ANOIXTO ΜΒΑ Συνταγή ανάπτυξης

H σπουδαιότητα των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) είναι προφανής, καθώς τα
τελευταία χρόνια η προσέλκυση άμεσων επενδύσεων σε μορφή κεφαλαίων από το
εξωτερικό θεωρείται ένα από τα πιο φλέγοντα θέματα που απασχολούν τη διεθνή
οικονομία. Αυτό φαίνεται και από τις ολοένα αυξανόμενες σχετικές ερευνητικές
διατριβές και δημοσιεύσεις κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Σήμερα, πολλοί
οικονομολόγοι, ακαδημαϊκοί και εκπρόσωποι κρατικών φορέων μελετούν τις
συνθήκες και τους παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στην προσέλκυση νέων
άμεσων επενδύσεων σε γεωγραφικές περιοχές, οικονομικούς συνασπισμούς ή
μεμονωμένα κράτη, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της ταχείας οικονομικής
ανάπτυξης.

TI ΠΡΟΣΕΛΚΥΕΙ TA ΞΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ

H άμεση ξένη επένδυση παίρνει, συνήθως, τη μορφή κεφαλαιακών εκροών από μια
μεγάλη εταιρεία προς την αλλοδαπή θυγατρική της. Γενικότερα, όμως, ως άμεσες
ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) θα μπορούσαμε να ορίσουμε όλες τις μεταβιβαστικές ροές
που προέρχονται από τη λειτουργία των μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων και
περιλαμβάνουν κεφάλαιο, τεχνογνωσία, management και marketing. Με αυτές τις
μεταβιβάσεις, οι πολυεθνικές επιζητούν να αποκτήσουν περισσότερη δύναμη στις
ξένες αγορές (Market Power). Επομένως, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι παράγοντες
που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των πολυεθνικών επιχειρήσεων επηρεάζουν και την
προσέλκυση, το μέγεθος και την κατεύθυνση των ΑΞΕ. Σύμφωνα με έγκριτες
επιστημονικές μελέτες, τέτοιοι παράγοντες μπορεί να είναι η οικονομική
ανάπτυξη, το μέγεθος της αγοράς, το ανθρώπινο κεφάλαιο, τα αποτελέσματα
συσσώρευσης (με τον όρο αποτελέσματα συσσώρευσης, agglomeration effects,
εννοούμε τη μαζική συνάθροιση επιχειρήσεων σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική
περιοχή), καθώς και τα εμπορικά ή νομικά καθεστώτα των χωρών που πρόκειται να
φιλοξενήσουν τις νέες επενδύσεις.

ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Οι άμεσες ξένες επενδύσεις συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη μιας περιοχής ή
μιας χώρας, οδηγώντας σε μεγαλύτερους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ και βελτιώνοντας
την ανταγωνιστικότητά της. Επιπλέον, βοηθούν καθοριστικά στη μείωση της
ανεργίας και στην αύξηση της παραγωγικότητας του εργατικού δυναμικού της.
Επίσης, μέσω των άμεσων ξένων επενδύσεων επιτυγχάνεται η μεταφορά τεχνογνωσίας
και γενικά η διάχυση των αποτελεσμάτων της έρευνας και τεχνολογίας. H σημασία
των άμεσων ξένων επενδύσεων αποδεικνύεται, άλλωστε, και από τη μελέτη όλων των
διαθέσιμων διεθνών στατιστικών στοιχείων.

ΡΑΓΔΑΙΑ ΑΥΞΗΣΗ

Οι διεθνείς ροές κεφαλαίου έχουν αυξηθεί εντυπωσιακά τα τελευταία 20 χρόνια.
Τα αποθέματα εξερχόμενων άμεσων ξένων επενδύσεων έχουν αυξηθεί από το 4,9% της
παγκόσμιας παραγωγής το 1980, σε ποσοστό που φτάνει το 10%, μέχρι το 1995. Οι
χώρες του ΟΟΣΑ (*) εμφανίζονται να πραγματοποιούν, κατά μέσον όρο, περίπου το
95% του συνολικού όγκου των εξερχόμενων άμεσων ξένων επενδύσεων, ενώ στην ίδια
περίοδο η Ευρωπαϊκή Ένωση των «15» κατέχει μερίδιο που φτάνει το 44%. Όσον
αφορά τις εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων, το 75%, της παγκόσμιας κλίμακας
απορροφάται από τις χώρες του ΟΟΣΑ και περίπου το 37% κατευθύνεται προς τα
κράτη-μέλη της E.E. Είναι εμφανές, λοιπόν, πως η αύξηση των άμεσων ξένων
επενδύσεων παγκοσμίως είναι ραγδαία και πως ο κύριος όγκος τους διοχετεύεται
μεταξύ των αναπτυγμένων χωρών.

Πώς «γεννιέται» μια πολυεθνική επιχείρηση

Ο τρόπος καθορισμού των άμεσων ξένων επενδύσεων, το μέγεθος και η κατεύθυνσή
τους είναι έννοιες αναπόσπαστες με τον τρόπο λειτουργίας και συμπεριφοράς των
πολυεθνικών επιχειρήσεων. Πολυεθνική (Multinational Company – MNC) είναι μια
επιχείρηση που δραστηριοποιείται σε περισσότερες από μία χώρες. Ως επί το
πλείστον, οι πολυεθνικές εταιρείες έχουν τη βάση τους σε μία χώρα και τον
συνολικό ή μερικό έλεγχο των θυγατρικών τους στο εξωτερικό.

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους μια επιχείρηση θα ήθελε να μετατραπεί
σε πολυεθνική και επίσης υπάρχουν εναλλακτικές θεωρίες που προσπαθούν να
εξηγήσουν και να ερμηνεύσουν την επέκταση των συγκεκριμένων επιχειρήσεων.
Συγκεκριμένα, μια επιχείρηση που επεκτείνεται σε ξένες αγορές με τη σύσταση
θυγατρικών εταιρειών της έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τις οικονομίες
κλίμακας (economies of scale) ή τις οικονομίες φάσματος (economies of scope)
που προκύπτουν από την κάθετη και την οριζόντια ολοκλήρωσή τους. H πολυεθνική
επιχείρηση στην πραγματικότητα προσδοκά να επωφεληθεί από τα μονοπωλιακά ή
ολιγοπωλιακά κέρδη που απορρέουν από μια τέτοια επέκταση.

Κύριο μέσο προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος των πολυεθνικών επιχειρήσεων για
επέκταση, μέσω της σύστασης θυγατρικών τους στο εξωτερικό, είναι η ανάληψη ΑΞΕ
και συγκεκριμένα η ανάληψη επενδύσεων σε μορφή παγίων περιουσιακών στοιχείων
και όχι χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Πάγια περιουσιακά στοιχεία
θεωρούνται η ακίνητη περιουσία, τα εργοστάσια ή οι επιχειρήσεις, οι
καθοδηγούμενες και διοικούμενες από άλλες εταιρείες. Τον έλεγχο αυτών των
παγίων στοιχείων όμως διατηρεί η μητρική επιχείρηση.

Tips

Ως άμεσες…

… ξένες επενδύσεις θα μπορούσαμε να ορίσουμε όλες τις μεταβιβαστικές ροές
που προέρχονται από τη λειτουργία των πολυεθνικών επιχειρήσεων και
περιλαμβάνουν κεφάλαιο, τεχνογνωσία, management και marketing

(*) Ο ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης ή OECD)
περιλαμβάνει τις εξής 30 χώρες: Αυστραλία, Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία,
Δανία, Ελβετία, Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Ιαπωνία, Ιρλανδία, Ισλανδία,
Ισπανία, Ιταλία, Καναδά, Κορέα, Λουξεμβούργο, Μεξικό, Νέα Ζηλανδία, Νορβηγία,
Ολλανδία, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Σουηδία, Τουρκία, Τσεχία,
Φινλανδία. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες του
Οργανισμού, http: //www.oecd.org/home/.