Tα σπίτια που ρίχναν… άγκυρες

Οι μεγάλες κλιματικές αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών, μαζί με την
ταχύτατη αστικοποίηση, έχουν οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση των πλημμυρών σε
αστικές περιοχές. Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει το φαινόμενο, που απειλεί
να βυθίσει τα δύο τρίτα του εδάφους της, η Ολλανδία κατασκεύασε τα πρώτα πλωτά
σπίτια.

Οι αμφίβιες κατοικίες «κάθονται» σ’ ένα βάθρο που έχει τοποθετηθεί σε στέρεη γη, στην όχθη του ποταμού και μόλις η στάθμη του νερού ανέβει κατά 70 εκατοστά θα αποσπασθούν από το βάθρο τους και θα γλιστρήσουν κατά μήκος των δύο κάθετων πυλώνων τους, ενώ θα επιπλεύσουν χάρη στην πλάκα τους από μπετόν από ειδικές ίνες και τα δοκάρια τους από αφρό

Πάνω σ’ ένα χωμάτινο ανάχωμα, ένας δευτερεύων δρόμος προχωρεί κατά μήκος του
ποταμού Μάας, όπως είναι γνωστός στην Ολλανδία ο ποταμός Μεύσης (ή Μόζας).
Λίγο πριν από το Μαασμπόμελ, ένα χωριό 100 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του
Άμστερνταμ, το τοπίο γίνεται εντελώς ολλανδικό. Στα δεξιά, η επίπεδη χώρα ώς
εκεί που φτάνει το μάτι. Στα αριστερά, οι αντικατοπτρισμοί των νεφών μέσα στον
ποταμό, τα κατάρτια μιας μικρής μαρίνας και, μακριά, καμπαναριά. Έπειτα από
μια στροφή, βλέπει κανείς 46 στρογγυλές σκεπές πάνω σε σπίτια κίτρινα,
πράσινα, πορτοκαλί και μπλε. Εκ πρώτης όψεως, είναι ένας οικισμός όπως οι
άλλοι, υπερσύγχρονος, όπως είναι συνήθως στην Ολλανδία. Δύσκολο να πιστέψει
κανείς ότι στο μέρος αυτό, όπου πριν από δέκα χρόνια υπήρχε ένα λούνα-παρκ,
Τσέχοι εργάτες κάνουν τις τελευταίες εργασίες σ’ ένα εργοτάξιο μοναδικό στον
κόσμο.

Οι πλημμύρες του 1995. Όπως ολόκληρη η περιοχή, το Μαασμπόμελ επλήγη
τον Φεβρουάριο του 1995 από τις μεγάλες πλημμύρες που σημειώθηκαν στην
Ολλανδία. Οι καταρρακτώδεις βροχές του χειμώνα ανέβασαν τη στάθμη του Μάας και
του Ρήνου μέχρι που οι ποταμοί ξεχείλισαν πλημμυρίζοντας το 8% της εθνικής
επικράτειας. Για να αποφευχθεί μια καταστροφή ανάλογη με τις πλημμύρες του
1953, που στοίχισαν τη ζωή σε 1.800 ανθρώπους, η κυβέρνηση απομάκρυνε από τις
νοτιοανατολικές περιοχές της χώρας 250.000 άτομα, 300.000 ζώα. Ο απολογισμός
των πλημμυρών περιορίστηκε σε υλικές ζημιές.

Σήμερα το Μαασμπόμελ φιλοξενεί τις πρώτες κατοικίες που φτιάχτηκαν για να
αντέξουν στην επόμενη μεγάλη πλημμύρα. M’ αυτό το πειραματικό πρόγραμμα, ο
όμιλος Dura Vermeer, ένας από τους πέντε μεγαλύτερους κατασκευαστικούς ομίλους
της χώρας, θέλει να αποδείξει πως ο κίνδυνος είναι δυνατό να παρακαμφθεί. Δεν
πρόκειται για «εμπορική» πρόταση, επιμένει ο Γκερτ Μέτσελααρ, εκπρόσωπος του
ομίλου, αλλά για «όραμα». Σε μια χώρα που απειλείται από την αύξηση της
θερμοκρασίας του πλανήτη και από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, το
σημαντικό είναι να προβλέπεις.

Από το 2000, οι κατοικίες αυτές πωλούνται σε ικανοποιητικές τιμές – η τιμή
τους είναι 300.000 ευρώ η μονάδα των 250 τετραγωνικών μέτρων. Ωστόσο καμία απ’
αυτές δεν χρειάστηκε ώς τώρα να γλιστρήσει κατά μήκος των δύο μεγάλων
τσιμεντένιων πυλώνων που τις δένουν με το έδαφος. Οι «άγκυρες» αυτές
αναμένεται να επιτρέψουν στα σπίτια να επιπλεύσουν, σε περίπτωση πλημμύρας,
χωρίς να γίνουν έρμαια του νερού.

«H ιδέα είναι απλή», λέει χαμογελώντας η Αν Φαν ντερ Μόιλεν, η οποία το 1995
είχε αναγκαστεί να εγκαταλείψει με τον άνδρα της και τα παιδιά της ένα
κάμπινγκ της περιοχής. Ήταν από τους πρώτους που αγόρασαν μία από τις 32
αμφίβιες κατοικίες του ομίλου Dura Vermeer, ενώ ήταν ακόμη στα σχέδια.
Αντίθετα από τις 14 πλωτές βίλες που έχουν κατασκευαστεί στον ίδιο χώρο, οι
αμφίβιες κατοικίες «κάθονται», υπό ομαλές συνθήκες, σ’ ένα βάθρο που έχει
τοποθετηθεί σε στερεή γη, στην όχθη του ποταμού. Αν όλα συμβούν σύμφωνα με τα
σχέδια του Dura Vermeer, μόλις η στάθμη του νερού ανέβει κατά 70 εκατοστά, οι
ημι-πλωτές αυτές κατοικίες θα αποσπασθούν από το βάθρο τους και θα γλιστρήσουν
κατά μήκος των δύο κάθετων πυλώνων τους. Θα επιπλεύσουν χάρη στην πλάκα τους
από μπετόν από ειδικές ίνες και τα δοκάρια τους από αφρό, ακριβώς όπως οι
πλωτές «γειτόνισσές» τους. Όλα τα μοντέλα έγιναν για να μπορούν να φτάσουν σε
ύψος ώς και 5,5 μέτρων, αντίστοιχο εκείνου του αναχώματος που περιβάλλει τον
ποταμό. «Αν το νερό ανέβει ψηλότερα, θα έχουμε μεγάλο πρόβλημα», αστειεύεται ο
Γκερτ Μέτσελααρ. «Όλη η χώρα θα βρεθεί κάτω από το νερό».

Μοναδικό πρόβλημα το πάρκινγκ

Οι ιδιοκτήτες των αμφίβιων κατοικιών λένε πως αισθάνονται σιγουριά. «Δεν
αμφιβάλλω καθόλου, πιστέψτε με, δεν φοβάμαι καθόλου», λέει ο Γιος Φερχάιεν,
διευθυντής μιας επιχείρησης στη γειτονική πόλη Νάιμεχεν. Οι ασφαλιστές δεν
δημιούργησαν πρόβλημα στο Μάασμπομελ. Ο Γιος Φερχάιεν δεν πληρώνει περισσότερα
από 700 ευρώ τον χρόνο για να ασφαλίσει το σπίτι του και ό,τι έχει μέσα σ’
αυτό. Ο όμιλος Dura Vermeer πιστεύει πως η αμφίβια κατοικία θα αντισταθμίσει
σε ποσοστό 40% τον χώρο που λείπει σε μια ήδη πολύ οικοδομημένη χώρα (η
Ολλανδία έχει τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή πυκνότητα στην Ευρώπη) για την
ανάπτυξη των ακινήτων στα επόμενα 50 χρόνια. Βέβαια μια πλωτή κατοικία έχει
ακόμη προβλήματα. Για παράδειγμα το πάρκινγκ. H αδυναμία να παρκάρουν το
αυτοκίνητό τους δίπλα στην είσοδο του σπιτιού τους αποθαρρύνει ακόμη πιθανούς
αγοραστές. «Θα βρούμε μια λύση», λέει ο Γκερτ Μέτσελααρ, ο οποίος εννοεί να
διαδώσει τη φιλοσοφία «να ζεις με το νερό, όχι εναντίον του».