Δρόμοι

Δύο Ευρωπαίοι…

… συγγραφείς περιέπεσαν πρόσφατα στη δυσμένεια των κυβερνήσεών τους επειδή
εξέφρασαν τις απόψεις τους για τη γενοκτονία. Απειλούνται και οι δύο με δίκες
και φυλάκιση για όσα είπαν ή έγραψαν. Τον έναν τον στηρίζουν Ευρωπαίοι
πολιτικοί και διανοούμενοι, ενώ τον άλλο τον αγνοούν ή ακόμη και του λένε πως
καλά έπαθε ό,τι έπαθε. Όμως, όταν πρόκειται για την ελευθερία του λόγου, ένα
είναι το αξίωμα: ή όλα ή τίποτα. Είτε την έχουμε, είτε δεν την έχουμε.

Οι συγγραφείς…

… είναι ο Ορχάν Παμούκ και ο Ντέιβιντ Ίρβινγκ. Ο Τούρκος Παμούκ δικάζεται
επειδή αμφισβήτησε την επίσημη τουρκική άποψη για τη γενοκτονία των Αρμενίων.
Οι Τούρκοι λένε πως η σφαγή των Αρμενίων στον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν μπορεί
να θεωρηθεί γενοκτονία. Ο Βρετανός ιστορικός Ίρβινγκ σαπίζει σε μια φυλακή της
Βιέννης. Θα δικαστεί τον Φεβρουάριο επειδή αμφισβήτησε το Ολοκαύτωμα σε μια
ομιλία του πριν από 15 χρόνια στην Αυστρία. Εκεί, η αμφισβήτηση του
Ολοκαυτώματος αποτελεί αδίκημα που επισύρει ποινή φυλάκισης έως και 10 ετών.
Οι δύο συγγραφείς δεν θα μπορούσαν να ήταν διαφορετικοί. Ο Παμούκ είναι ένας
μυθιστοριογράφος που τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 20
γλώσσες και έχει διεθνή αναγνώριση. Μια μέρα των ημερών θα το πάρει το βραβείο
Νόμπελ. Αντίθετα, ο Ίρβινγκ είναι ένας εκκεντρικός ρατσιστής, ένας ιστορικός
που μονάχα οι φασίστες και οι νεοναζί παίρνουν στα σοβαρά.

Οι κατηγορούμενοι…

… όμως έχουν και ομοιότητες, τις οποίες επισημαίνει ο Βρετανός αρθρογράφος
Μπρένταν Ο’ Νιλ: Και οι δύο μπορεί να καταδικαστούν σε ποινές φυλάκισης, όχι
επειδή έβλαψαν τη σωματική ακεραιότητα κάποιου ή προκάλεσαν φθορά σε ξένη
περιουσία, αλλά για τα λόγια που είπαν. Και οι δύο μπορεί να στερηθούν την
ελευθερία τους επειδή εξέφρασαν απόψεις τις οποίες οι αρχές, στην Τουρκία και
την Αυστρία, έχουν κηρύξει απαγορευμένες. Και οι δύο δίκες αποτελούν κόλαφο
για την αρχή της ελευθερίας του λόγου. Μπορεί να συμφωνούμε ή να διαφωνούμε με
όσα είπε ο Παμούκ και πιθανότατα διαφωνούμε με όλα όσα είπε ο Ίρβινγκ. Όμως,
το ζήτημα δεν είναι τι είπαν οι δύο συγγραφείς αλλά αν έχουν το δικαίωμα να το
λένε (και εμείς το δικαίωμα να το ακούμε).

Το ζήτημα…

… δεν είναι πώς θα φανούμε πιο αρεστοί στις Βρυξέλλες. Από τη μια, η Τουρκία
(που κουβαλάει τις ενοχές της γενοκτονίας των Αρμενίων) δέχεται πιέσεις και
ματαιώνει τη δίκη του Παμούκ για να δείξει πόσο σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα είναι,
που ταιριάζει μια χαρά στην ευρωπαϊκή κοινότητα. Και από την άλλη, η Αυστρία
(που τα έχει καταφέρει να νομίζουμε πως ο Χίτλερ γεννήθηκε στη Γερμανία)
παίρνει συγχαρητήρια για τη σκληρή στάση που τηρεί απέναντι στους αρνητές του
Ολοκαυτώματος. Μπορεί οι Βρυξέλλες να βάζουν τιμή στην ελευθερία του λόγου σαν
να είναι τα λαχανάκια τους;