Πρόσωπα «Πολεμώ την εθνικιστική ιδεολογία»

«Μάταια προσπαθεί ο Νέρων· ο Τάκιτος έχει ήδη γεννηθεί στην Αυτοκρατορία,
εμφανίζεται λοιπόν ο ιστορικός που αναλαμβάνει την εκδίκηση των λαών».

Πιερ Βιντάλ – Νακέ: το τρομερότερο δεν είναι να σφάλλεις, αλλά να πιστεύεις πως είσαι ο εκλεκτός λαός

«Το ’42 ή το ’43, ο πατέρας μου με έβαλε να διαβάσω το κείμενο αυτό του
Σατωμπριάν. Δεν είμαι Σατωμπριάν και δεν έχω αναλάβει να εκδικηθώ για τους
λαούς», λέει ο ιστορικός Πιερ Βιντάλ – Νακέ, «αλλά η φράση αυτή μου έκανε
μεγάλη εντύπωση». Μέχρι σήμερα, στα 75 του, ο σπουδαίος ελληνιστής διατηρεί
αυτή την πλευρά του τιμωρού, του υπερασπιστή των αδυνάτων.

Εξ ου η στράτευσή του στην Αριστερά και το πρώτο βιβλίο του, «H Υπόθεση
Ωντέν», το δικό του κατηγορώ. Εν έτει 1957, στην Αλγερία μαίνονταν ο αγώνας
της ανεξαρτησίας και η γαλλική καταστολή και ο Μωρίς Ωντέν, ένας νεαρός
κομμουνιστής καθηγητής Μαθηματικών στο Αλγέρι, απάγεται από τους Γάλλους
αλεξιπτωτιστές, βασανίζεται, στραγγαλίζεται και ανακοινώνεται επισήμως ότι
αποπειράθηκε να δραπετεύσει και αγνοείται η τύχη του. H γυναίκα του έγραψε
τότε στον Βιντάλ – Νακέ, που ήταν νεαρός βοηθός στο Πανεπιστήμιο της Καν και
σφόδρα αντίθετος στον πόλεμο στην Αλγερία. Και εκείνος ίδρυσε την Επιτροπή
Μωρίς Ωντέν, ξεκινώντας την πρώτη του έρευνα της «άμεσης ιστορίας». «Ο αγώνας
κατά των βασανιστηρίων ήταν η πρώτη μεγάλη υπόθεση της ζωής μου», λέει στη
«Λιμπερασιόν». H Γαλλία, που μόλις είχε βγει από την κατοχή, ήταν απαράδεκτο
να κάνει στην Αλγερία αυτά που έκαναν οι ναζί, να απάγει και να σκοτώνει έναν
οικογενειάρχη μόνο και μόνο λόγω των πολιτικών του πεποιθήσεων.

Παρά την εβραϊκή καταγωγή του, τον Πιερ Βιντάλ – Νακέ τον είχαν κατατάξει
κάποτε μεταξύ των τριών μεγαλύτερων εχθρών του Ισραήλ στη Γαλλία εξαιτίας των
φιλοπαλαιστινιακών θέσεών του. Τόση βλακεία μάλλον διασκεδάζει τον ιστορικό.
Δεν μπορεί, λέει, παρά να αισθάνεται δεμένος με το Ισραήλ, δεν αντιπαθεί το
εβραϊκό κράτος, αλλά την αποικιακή πολιτική του. «Πολεμώ την εθνικιστική
ιδεολογία», τονίζει, γιατί το τρομερότερο γι’ αυτόν δεν είναι να σφάλλεις,
αλλά να πιστεύεις πως είσαι ο εκλεκτός λαός. Καλύτερο βιβλίο του θεωρεί το
τελευταίο του, την «Ατλαντίδα», που κυκλοφόρησε το 2005 (εκδ. Les Belles
Lettres) και στο οποίο αποκρυπτογραφεί την πλατωνική επινόηση της χαμένης
ηπείρου βλέποντας σ’ αυτήν τον προάγγελο του εθνικοσοσιαλιστικού
παραληρήματος. Λέει πως δουλειά του ως ιστορικού είναι να απομυθοποιεί. Να μη
μένει ποτέ αιχμάλωτος των πηγών του, να βλέπει τα πράγματα από απόσταση, να
μην παρασύρεται από πεποιθήσεις ή συμπάθειες. Έτσι, ο Πιερ Βιντάλ – Νακέ, γιος
του Λυσιάν και της Μαργκό που πέθαναν στο Άουσβιτς επειδή ήταν Εβραίοι,
εξεγείρεται κατά του νόμου που θέσπισε το 1990 ο κομμουνιστής τότε υπουργός
Ζαν-Κλωντ Γκεϊσό ποινικοποιώντας την άρνηση του Ολοκαυτώματος, όπως και κατά
του πρόσφατου νόμου που προβλέπει να διδάσκονται στα σχολεία «οι θετικές
πλευρές της αποικιοκρατίας». Γιατί η Ιστορία δεν γράφεται με νόμους.