παραδόξως όμως, τα ρεκόρ στα διάφορα αθλήματα
καταρρίπτονται με ολοένα και μικρότερη συχνότητα. Και όχι μόνο στα αγωνίσματα
που έχουν να κάνουν με δρόμους ταχύτητας και αντοχής, αλλά και στην κολύμβηση,
την άρση βαρών και τα άλματα εις ύψος. Μάλιστα τα καινούργια ρεκόρ που
σημειώνονται δεν «σπάνε» τα προηγούμενα, απλώς είναι βελτιωμένα κατά ένα
κλάσμα του δευτερολέπτου. H υποδιαστολή που στην περίπτωση του ρεκόρ του
Μπάνιστερ υποδήλωνε το δέκατο του δευτερολέπτου, σήμερα έφθασε να υποδηλώνει
το εκατοστό του δευτερολέπτου. «Και σύντομα θα χρειαστεί να βάλουμε και
δεύτερη και τρίτη υποδιαστολή στους χρόνους των αθλητών», τονίζει προς την
εφημερίδα «Los Angeles Times» ο Άλαν Νέβιλ που είναι στατιστικολόγος στο
Πανεπιστήμιο Wolverhampton στην Αγγλία.

Οι γυναίκες, λένε οι ειδικοί, θα έχουν στο μέλλον περισσότερες ευκαιρίες να σπάσουν τα μεγάλα ρεκόρ επειδή ασχολήθηκαν αργότερα με τον αθλητισμό σε σχέση με τους άντρες

Μια αιωνιότητα έως το όριο. Και καθώς ο άνθρωπος έχει φθάσει σχεδόν
στον μέγιστο βαθμό των σωματικών του επιδόσεων, οι αθλητές που μπορούν να
καταρρίπτουν τα παγκόσμια ρεκόρ λιγοστεύουν όλο και περισσότερο. Μόνο μια ελίτ
αθλητών μπορεί να «σπάει» τα χρονόμετρα έστω και για κλάσματα δευτερολέπτου. Ο
Μάικ Σόντερς, που είναι διευθυντής του εργαστηρίου ανθρωπίνων επιδόσεων «James
Madison» του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνιας, επισημαίνει ότι «πλησιάζουμε ολοένα
και πιο κοντά στο μεγαλύτερο φυσιολογικό όριο των ανθρώπινων επιδόσεων, όλων
των εποχών. Όμως το όριο είναι θεωρητικό και ίσως να χρειαστεί μια αιωνιότητα
για να το πιάσουμε. Όσο πιο κοντά πλησιάζεις στην τελειότητα τόσο πιο δύσκολο
είναι να κάνεις επιπλέον βελτιώσεις».

Είναι σαν τις ασύμπτωτες γραμμές στα Μαθηματικά. H πρώτη δείχνει τα απώτατα
όρια των ανθρωπίνων επιδόσεων και η δεύτερη το πόσο βελτιώνονται κάθε φορά
αυτές οι επιδόσεις. H δεύτερη γραμμή μπορεί να πλησιάζει την πρώτη κατά μια
τρίχα, κατά μισή τρίχα και ούτω καθεξής, αλλά στην πράξη οι δύο γραμμές
φαίνεται να μη συναντιούνται ποτέ.

Οργανισμός και βοηθήματα. Ο Αμερικανός επιστήμονας τονίζει ότι τα
αθλήματα στα οποία μελλοντικά θα είναι πολύ δύσκολο να σημειωθούν νέα ρεκόρ,
θα είναι εκείνα όπου ο αθλητής βρίσκεται αντιμέτωπος με το βάρος του σώματός
του. Τρέξιμο, βάδην, άλματα. «Και τα ρεκόρ που θα γίνονται σε αυτά τα αθλήματα
θα είναι όλο και πιο σπάνια και θα καταρρίπτονται με διαφορά χιλιοστών του
δευτερολέπτου και όχι ενός ολόκληρου δευτερολέπτου», προσθέτει από την πλευρά
του ο Τζορτζ Σάλεμ, που είναι συνδιευθυντής του Εργαστηρίου Μυοσκελετικών
Ερευνών και Βιολογικής Μηχανικής του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας. «Οι
βελτιώσεις στις επιδόσεις θα έρχονται όλο και πιο δύσκολα».

Αντιθέτως τα αθλήματα εκείνα στα οποία θα βλέπουμε να πραγματοποιούνται ρεκόρ
με μεγαλύτερη συχνότητα, είναι όσα διεξάγονται με τη βοήθεια εξοπλισμού – ο
οποίος μπορεί να επιδεχθεί βελτιώσεις χάρη στην εξέλιξη της τεχνολογίας – αλλά
και εκείνα στα οποία θα συμμετάσχουν περισσότεροι αθλητές από χώρες που δεν
έχουν παράδοση στον αθλητισμό.

Ειδικότερα, στην ποδηλασία, τα ποδήλατα κατασκευάζονται με ολοένα και
ελαφρύτερα υλικά και είναι καλύτερα ισορροπημένα. Στις πισίνες υπάρχουν
μηχανήματα που περιορίζουν τον κυματισμό και ευνοούν τις καλύτερες επιδόσεις.
Από την άλλη πάλι πλευρά, ολόκληροι πληθυσμοί από αθλητές που προέρχονται από
αναπτυσσόμενες χώρες και οι οποίοι γυμνάζονταν σε ασυνήθιστες κλιματικές
συνθήκες ή σε εδάφη πετρώδη και αμμώδη, μπορεί επίσης να ανατρέψουν τα
χρονόμετρα.

Αθλήτριες εναντίον χρονομέτρων…

Με τη βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών, ειδικοί επιστήμονες αναπαριστούν τις κινήσεις των αθλητών για να διαπιστώσουν πού υπάρχουν περιθώρια περισσότερης βελτίωσης και καλύτερης επίδοσης στη μάχη με το χρονόμετρο

ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ με τους άντρες, οι γυναίκες αθλήτριες φαίνεται πως έχουν
μπροστά τους πολύ πιο πρόσφορο έδαφος για να κάνουν περισσότερα ρεκόρ
βελτιώνοντας τις σωματικές τους επιδόσεις. Ένας λόγος που συμβαίνει αυτό,
σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς, είναι και το γεγονός ότι οι γυναίκες εισήλθαν
στους αγωνιστικούς χώρους αργότερα από τους άντρες. Είναι χαρακτηριστικό ότι
στην Αμερική, μόνο κατά το 1972 επετράπη με ομοσπονδιακό νόμο να έχουν τα
κορίτσια στα δημόσια σχολεία τις ίδιες ευκαιρίες στον αθλητισμό με τα αγόρια.

Τα τελευταία χρόνια πάντως, οι ειδικοί επιστήμονες που ασχολούνται με τη
βελτίωση των επιδόσεων των αθλητών, ρίχνουν το βάρος τους στην εξέλιξη της
διατροφής και στην τεχνολογία της Βιολογικής Μηχανικής. Παρασκευάζουν
αφεψήματα προσθέτοντας ή παρακρατώντας υδατάνθρακες και πρωτεΐνες. Δίνουν
στους αθλητές να ακολουθήσουν εξειδικευμένα διαιτολόγια λίγα 24ωρα πριν από
τον κρίσιμο αγώνα, ενώ σε άλλες περιπτώσεις οι ειδικοί βιντεοσκοπούν και
αναλύουν σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές διάφορες κινήσεις του σώματος του αθλητή
ώστε να βελτιώσουν ακόμη και στον ελάχιστο βαθμό την τεχνική του τρεξίματος,
το στήσιμο του σώματος.

Με τον τρόπο αυτό, για παράδειγμα, ένα αθλητής μπορεί να ξέρει εκ των προτέρων
πώς πρέπει να στήσει το σώμα του στην εκκίνηση των 100 μέτρων, πόσα εκατοστά
πάνω ή κάτω να έχει τα πόδια του, πόσο προτεταμένος να είναι ο κορμός του και
ούτω καθεξής ώστε να μπορεί να εκμεταλλευτεί στο έπακρο ακόμη και την
τελευταία δυνατότητα των μυών του.

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου