TPITH AΠOΨH Eξυγίανση των ΔEKΟ

H κριτική που ασκείται στον νόμο περί δήθεν εξυγίανσης των ΔΕΚΟ επικεντρώνεται
κυρίως στην κατάργηση των συνταγματικά κατοχυρωμένων συλλογικών συμβάσεων
εργασίας, μέσα από αυθαίρετες παρεμβάσεις της πλειοψηφίας. Ωστόσο, αν
μελετήσει κανείς συστηματικά το νομοθέτημα, εύκολα διαπιστώνει πόσο βαθιά
αναχρονιστική, ιδεοληπτική και αντιφατική είναι η συνολική πολιτική λογική που
το διαπνέει.

Το νομοθέτημα χαρακτηρίζεται από δύο καίριες αντιφάσεις που οφείλονται στη
δομική ιδεολογική σύγχυση της συντηρητικής παράταξης γύρω από τη μορφή της
κρατικής παρέμβασης στον τομέα της παραγωγής και της παροχής δημόσιων αγαθών.

Αντίφαση πρώτη: Με την επίθεση που εξαπολύει στα εργασιακά δικαιώματα, η
κυβέρνηση δείχνει να πιστεύει ότι το πρόβλημα των ΔΕΚΟ οφείλεται πρωτίστως
στις αμοιβές και στις εργασιακές σχέσεις όσων απασχολούνται σ’ αυτές. Δηλαδή
για την κακοδιαχείριση, τη σπατάλη και την ανορθολογική διοίκηση των ΔΕΚΟ
ευθύνονται μονομερώς οι εργαζόμενοι που πρέπει να τιμωρηθούν γι’ αυτό. Αν όμως
κύριοι υπαίτιοι για τη σημερινή κατάσταση των ΔΕΚΟ είναι οι εργαζόμενοι, τότε
προς τι οι κυβερνητικές «φανφάρες» για τον αναπτυξιακό εκσυγχρονισμό των
επιχειρήσεων, την ενθάρρυνση του επιχειρηματικού σχεδιασμού και του
αποτελεσματικού management; Αλήθεια, ήταν οι αποδοχές και η εργασιακή ασφάλεια
των εργαζομένων που τα εμπόδιζαν όλα αυτά μέχρι σήμερα ή μήπως οι αυθαιρεσίες
και οι ποικίλες εξαρτήσεις του πολιτικού και κομματικού συστήματος; H αντίφαση
της κυβερνητικής σύλληψης γίνεται ακόμα πιο κραυγαλέα, αν σκεφθούμε ότι η
τιμωρία των εργαζομένων συνδυάζεται με αύξηση της κρατικής παρεμβατικότητας, η
οποία παραδόξως ενοχοποιούνταν όλα αυτά τα χρόνια για την κακοδαιμονία στις
ΔΕΚΟ.

Για άλλη μια φορά η N.Δ. αποκαλύπτει ότι τις επιλογές της δεν τις καθοδηγεί
ένα συγκεκριμένο αναπτυξιακό ή κοινωνικό σχέδιο, αλλά ορισμένες ιδεοληψίες που
φανερώνονται ως ένα ιδιότυπο μείγμα νεοφιλελευθερισμού και κρατικού
αυταρχισμού. Γι’ αυτό τον λόγο ο νόμος είναι και αντικοινωνικός και
αντιαναπτυξιακός. Αντικοινωνικός, διότι εις πείσμα όλων των εξελίξεων
αποδέχεται πως το πρόβλημα της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών και της
ανταγωνιστικότητας των δημόσιων επιχειρήσεων είναι το υψηλό εργατικό κόστος
της λειτουργίας τους. Αντιαναπτυξιακός, διότι αντί να εστιάσει στα εργαλεία
υλοποίησης του στρατηγικού και του επιχειρηματικού σχεδιασμού, καθώς και στη
δημιουργία σύγχρονου management, επαναπαύεται σε έναν παρωχημένο και αυταρχικό
κρατικό παρεμβατισμό, που περιορίζεται στον ρόλο του χωροφύλακα των εργασιακών
σχέσεων.

H δεύτερη θεμελιώδης αντίφαση είναι απότοκη του συντηρητικού κρατισμού που
χαρακτηρίζει την κυβερνητική δράση. Έτσι, την ίδια στιγμή που στηλιτεύεται η
εργασιακή ασφάλεια ως πηγή της αναξιοκρατίας και της ανορθολογικής διαχείρισης
στις ΔΕΚΟ, ο νομοθέτης θεσμοθετεί επισήμως την απόλυτη αυθαιρεσία στις
επιλογές της διοίκησής τους. Πλέον, η κυβέρνηση, δηλαδή ο ίδιος ο
Πρωθυπουργός, θα μπορεί να διορίζει εντελώς ανεξέλεγκτα, πέρα από κάθε δημόσια
λογοδοσία, κοινωνική εποπτεία ή κοινοβουλευτικό έλεγχο, ακόμη και τον
«κηπουρό» του ως διοικητή. Και ο πιο αδαής όμως αντιλαμβάνεται ότι υπ’ αυτές
τις συνθήκες το βασικό κριτήριο της επιλογής είναι η κομματική αποδοχή και
εμπιστοσύνη και όχι το διαχειριστικό ή τεχνοκρατικό ταλέντο του υποψηφίου.

Άλλωστε για ποια αξιοκρατική επιλογή ή επιβράβευση του ταλέντου μπορούμε να
μιλάμε, όταν ορίζεται πλαφόν στην αμοιβή ίσο με τις αποδοχές του προέδρου του
Αρείου Πάγου; Ποιο καταξιωμένο στέλεχος του ιδιωτικού τομέα θα θελήσει να
εγκαταλείψει την καριέρα του για να εμπλακεί στον κυκεώνα των ενδοκυβερνητικών
αντιπαραθέσεων και των κομματικών διενέξεων; Ας μη γελιόμαστε λοιπόν. Όλες οι
ρυθμίσεις για την επιλογή των διοικητών εγγυώνται αφενός ότι δεν θα υπάρξει
σοβαρός ανταγωνισμός από τον ιδιωτικό τομέα και αφετέρου ότι οι επιλεγέντες θα
είναι πειθήνια όργανα του κυβερνητικού εργοδότη τους. Εργοδότης που θα μπορεί
ανά πάσα στιγμή να τους απολύει χωρίς αποζημίωση, αφού καταργείται ακόμη και
αυτό το συμβόλαιο διαχείρισης που θέσπιζε κάποιους όρους αντικειμενικής
αξιολόγησης των διοικητών.

Διορισμένες διοικήσεις χωρίς καμία διαφάνεια και λογοδοσία, πλήρης εξάρτηση
και εγκλωβισμός στο κομματικό σύστημα, κανένα κριτήριο και κανένας κοινωνικός
έλεγχος στην αξιολόγηση της απόδοσης. Έτσι υλοποιείται η αταλάντευτη ηθική
στάση της κυβέρνησης απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία και στην
κομματικο-συνδικαλιστική διαφθορά του παρελθόντος;

Είναι σαφές ότι η N.Δ. δεν διαθέτει σχέδιο για την εξυγίανση των ΔΕΚΟ.
Πιεσμένη από τα αδιέξοδα της διακυβέρνησής της, ξαναφόρεσε το κοστούμι του
«μεταρρυθμιστή» επιχειρώντας για άλλη μια φορά κινήσεις πολιτικού
αντιπερισπασμού. Δυστυχώς γι’ αυτήν, κάθε δράση και πρωτοβουλία της
χαρακτηρίζεται από ιδεολογικό μετεωρισμό, πολιτική αμφιθυμία και σύγχυση.
Νεοφιλελευθερισμός ή παραδοσιακός κρατικός αυταρχισμός; Ανίκανη να απαντήσει
στο δίλημμα, πράττει τελικώς και τα δύο. Οι αναλογίες κάθε φορά ποικίλλουν.
Εκείνα που πάντως παραμένουν σταθερά είναι η ιδεολογική της πλάνη και η αύξηση
της δυσαρέσκειας των πολιτών.

Ο Αποστόλης Παπατόλιας είναι διδάκτωρ Νομικής, πρόεδρος του ΙΣΤΑΜΕ Μαγνησίας.