Άχρηστες ημερομηνίες στις συσκευασίες τροφίμων

«Άνευ αξίας» χαρακτηρίζουν οι ειδικοί τις ημερομηνίες λήξης που
αναγράφονται σε όλα τα συσκευασμένα τρόφιμα. Οι ημερομηνίες αυτές ορίζονται,
κατά κανόνα, αυθαίρετα ή κατά προσέγγιση.

Κανένας δεν είναι σε θέση να ξέρει υπό ποίες συνθήκες διατηρούνται τα τρόφιμα,
ενώ αποδεικνύεται ότι σε μεγάλο ποσοστό τα ψυγεία στη χώρα μας, επαγγελματικά
και οικιακά, έχουν ρυθμιστεί να λειτουργούν σε θερμοκρασίες που… αλλοιώνουν
τα τρόφιμα!

Όπως εξηγεί ο καθηγητής Γιώργος Νυχάς, διευθυντής του Εργαστηρίου
Μικροβιολογίας και Βιοτεχνολογίας Τροφίμων στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, «κατά
τη διαδικασία καθορισμού της ημερομηνίας λήξης, συνήθως δεν λαμβάνονται υπόψη
οι ιδιαιτερότητες κάθε προϊόντος ούτε η αλυσίδα διαχείρισής του, ώστε να
υπάρξει ακριβής προσδιορισμός του διαστήματος κατά τη διάρκεια του οποίου
πρέπει να καταναλωθούν τα τρόφιμα. Κάτι τέτοιο κοστίζει σε χρόνο και χρήμα».

Με αυθαίρετο τρόπο

Προκειμένου να εξασφαλίσουν τα… νώτα τους, οι εταιρείες συνήθως φροντίζουν
να αναγράφουν διάστημα ανάλωσης μικρότερο από όσο μπορεί να διατηρηθούν τα
προϊόντα τους, αν και πάλι με… αυθαίρετο τρόπο. «Το αποτέλεσμα είναι να
έχουμε προϊόντα που είτε θεωρούνται αλλοιωμένα με βάση την αναγραφόμενη
ημερομηνία, ενώ στην πραγματικότητα θα μπορούσαν να καταναλωθούν ακόμη και
μετά την ημερομηνία λήξης τους, είτε έχουν αλλοιωθεί νωρίτερα από την
αναγραφόμενη ημερομηνία λόγω “κακής” διατήρησής τους»!

Ακόμη και αν οι ημερομηνίες λήξης ορίζονταν με ακρίβεια, οι συνθήκες
διατήρησης των τροφίμων – στα ψυγεία καταστημάτων και νοικοκυριών – παίζουν
σημαντικό ρόλο στο να παραμείνουν ή όχι αναλλοίωτα.

Σύμφωνα με τα διεθνή στάνταρ, η θερμοκρασία στον θάλαμο συντήρησης ενός
ψυγείου δεν πρέπει να είναι υψηλότερη των 5° Κελσίου, προκειμένου να
διασφαλίζεται η σωστή διατήρηση των τροφίμων.

Μόνο ένα στα τέσσερα ψυγεία

Ωστόσο, στα νοικοκυριά της χώρας μας μόνο ένα στα τέσσερα ψυγεία έχουν
ρυθμιστεί να λειτουργούν σε αυτή τη θερμοκρασία! Όπως αποκάλυψε πρόσφατη
μελέτη του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, πάνω από 40% των οικιακών ψυγείων
συντηρούν τα τρόφιμα σε θερμοκρασία 7,5° Κελσίου, η οποία όμως θεωρείται ότι
δεν παρέχει ασφάλεια για τη συντήρηση τροφίμων. Διαπιστώθηκε μάλιστα ότι 17%
των Ελλήνων διατηρούν τα τρόφιμα στην… αστρονομική θερμοκρασία των 10°
Κελσίου!

Κάπως καλύτερα – σε σχέση με τα ψυγεία στα σπίτια μας – είναι τα πράγματα στα
σούπερ μάρκετ. Ωστόσο, στοιχεία που συνέλεξε το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο
δείχνουν ότι η θερμοκρασία στα ψυγεία των καταστημάτων φτάνει ακόμη και τους
6°Κελσίου, γεγονός που καθιστά επισφαλή την κατανάλωση των τροφίμων.

Υπάρχει πρόγραμμα που υπολογίζει πότε θα αλλοιωθεί το τρόφιμο

ENA πρόγραμμα που υπολογίζει με απόλυτη ακρίβεια πότε θα αλλοιωθεί ένα
τρόφιμο, έχει αναπτύξει το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Το σύστημα – που αναπτύχθηκε από τον αναπληρωτή καθηγητή του Πολυτεχνείου
Πέτρο Ταούκη σε συνεργασία με τον καθηγητή Γ. Νυχά στο πλαίσιο ευρωπαϊκού
προγράμματος – προσδιορίζει με ακρίβεια τον χρόνο ζωής των τροφίμων,
λαμβάνοντας υπόψη τους μικροοργανισμούς που αναπτύσσονται σε κάθε κατηγορία
τροφής, το είδος της συσκευασίας, καθώς και όλα τα πιθανά σενάρια μεταβολής
της θερμοκρασίας συντήρησης, από το εργοστάσιο παραγωγής μέχρι το πιάτο του
καταναλωτή.

Όλες οι προαναφερόμενες πληροφορίες μετατρέπονται σε μαθηματική εξίσωση που
υπολογίζει με ακρίβεια την ποιότητα των τροφίμων: Για παράδειγμα, ένα ψάρι που
αλιεύθηκε σήμερα και συντηρείται σε θερμοκρασία 3-5° Κελσίου πρέπει να
καταναλωθεί σε 2-3 ημέρες. Αντίστοιχα, το συσκευασμένο νωπό κρέας που
διατηρείται στο κρεοπωλείο «ζει» μόλις 48 ώρες, σε θερμοκρασία 10° Κελσίου.

Όπως ανέφεραν οι επιστήμονες, οι υπολογισμοί του προγράμματος θα μπορούσαν να
«μεταφραστούν» σε κλίμακα χρωματικών διαβαθμίσεων, η οποία θα συνοδεύει κάθε
προϊόν ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει με ακρίβεια τον χρόνο κατά τον οποίο
πρέπει να καταναλώσει κάθε τρόφιμο.