AΣΠAΣIA ΠAΠAΘANAΣIΟY «H δική μου γενιά τά ‘δωσε όλα»

Ασπασία Παπαθανασίου: «Δεν κολακεύω τους ανθρώπους. Ακόμα κι αν πιστεύω κάτι καλό για έναν άνθρωπο δεν του το λέω, για να μην εκληφθεί ως κολακεία. Ήταν το κοινό που είχαμε με τον Ροντήρη: κι εκείνος ποτέ δεν κολάκευε τους ανθρώπους. Εκείνο που μπορώ να πω είναι ότι δεν έχω κάνει κακό σε κανέναν άνθρωπο. Και δεν εννοώ από χριστιανικής πλευράς – σε καμιά περίπτωση. Ούτε έχω διαβάλει κανέναν. Ενώ με έχουν διαβάλει. Ακόμα και στο εξωτερικό…»

Το θέατρο και η πολιτική πάντα την «καίνε». H ζωή εν γένει. H Ασπασία
Παπαθανασίου, κοντά στο κλείσιμο της ένατης δεκαετίας της ζωής της, δείχνοντας
είκοσι χρόνια νεώτερη, δεν το βάζει κάτω με τίποτα. Απόλυτα ενεργή, με το
μυαλό ξυράφι, επανέρχεται στη σκηνή ερμηνεύοντας τον μονόλογο «H μελανόμορφη
Κλυταιμνήστρα» – δική της σύνθεση, βασισμένη στην «Ορέστεια» του Αισχύλου, με
άξονα τον ρόλο της Κλυταιμνήστρας – ενώ ετοιμάζεται για μια θεατρική ανάγνωση
της «Ιλιάδας» του Ομήρου.

Από το 1940 στη σκηνή, από το 1937 στη δραματική σχολή του Εθνικού Θεάτρου:
εξήντα οκτώ χρόνια στο θέατρο! «Ναι, αλλά δεν έπαιζα συνέχεια». H συμμετοχή
της στην Αντίσταση μέσα από το EAM, η ένταξή της στο κομμουνιστικό κίνημα και
η ενεργή συμμετοχή της στον Εμφύλιο, αργότερα – στην περίοδο της δικτατορίας –
η αυτοεξορία της στην Αγγλία, την στέρησαν από το θέατρο. «Να βλέπω τους
Γερμανούς και να κάνω θέατρο; Άλλοι βέβαια έκαναν. Και καλά έκαναν. Εγώ, δεν
το άντεχα».

Και το θέατρο, τότε, το είχατε «διαγράψει» εντελώς; Δεν το σκεφτόσασταν,
δεν διαβάζατε θέατρο το βράδυ;

«Όχι. Το βράδυ έβγαινα με τον τηλεβόα στις ταράτσες»… Γελάει. «Ίσως αυτό να
ήταν εκτόνωση. Να σου δίνει το Κόμμα το δελτίο από το BBC κι εσύ να το
μεταδίδεις στον λαό της Αθήνας δεν ήταν μικρό πράγμα… Και το έκανα με πάθος.
Και κινδύνευσα. Άλλοι σίγουρα κινδύνευσαν πολύ περισσότερο… H γενιά πάντως η
δική μου τα ‘δωσε όλα».

Συνεχίζετε το θέατρο. Δεν κουραστήκατε;

«Δεν κουράστηκα. Αν πήγες στο θέατρο όχι γιατί είχες “στόχους” αλλά γιατί το
είχες ανάγκη, πώς να κουραστείς; Βέβαια, σε καμιά περίπτωση δεν έχω πια την
ενέργεια να βγω στη σκηνή και να δημιουργήσω έναν ρόλο. Επειδή έχω την
εμπειρία και τη γνώση σταμάτησα να παίζω σε παραστάσεις “κανονικές”».

Ο λόγος για τις δύο φετινές παραστάσεις της. «Αυτό που κάνω είναι διαφορετικό.
Δεν υποδύομαι ένα πρόσωπο. Στο “Μελανόμορφη Κλυταιμνήστρα” προσπαθώ να δώσω
μερικά βασικά από τα στοιχεία κάθε μορφής της “Ορέστειας” όπως εγώ διαβάζω τον
Αισχύλο. Χωρίς να φεύγω τελείως από τον εαυτό μου».

Επιστροφή στους ραψωδούς, κατά κάποιον τρόπο;

«Όχι απολύτως. Όταν έχεις θεατρικό κείμενο δεν μπορείς να κάνεις τον ραψωδό.
Εδώ, αναγκαστικά, “υπονοώ” καταστάσεις, δεν τις αφηγούμαι. Σιγά σιγά έκανα
έναν σκελετό, ώστε να περνάει ολόκληρη η “Ορέστεια” με “κέντρο” την
Κλυταιμνήστρα. Πρωτοέκανα τον μονόλογο στα Γιάννινα, στο Πανεπιστήμιο. Ο
Σωτήρης Χατζάκης μου πρότεινε κατόπιν να τον κάνω στο “Πολιτεία”. Το
ξαναδούλεψα και ο Κώστας ο Γεωργουσόπουλος έδωσε τον τίτλο. Τώρα τον
επαναλαμβάνω πάλι στο “Τόπος Αλλού” του Νίκου Καμτσή.

Ο Όμηρος και η “Ιλιάδα” είναι παλιά μου ιδέα. Είχαμε κάνει όλες τις ραψωδίες
τη δεκαετία του ’70 – και σε σχολεία – με τον Νικήτα Τσακίρογλου, τον Γιάννη
Ροζάκη και τον Λάκη Χαλκιά, τον τραγουδιστή, στη μετάφραση Κακριδή –
Καζαντζάκη. Τώρα θα την διαβάσω στη μετάφραση του Αλέξανδρου Πάλλη, σε μια
σειρά παραστάσεων».

Σκλάβα ενός «δικτάτορα»

Ο φιλόλογος καθηγητής πατέρας της – που την μεγάλωσε μαζί με τους τέσσερις
αδελφούς της και που την ενέπνευσε να ταχτεί στο αρχαίο δράμα -, ο δάσκαλός
της ο Δημήτρης Ροντήρης και ο σύντροφος της ζωής της, ο πολιτικός μηχανικός
Κώστας Μαυρομμάτης, είναι οι τρεις άνδρες που την σημάδεψαν.

«Ο Ροντήρης είχε τη φήμη του δικτάτορα. Δεν μου άρεσε αυτό. Μόλις μπήκα στη
Σχολή όπου δίδασκε, στο πρώτο έτος, είχαμε ετοιμαστεί με τον συμμαθητή μου τον
Τάκη τον Χορν να του “ορμήσουμε”. Αλλά, αφού μας μοίρασε ρόλους, έρχεται στην
τάξη και σηκώνει μια κοπελίτσα που της είχε δώσει την Προσευχή της Μαργαρίτας
– από τον “Φάουστ” – να παίξει. Και μετά σηκώνεται ο ίδιος για να της δείξει
τον ρόλο. Κι αρχίζει να παίζει… Άρχισα να κλαίω εγώ από ‘δω, άρχισε ο Τάκης
να κλαίει από ‘κει… Από τη στιγμή εκείνη γίναμε σκλάβοι του».

Και ο Κώστας Μαυρομμάτης; «Δεν μπορώ να ξεχωρίσω τον εαυτό μου από τον Κώστα.
Βρέθηκα στο χάος όταν πέθανε. Κατάφερα να βγω. Τώρα το σκέφτομαι αυτό σαν μια
φυσική ροή της ζωής. Και ξέρω πως ο Κώστας, όταν έκανε μια σοβαρή εγχείρηση
καρδιάς, είπε σε έναν πολύ κοντινό μας φίλο: “Οτιδήποτε κι αν μου συμβεί,
κοιτάξτε να μην αφήσει το θέατρο”».

INFO

Στο θέατρο «Τόπος Αλλού» του Νίκου Καμτσή (Κεφαλληνίας 17 – Κυκλάδων, τηλ.:
210-8254600, 210-8656.004). «H μελανόμορφη Κλυταιμνήστρα» μέχρι 7
Δεκεμβρίου. «Ιλιάδα» από 20 Δεκεμβρίου. Εισιτήρια: 15, (φοιτητικό) 10
ευρώ.