Γκάφες… εισπρακτικού χαρακτήρα

H τιτλοποίηση των εσόδων από ανείσπρακτες οφειλές είναι το μυστικό που
κρύβεται πίσω από τις απανωτές «γκάφες» της κυβέρνησης με το νομοσχέδιο για το
ξέπλυμα χρήματος.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Αν. Παπαληγούρας την «πλήρωσε» αντί για τον κυρίως υπεύθυνο, τον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών Γ. Αλογοσκούφη

Με αφορμή την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την ευρωπαϊκή, το
υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών επιχείρησε να δημιουργήσει έναν μηχανισμό
πίεσης προς τις χιλιάδες των οφειλετών, προκειμένου να διασφαλίσει την άμεση
είσπραξη των οφειλών του πολίτη προς το Δημόσιο. Κρίθηκε δε, ότι καλύτερος
τρόπος εξαναγκασμού των πολιτών σε αποπληρωμή των χρεών τους, από την απειλή
της παραπομπής για κακούργημα, δεν υπήρχε…

Η περιπέτεια του νόμου για το «ξέπλυμα βρώμικου χρήματος» χρονολογείται από το
2002. H πρώτη επιτροπή, υπό τον εισαγγελέα Εφετών κ. Παν. Νικολούδη, που
συνέστησε το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, ήταν αυτή η οποία δέχθηκε
και τα πρώτα πυρά του νομικού κόσμου. Ωστόσο, η προεργασία κορυφώθηκε με την
προσπάθεια εφαρμογής της τιτλοποίησης…

Εξοντωτικές διατάξεις. Οι διατάξεις εξοντωτικές, ακόμα και για τους
δικηγόρους – που υποχρεώνονταν να γίνουν καταδότες των πελατών τους,
παραβιάζοντας την… απαραβίαστη αρχή της εχεμύθειας – ξεσήκωσαν θύελλα
διαμαρτυριών. H εμμονή του εισαγγελέα κ. Νικολούδη για τον χαρακτήρα
κακουργήματος που έπρεπε να φέρει η κατηγορία της νομιμοποίησης εσόδων από
παράνομες δραστηριότητες, έστω και αν το βασικό αδίκημα (η παράνομη πράξη από
την οποία προέρχονται τα ύποπτα χρήματα) είναι πλημμέλημα, προσέκρουε στο
Σύνταγμα και ειδικότερα στην Αρχή της αναλογικότητας. Όχι όμως και στις
προθέσεις του οικονομικού επιτελείου, που ήθελε να πείσει τις τράπεζες να
υιοθετήσουν την τιτλοποίηση!

Ωστόσο, το νομοσχέδιο διαπνεόταν και – όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα –
εξακολουθεί να διαπνέεται μόνο από εισπρακτική λογική. Για τον λόγο αυτόν
άλλωστε η κατάρτισή του έγινε εξ ολοκλήρου από το υπουργείο Οικονομίας και
Οικονομικών, από μια επιτροπή αποτελούμενη από στελέχη του ιδίου υπουργείου,
των οποίων τα ονόματα δεν έγιναν σε κανέναν γνωστά. H συμμετοχή του υπουργείου
Δικαιοσύνης περιορίσθηκε στην επιμέλεια των νομοτεχνικών ζητημάτων, παρ’ ότι
επρόκειτο για νομοθέτημα, κυρίως, της αρμοδιότητάς του.

Έπειτα από αλλεπάλληλες συγκρούσεις των εκπροσώπων του νομικού κόσμου με
στελέχη του υπουργείου Δικαιοσύνης, τροποποιήθηκε η επίμαχη διάταξη 3δ, που
προέβλεπε την παραπομπή – με την κακουργηματική κατηγορία του ξεπλύματος –
μικρο-οφειλετών κατηγορουμένων για πλημμελήματα.

Οι συμπτώσεις. Ωστόσο, αυτή η τροποποιημένη διάταξη, που όριζε πλέον
ότι αν το βασικό αδίκημα που αντιμετωπίζει ένας πολίτης είναι πλημμέλημα, τότε
του αποδίδεται και η κατηγορία του «ξεπλύματος» σε βαθμό πλημμελήματος, είναι
εκείνη που έκανε το περίφημο νομοσχέδιο… διάσημο. H ατυχής στιγμή της
ψήφισης του σχεδίου νόμου από τη Βουλή, συνέπεσε με τη διενέργεια της
ανάκρισης για τα παραδικαστικά κυκλώματα, όπου το βασικό αδίκημα της
πλειονότητας των κατηγορουμένων είναι δωροδοκία δικαστή, σε βαθμό
πλημμελήματος.

Ουδείς αντελήφθη ότι η κακουργηματική – κατά τα άλλα – κατηγορία της
νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, που είχε επιστρατευθεί από
τους υπευθύνους για την πάταξη της διαφθοράς στη Δικαιοσύνη (προκειμένου να
μην υποπέσουν όλες οι κατηγορίες σε παραγραφή) θα μετατρεπόταν αυτομάτως σε
πλημμέλημα.

Το δημοσίευμα των «ΝΕΩΝ», της 24ης Νοεμβρίου 2005, προκάλεσε έντονους
κραδασμούς στους κόλπους της κυβέρνησης και της αξιωματικής αντιπολίτευσης που
είχαν ψηφίσει ομόφωνα το νομοσχέδιο. Ο πανικός που κατέλαβε την πολιτική
ηγεσία, ωστόσο, δεν άφησε περιθώριο για μια ψύχραιμη αντιμετώπιση. Στο ΠΑΣΟΚ,
όπου δημιουργήθηκαν αντεγκλήσεις με επίρριψη ευθυνών από τον έναν στον άλλον,
επικράτησε η τάση της συναίνεσης σε μια διευκρινιστική διατύπωση της επίμαχης
διάταξης, προκειμένου να αποφύγουν την κατηγορία ότι… υπέθαλπαν το
παραδικαστικό κύκλωμα!

Πρωτοφανής συναίνεση. Τελικά, με μια πρωτοφανή στα κοινοβουλευτικά
χρονικά συναίνεση, όλα τα κόμματα (ακόμη και το KKE και ο Συνασπισμός, που δεν
το είχαν ψηφίσει την πρώτη φορά) προκειμένου να μην κατηγορηθούν για συγκάλυψη
των παραδικαστικών κυκλωμάτων, ψήφισαν ομόφωνα τη διευκρινισμένη πλέον
ρύθμιση, η οποία έμελλε να προκαλέσει μεγαλύτερο σάλο.

Λίγη ώρα πριν, ο Δικηγορικός Σύλλογος της Αθήνας, με ανακοίνωσή του,
προσπαθούσε ματαίως να προλάβει το κακό. Δεν το πρόλαβε όμως. Με αποτέλεσμα
τώρα και έως ότου τροποποιηθεί ξανά η ταλαιπωρημένη αυτή ρύθμιση, να
κινδυνεύουν οι περισσότεροι Έλληνες – αυτοί που φοροδιαφεύγουν,
εισφοροδιαφεύγουν χρωστούν ΦΠΑ ή που έχουν τελέσει άλλα μικροαδικήματα
οικονομικής φύσης – να καθήσουν στο εδώλιο του Εφετείου Κακουργημάτων, μαζί με
τους εμπόρους ναρκωτικών και τους τρομοκράτες…

Τον πρώτο και τελευταίο λόγο είχε το υπουργείο Οικονομίας

Τον εισπρακτικό στόχο του σχεδίου νόμου κατήγγειλαν εξ αρχής ο Δικηγορικός
Σύλλογος Αθηνών και η Ένωση Ελλήνων Ποινικολόγων, που αγωνίστηκαν όσο ποτέ
άλλοτε για τη βελτίωση των διατάξεών του. H κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε τότε
υπήρξε προφητική, παρά το γεγονός ότι στο μεταξύ διάστημα οι δικηγόροι πέτυχαν
πολλά από αυτά που επεδίωξαν, τα οποία τελικά – λόγω της προσπάθειας να
διορθωθεί η επίμαχη διάταξη – αναιρέθηκαν. «Τυχόν υιοθέτησή τους θα είναι
συγκλονιστική, αφού κανείς δεν μπορεί με ασφάλεια να προβλέψει τις εφιαλτικές
συνέπειες μιας τέτοιας νομοθεσίας στην ελληνική κοινωνία», έλεγαν στις 10
Μαΐου 2005.

Οι δικαστικές ενώσεις πάντως ουδέποτε εκλήθησαν να πάρουν θέση επί του
νομοσχεδίου. Άλλωστε, τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο είχε πάντα το υπουργείο
Οικονομίας και Οικονομικών. H επιφόρτιση του κ. Αν. Παπαληγούρα – αντί του
κυρίως υπευθύνου κ. Γ. Αλογοσκούφη – με τη διόρθωση της ρύθμισης που προκάλεσε
σάλο (γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την επίρριψη του συνόλου των ευθυνών στον
υπουργό Δικαιοσύνης) προέκυψε λόγω της νομοτεχνικής φύσης του ζητήματος. H
αλήθεια είναι βέβαια πως το τελευταίο ολέθριο σφάλμα τελέστηκε στο υπουργείο
Δικαιοσύνης. Από τους συμβούλους του κ. Παπαληγούρα, οι οποίοι – ίσως – δεν
αφουγκράζονται τα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας.