H μπαλαρίνα που δεν υποκλίθηκε στην ΚGΒ

Την ερωτεύτηκαν πρώτα ο Στάλιν και μετά ο Κέννεντυ, αλλά δεν ξέφυγαν από τη
γοητεία της ούτε ο Πούτιν ούτε ο Μπους. Χόρευε ανάλαφρα στη διάρκεια των
σταλινικών εκκαθαρίσεων και στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου και έκανε
ιστορικές χορογραφίες μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου.

Στο πάλκο. Το σοβιετικό καθεστώς επέτρεψε στη Μάγια Πλισέσκαγια να κάνει τουρνέ στο εξωτερικό μόλις το 1959, προς τη δύση της καριέρας της. Εδώ σε παράσταση του 1996. Σε ηλικία 70 χρόνων, χόρευε ακόμη

Μολονότι την έτρεμε και τη μισούσε, η Σοβιετική Ένωση προσπάθησε να
οικειοποιηθεί τη δημόσια εικόνα της. Μολονότι τη λάτρευε και την περιφρονούσε,
η Δύση προσπάθησε μάταια να την κάνει ένα σύμβολο των Σοβιετικών διαφωνούντων.
H Μάγια Πλισέσκαγια δεν ήταν όμως έτσι όπως εκείνος ο διχασμένος κόσμος ήθελε
να την παρουσιάσει. H μεγαλύτερη μπαλαρίνα όλων των εποχών, η οποία
ανακαλύφθηκε ξανά μετά την περεστρόικα του Γκορμπατσόφ, εξοργίστηκε από όλα
αυτά τα ψέματα και αποφάσισε να μη γίνει ηρωίδα κανενός. Δεν πήγε ούτε με τη
μεριά των σταλινικών συμπατριωτών της που την εξυμνούσαν ούτε με τους ξένους
κόλακες που ήθελαν να τη χρησιμοποιήσουν σαν διπλωματικό όπλο.

Τελευταία ντίβα

«Επέλεξα να χορεύω και μόνο αυτό», λέει σήμερα. H τελευταία ντίβα του
παγκόσμιου κλασικού χορού, που αγαπήθηκε από τον Πικάσο και τον Σαγκάλ, αλλά
και από τον Μπέρια και τον Μπρέζνιεφ, θα κλείσει την Κυριακή τα ογδόντα της
χρόνια. Για να την τιμήσει, το Κρεμλίνο έχει προσκαλέσει μεγάλους διεθνείς
σταρ του χορού, της μουσικής και της μόδας. H γυναίκα που έκανε τον Μπεζάρ να
πει, «Αν την είχα γνωρίσει νωρίτερα, η ιστορία του μπαλέτου θα ήταν σήμερα
διαφορετική», άθελά της γίνεται πρωταγωνίστρια σε μια προπαγάνδα. Πίσω από
τους εορτασμούς που άρχισαν χθες στη Μόσχα, γράφει η εφημερίδα «Ρεπούμπλικα»,
κρύβεται η πρόθεση του προέδρου Πούτιν να παρουσιάσει την απαράμιλλη
ερμηνεύτρια της «Λίμνης των κύκνων» σαν ζωντανή απόδειξη της συνέχειας ανάμεσα
στην παλιά Σοβιετική Ένωση και τη νέα Ρωσία.

H μπαλαρίνα, που η KGB κάποτε υποψιαζόταν ότι ήταν πράκτορας των Άγγλων,
σήμερα στρέφει τα μάτια της στην Ευρώπη και στην αυτοβιογραφία της θυμάται «τη
ζωή που της στέρησαν οι δικτατορίες». Ο πατέρας της ήταν αντίπαλος του
καθεστώτος και τουφεκίστηκε από τον Στάλιν. H μητέρα της κατέληξε σε ένα
γκουλάγκ. Ωστόσο η ίδια, μολονότι ήταν ευάλωτη ως κόρη δυο «εχθρών του λαού»,
στα δεκαεπτά της χρόνια είχε ήδη γίνει η σταρ των μπαλέτων Μπολσόι. «H KGB»,
διηγείται η Πλισέσκαγια, «μου έστελνε μηνύματα πως αν δεν καθήσω φρόνιμη θα
μου έσπαγε τα πόδια. Ήμουν νέα, δεν ήξερα τον κόσμο».

«Για να ζήσω, έτρωγα τροφή για γάτες…»

H ΖΩΗ της ήταν ένας μύθος. Το Πολιτικό Γραφείο του Κομμουνιστικού Κόμματος
της Σοβιετικής Ένωσης μετέτρεψε το μπαλέτο σε ένα σύμβολο της σοβιετικής
ισχύος – μαζί με τα όπλα, το σκάκι και τον αθλητισμό. Παρ’ όλα αυτά, το
καθεστώς της έδωσε άδεια να ταξιδέψει για πρώτη φορά στο εξωτερικό μόλις το
1959, προς το τέλος πια της καριέρας της. «Πέντε δολάρια την ημέρα», θυμάται η
Μάγια Πλισέσκαγια. «Για να επιζήσω, έτρωγα τροφή για γάτες και έψαχνα τα
μπουφέ των ξενοδοχείων».

H Μάγια Πλισέσκαγια ξεκίνησε με το Μπολσόι το 1943, ενώ ο Χίτλερ πολιορκούσε
το Λένινγκραντ. H μπαλαρίνα θα μπορούσε να αποκτήσει τα πάντα. Αλλά αρνήθηκε.
Στο τέλος όμως νίκησε εκείνη. «Ο Ντζερζίνσκι ήθελε να μου απαγορεύσει την
Κάρμεν», λέει χαμογελώντας. «Του απάντησα πως θα πέθαινε μαζί μου. Σήμερα
μπορώ να πω πως εγώ θα πεθάνω, η Κάρμεν όχι».