«Σοκ και δέος» με τα επιτόκια

Αντιμέτωπα με αυξήσεις-φωτιά στις δόσεις δανείων και πιστωτικών καρτών θα
βρεθούν τα ελληνικά νοικοκυριά το 2006, που χρωστούν στις τράπεζες συνολικά
60,2 δισ. ευρώ.

H Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, επικαλούμενη φόβους για αύξηση του πληθωρισμού
στην ευρωζώνη, ετοιμάζεται να προχωρήσει σε νέες αυξήσεις των επιτοκίων του
ευρώ σφίγγοντας τη θηλιά στον λαιμό των χιλιάδων δανειοληπτών που ήδη
βρίσκονται αντιμέτωποι με το φάσμα της υπερχρέωσης. Μέσα στο επόμενος έτος οι
προβλέψεις κάνουν λόγο για αύξηση των επιτοκίων κατά μισή μονάδα, που
μεταφράζεται σε «καπέλο» εκατοντάδων ευρώ τον χρόνο για όσους έχουν δάνεια
κυμαινόμενου επιτοκίου που αναπροσαρμόζονται αυτόματα από τις εμπορικές
τράπεζες με βάση την πορεία των επιτοκίων του ευρώ.

Πηγές από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, τις οποίες επικαλείται το πρακτορείο
Reuters, κάνουν λόγο για αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25 της μονάδας τον Μάρτιο
και επιπλέον αύξηση μέχρι το τέλος του έτους, που πιθανολογείται ότι θα
πραγματοποιηθεί έως το φθινόπωρο. Αυτό αναμένεται να οδηγήσει τα επιτόκια του
ευρώ στο 2,75% έως το φθινόπωρο του 2006 από 2,25% που είναι σήμερα. Στην
περίπτωση αυτή και εφόσον ληφθεί υπόψη η πρόσφατη αύξηση κατά 0,25 της μονάδας
των επιτοκίων (1η Δεκεμβρίου), το ετήσιο «καπέλο» για ένα στεγαστικό δάνειο
κυμαινόμενου επιτοκίου 150.000 ευρώ που αποπληρώνεται σε 25 χρόνια θα
ξεπεράσει τα 750 ευρώ.

Για τις προθέσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προειδοποίησε με πρόσφατες
δηλώσεις του και ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος και μέλος του
Διοικητικού Συμβουλίου της EKT κ. Νίκος Γκαργκάνας, ο οποίος προανήγγειλε ότι
αν χρειαστεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα προχωρήσει σε νέες αυξήσεις των
επιτοκίων προκειμένου να ελέγξει τον πληθωρισμό.

Σημειώνεται ότι και η Εθνική Τράπεζα σε πρόσφατη έκθεσή της «βλέπει» ότι η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αυξήσει τα επιτόκια στο επίπεδο του 3,25% στο
τέλος του 2007, από 2,25% σήμερα.

H άνοδος των επιτοκίων αναμένεται να έχει ιδιαίτερα επώδυνες επιπτώσεις στα
νοικοκυριά που είναι υπερχρεωμένα, όσα δηλαδή αδυνατούν να πληρώσουν τις
δόσεις των δανείων τους για περισσότερους από τρεις μήνες. Πρόκειται συνολικά
για περίπου 200.000 δανειολήπτες που χρωστούν στις τράπεζες 3,5 δισ. ευρώ.

Σωσίβιο για τους δανειολήπτες με 10 «έξυπνες» κινήσεις

«Ανάσα» στα νοικοκυριά που απειλούνται από την άνοδο των επιτοκίων μπορεί
να δώσουν 10 «έξυπνες» κινήσεις, με τις οποίες μπορούν να μειώσουν τη μηνιαία
δόση τους και να αποφύγουν τον κίνδυνο της υπερχρέωσης. «TA NEA» παρουσιάζουν
οδηγό με τα 10 μυστικά που μπορούν να αποτελέσουν ασπίδα για τους
δανειολήπτες. Αυτά είναι:

1. Συγκέντρωση οφειλών και μεταφορά

H συγκέντρωση των οφειλών και η μεταφορά τους σε μία τράπεζα όχι μόνο μειώνει
τη μηνιαία δόση, αλλά και «ανταμείβει» τους δανειολήπτες με χαμηλότερα
επιτόκια. Τα προγράμματα μεταφοράς υπολοίπου που προσφέρουν οι τράπεζες
προκειμένου να «κλέψουν» πελάτες από τους ανταγωνιστές τους, «πριμοδοτούν»
όσους τα επιλέξουν με περίοδο χάριτος – άρα και με μηδενική δόση – έως δύο
χρόνια και επιτόκια που αρχίζουν από 1%, ενώ προσφέρουν επιπλέον «δώρα» όπως
πιστωτικές κάρτες χωρίς συνδρομή. Ειδικά μάλιστα την περίοδο των εορτών, τα
«εορτοδάνεια» που διαθέτουν οι τράπεζες προσφέρουν επιπλέον οφέλη όπως άτοκη
περίοδο χάριτος και ελκυστικά επιτόκια.

Για παράδειγμα, αν ένας δανειολήπτης χρωστά συνολικά 15.000 ευρώ σε δάνεια και
κάρτες με μέσο επιτόκιο 11% για πέντε χρόνια, πληρώνει μηνιαία δόση 326,15
ευρώ. Μεταφέροντάς τα σε πρόγραμμα με επιτόκιο 6% κρατώντας τη διάρκεια
σταθερή, αυτόματα κερδίζει 36,15 ευρώ κάθε μήνα ή άνω των 400 ευρώ κάθε χρόνο,
καθώς η δόση πέφτει στα 290 ευρώ.

2. Αύξηση της διάρκειας του δανείου

H αύξηση της διάρκειας του δανείου μειώνει αισθητά τη δόση. Για παράδειγμα:
δανειολήπτης που αποπληρώνει καταναλωτικό δάνειο 20.000 ευρώ σε έξι χρόνια με
επιτόκιο 10%, επιβαρύνεται με μηνιαία δόση 370,5 ευρώ. Αν αναπροσαρμόσει τη
διάρκεια στα 10 χρόνια, διατηρώντας σταθερό το επιτόκιο, θα πληρώνει 264 ευρώ.
Δηλαδή ο μηνιαίος προϋπολογισμός του θα ελαφρυνθεί κατά 106 ευρώ. Ωστόσο, θα
επιβαρυνθεί με επιπλέον τόκους άνω των 5.000 ευρώ.

3. Αποπληρωμή χρεών με σειρά προτεραιότητας

H επιλεκτική αποπληρωμή των χρεών μειώνει τους τόκους, κατά συνέπεια και τη
δόση. Κατά σειρά προτεραιότητας, ο δανειολήπτης πρέπει να εξοφλήσει την
πιστωτική του κάρτα – που επιβαρύνεται με επιτόκιο 15% κατά μέσο όρο -, στη
συνέχεια τα καταναλωτικά και προσωπικά δάνεια- που επιβαρύνονται με επιτόκιο
10% – και στο τέλος τα στεγαστικά. Δηλαδή είναι λάθος να πληρώνει κάποιος μόνο
την ελάχιστη δόση της πιστωτικής κάρτας και ταυτόχρονα να προβαίνει σε πρόωρη
αποπληρωμή του στεγαστικού δανείου, που επιβαρύνεται με πολύ χαμηλότερο
επιτόκιο.

4. «Πάγωμα» χρεών για ένα διάστημα

Αν ο δανειολήπτης αντιμετωπίζει πρόβλημα εξυπηρέτησης των οφειλών του για
συγκεκριμένο διάστημα, η καλύτερη λύση είναι να ζητήσει από την τράπεζα
«πάγωμα» των χρεών για τον χρόνο αυτό. Οι περισσότερες τράπεζες είναι
διατεθειμένες να προχωρήσουν σε ευνοϊκές ρυθμίσεις, συχνά μάλιστα και άτοκα,
ενώ ο δανειολήπτης αποφεύγει τόσο τους τόκους υπερημερίας όσο και τον κίνδυνο
να μπει στη «μαύρη λίστα» του Τειρεσία.

5. Οι εγγυήσεις μειώνουν τα επιτόκια

H αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων ως εξασφάλιση για τη λήψη νέων δανείων
μειώνει σημαντικά το επιτόκιο, κατά συνέπεια και τη μηνιαία δόση. Ένα
καταναλωτικό δάνειο χωρίς εγγυήσεις επιβαρύνεται με μέσο επιτόκιο 10%. Αν όμως
ο δανειολήπτης υποθηκεύσει κάποιο περιουσιακό του στοιχείο (π.χ. ακίνητο,
μετοχές, καταθέσεις κ.λπ.), μπορεί να μειώσει το επιτόκιο έως και κατά 5
ποσοστιαίες μονάδες.

6. Μεγάλη διάρκεια – μικρή δόση

Όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια του στεγαστικού δανείου τόσο μειώνεται η
μηνιαία δόση για την εξυπηρέτησή του. Ένα δάνειο 100.000 ευρώ με διάρκεια 40
ετών – είναι η μέγιστη που προσφέρουν οι τράπεζες – επιβαρύνει τον δανειολήπτη
με λιγότερα από 300 ευρώ τον μήνα. Μάλιστα, οι τόκοι εκπίπτουν από το
φορολογητέο εισόδημα. Εν τούτοις, μεγαλύτερη διάρκεια σημαίνει και
περισσότερους τόκους. Έτσι, ακόμα και με ετήσιο επιτόκιο 4%, στο τέλος της
40ετίας θα έχει πληρώσει το δάνειο κυριολεκτικά διπλό.

7. Επιλογή σταθερού ή κυμαινόμενου

Σωστή επιλογή επιτοκίου (σταθερό ή κυμαινόμενο) «μεταφράζεται» σε χαμηλότερο
κόστος εξυπηρέτησης. Σήμερα, τα κυμαινόμενα επιτόκια είναι φθηνότερα από τα
σταθερά κατά τουλάχιστον δύο ποσοστιαίες μονάδες, ανάλογα και με τη διάρκεια.
Αν όμως επαληθευθούν οι προβλέψεις που «θέλουν» την EKT να προβαίνει σε μπαράζ
αυξήσεων για το κόστος δανεισμού τα επόμενα χρόνια, όσοι «κλειδώσουν» σήμερα
τα δάνεια με σταθερό επιτόκιο θα βρεθούν μακροπρόθεσμα κερδισμένοι. Τραπεζικά
στελέχη εξηγούν πως για δάνεια διάρκειας μικρότερης των πέντε ετών συμφέρει το
κυμαινόμενο επιτόκιο.

8. Δόσεις στο 30% του εισοδήματος

Ο «χρυσός κανόνας» των δανειοληπτών λέει πως οι μηνιαίες δόσεις για οφειλές
δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 30% του διαθέσιμου εισοδήματος. Έτσι είναι
ευκολότερο για τους δανειολήπτες να είναι συνεπείς στην αποπληρωμή των οφειλών
τους, αποφεύγοντας τους τόκους υπερημερίας.

9. Όχι μετρητά από τις κάρτες

Οι πιστωτικές κάρτες δεν συμφέρει να χρησιμοποιούνται για την ανάληψη
μετρητών, καθώς επιβαρύνονται με το υψηλότερο επιτόκιο της αγοράς, άνω του
17%. Αντίθετα, όσοι τις χρησιμοποιούν για αγορές με άτοκες δόσεις και
αποπληρώνουν το σύνολο της μηνιαίας οφειλής, κερδίζουν έως και 40 ημέρες
«δωρεάν δανεισμού».

10. Προσοχή στα επιπλέον έξοδα

Τα επιπλέον έξοδα που επιβαρύνουν δάνεια και κάρτες (π.χ. έξοδα φακέλου,
ετήσια συνδρομή, ποινή αποπληρωμής) μπορεί να εκτινάξουν στα ύψη το συνολικό
κόστος του δανεισμού. Για τον λόγο αυτό, οι δανειολήπτες πρέπει να κρίνουν με
βάση το Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ) και όχι με βάση μόνο το
ονομαστικό επιτόκιο.