Πολιτικό σκάνδαλο με… γλυκιά γεύση

Πολιτική διάσταση προσέλαβε χθες το σκάνδαλο της ασπαρτάμης, καθώς
αποκαλύφθηκε ότι εμπλέκονται σ’ αυτό ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ (νεκρός πια)
Ρόναλντ Ρήγκαν και ο νυν υπουργός Άμυνας του προέδρου Μπους Ντόναλντ
Ράμσφελντ.

Μετά την Ιταλία και τη Γαλλία, ο σάλος για τις πιθανές καρκινογόνες ιδιότητες
της ασπαρτάμης επεκτάθηκε στη Βρετανία. Ο βουλευτής των Φιλελεύθερων
Δημοκρατών Ρότζερ Ουίλιαμς κάλεσε τη βρετανική κυβέρνηση να αποσύρει όλα τα
τρόφιμα που περιέχουν ασπαρτάμη από τα ράφια των σούπερ μάρκετ και αποκάλυψε
στη Βουλή των Κοινοτήτων τον σκανδαλώδη τρόπο με τον οποίο η γλυκαντική αυτή
ουσία πήρε την άδεια να κυκλοφορήσει στην αμερικανική αγορά.

Το 1977, αφηγήθηκε ο Ουίλιαμς, ο Ντόναλντ Ράμσφελντ ήταν γενικός διευθυντής
της φαρμακευτικής εταιρείας GD Searle και είχε δηλώσει δημόσια πως «θα
απευθυνθεί σε όλους όσους τού χρωστούν χάρες» ώστε να εξασφαλίσει άδεια για
την κυκλοφορία της ασπαρτάμης, η οποία είχε ανακαλυφθεί κατά τύχη στα
εργαστήρια της Searle. Την εποχή εκείνη υπήρχε μεγάλη διχογνωμία σχετικά με
την ασφαλή χρήση της, αλλά «ο Ράμσφελντ τήρησε την υπόσχεσή του», εξήγησε ο
Ουίλιαμς κατά την παρέμβασή του – σύμφωνα με την «Γκάρντιαν. «Το πώς εγκρίθηκε
η ασπαρτάμη», πρόσθεσε, «αποτελεί ντροπή για τους υπευθύνους της δημόσιας
υγείας και τους πολιτικούς».

Τον απέλυσαν

Τη μέρα που εγκαινίασε την προεδρική θητεία του, το 1981, με τον Ράμσφελντ
στην ομάδα του, ο Ρόναλντ Ρήγκαν διέταξε προσωπικά την απόλυση του επικεφαλής
της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), που ήταν αρμόδιος για το αν η
ασπαρτάμη θα κυκλοφορούσε στην αγορά. Ένα μήνα αργότερα, συνέχισε ο Ουίλιαμς,
ο Ρήγκαν διόρισε επικεφαλής της FDA τον Άρθουρ Χέις, ο οποίος επέτρεψε τη
διάθεση της γλυκαντικής ουσίας. «Όποτε κάποιος σημαντικός αξιωματούχος έβρισκε
στοιχεία κατά της ασφαλούς χρήσης της ασπαρτάμης, αντιμετώπιζε τη δυσφήμηση ή
τον αντικαθιστούσαν από κάποιον που ήταν ευνοϊκά διατεθειμένος έναντι της
βιομηχανίας και ο οποίος ανταμειβόταν με επικερδείς δουλειές», δήλωσε ο
Ουίλιαμς.

H Searle είχε υποβάλει αρχικά, στη δεκαετία του 1970, ένα σωρό μελέτες στη FDA
με την ελπίδα να καταφέρει να εγκριθεί η ασπαρτάμη. Όταν όμως αποκαλύφθηκαν
προβλήματα με τα επιστημονικά στοιχεία πίσω από ένα άλλο προϊόν της Searle, το
Flagyl, η FDA συνέστησε μια ομάδα που ερεύνησε 15 από τις σημαντικότερες
μελέτες που είχαν υποβληθεί από τη Searle για την ασπαρτάμη. Ο δρ Ζερόμ
Μπρέσερλ ήλεγξε κατά παραγγελία της FDA τρεις από τις μελέτες αυτές.
Διαπίστωσε 52 μείζονα ζητήματα στη διεξαγωγή των κλινικών μελετών από τη
Searle, δήλωσε ο Ουίλιαμς προς τη Βουλή των Κοινοτήτων. Όγκοι σε ποντικούς
είχαν αφαιρεθεί πριν αναταμούν τα ζώα και δεν αναφέρθηκαν· μια καταγραφή
δείχνει πως ένα ζώο στο πείραμα είναι ζωντανό, μετά νεκρό, μετά ζωντανό ξανά,
μετά νεκρό και πάλι. Αλλά επειδή η FDA αντιμετώπιζε έλλειψη κεφαλαίων, έδωσε
τις υπόλοιπες 12 μελέτες για να αναλυθούν από ένα ερευνητικό σώμα που την
εποχή εκείνη είχε… συμβόλαιο με την Searle. Και το σώμα αυτό επιβεβαίωσε και
τις δώδεκα…

Οι ανεξάρτητες μελέτες

Τη μέρα που ξεκίνησε την προεδρική θητεία του, το 1981, με τον Ράμσφελντ στην ομάδα του, ο Ρόναλντ Ρίγκαν διέταξε προσωπικά την απόλυση του επικεφαλής της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), που ήταν αρμόδιος για το αν η ασπαρτάμη θα κυκλοφορούσε στην αγορά. Έναν μήνα αργότερα, συνέχισε ο Ουίλιαμς, ο Ρίγκαν διόρισε επικεφαλής της FDA τον Άρθουρ Χέις, ο οποίος επέτρεψε τη διάθεση της γλυκαντικής ουσίας

Έτσι, η γλυκαντική ουσία εγκρίθηκε στις ΗΠΑ. Σύντομα ακολούθησαν πολλές άλλες
χώρες οι οποίες ενέκριναν την ασπαρτάμη στη βάση των ίδιων ελαττωματικών
μελετών, υπογράμμισε ο Ουίλιαμς. Το 1996, στο πλαίσιο μιας επανεξέτασης των
ερευνών για την ασπαρτάμη, είχε διαπιστωθεί πως όλες οι μελέτες που
χρηματοδοτήθηκαν από τη βιομηχανία βρήκαν την ασπαρτάμη ασφαλή. Αλλά το 92%
των ανεξάρτητων μελετών εντόπισαν ένα ή περισσότερα προβλήματα με τη χρήση
της.

Συναγερμός

Το τελευταίο καρφί στο φέρετρο του γλυκαντικού αυτού, υπογράμμισε ο Ουίλιαμς,
είναι μια νέα, «μνημειώδης», όπως τη χαρακτήρισε, επιστημονική μελέτη που θα
έπρεπε «να είχε σημάνει συναγερμό στις υγειονομικές αρχές σε όλο τον κόσμο».
Πρόκειται για την έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα
Ramazzini, με έδρα την Ιταλία, και η οποία έδειξε πως η ασπαρτάμη προκαλεί
σημαντική αύξηση στα λεμφώματα και τις λευχαιμίες, κακοήθεις όγκους στα νεφρά
θηλυκών ποντικών και στα κρανιακά νεύρα αρσενικών ποντικών.

Οι όγκοι αυτοί εμφανίσθηκαν με δόσεις που ήταν πολύ κατώτερες από τα αποδεκτά
ημερήσια επίπεδα που συνιστούν οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές στην E.E. και στις
ΗΠΑ.