MIKHΣ ΘEΟΔΩPAKHΣ «H μουσική μου ήθελα να έχει σχέση με τον λαό»

«Ο Θεός της ρωμιοσύνης είναι η ποίηση» έλεγε χθες ο Μίκης Θεοδωράκης

Χείμαρρος. Όπως πάντα. Με τα χέρια του να «μιλούν» (όπως όταν διευθύνει), με
τη ροή του λόγου του να κάνει άλματα σε εποχές και καταστάσεις, με την τόλμη
ενός ομιλητή που μπορεί να λέει τα πράγματα με το όνομά τους.

Ο Μίκης Θεοδωράκης αυτοπροσώπως. Τόσο χειμαρρώδης ήταν χθες ο λόγος του, που η
είδηση της ημέρας – ότι δώρισε το τεράστιο αρχείο του στη βιβλιοθήκη του
Μεγάρου Μουσικής – έμεινε για το φινάλε.

Αφετηρία και αφορμή για τούτη τη «μικρή» επιστροφή στα χρόνια των πρώτων έργων
του συμφωνικής μουσικής, οι τρεις παραστάσεις που οργανώνει το Μέγαρο Μουσικής
Αθηνών, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης των ογδόντα του χρόνων του. Ένα
αφιέρωμα στη λόγια πλευρά της μουσικής του με στόχο να παρουσιαστεί
συστηματικά και συγκεντρωμένο ένα μεγάλο μέρος του έργου του, που δεν είναι
τόσο γνωστό στο ελληνικό κοινό.

Στις 19 Νοεμβρίου θα παρουσιαστούν έργα μουσικής δωματίου που γράφτηκαν
την περίοδο 1945-1952 και στα οποία ο έμπειρος μελετητής αναγνωρίζει τις
πρώτες μουσικές ιδέες του (που επεξεργάστηκε, αργότερα και στα λαϊκά και στα
συμφωνικά του έργα) και στις 21 και 22 Νοεμβρίου αποσπάσματα από την
τετραλογία «Μήδεια», «Ηλέκτρα», «Αντιγόνη» και «Λυσιστράτη», όπερες που
γράφτηκαν από το 1988 κι έπειτα. Την καλλιτεχνική επιμέλεια έχει ο βιολονίστας
Γιώργος Δεμερτζής, μελετητής των έργων του (κυρίως της μουσικής δωματίου),
«ένας μουσικός που έχει κάνει τεράστια δουλειά για να βοηθήσει στη γνωριμία
του κοινού με ένα δύσκολο είδος – όπως είναι η μουσική δωματίου – όχι μόνο
στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό» όπως είπε ο Μίκης.

«Τα έργα αυτά ευτύχησα να τα δω να παίζονται το 1952, κι έγιναν και δίσκος
αργότερα, αλλά παρ’ όλα αυτά ξεχάστηκαν, γιατί εδώ στην Ελλάδα δεν έχουμε
κουλτούρα συμφωνικής μουσικής. Φανταστείτε λοιπόν τι τιμή ήταν για μένα ότι ο
Γιώργος Δεμερτζής βρήκε από το αρχείο μου και έργα που είχα ξεχάσει εντελώς.
Τα είχα γράψει στην εξορία της Ικαρίας… Όταν έρχεται ένας συνθέτης 80 ετών
και σου λέει ότι δεν ξέρει τα ίδια του τα έργα, πάει να πει ότι δεν παίχτηκαν
ποτέ… Φανταστείτε σε τι έρημο ζει σήμερα ο νέος συνθέτης…».

Οι όπερες γράφτηκαν πολύ αργότερα (από το 1988 και μετά) όταν
αισθανόταν πλέον ώριμος μουσικός. «Δεν ήθελα να γράψω στα χνάρια του Βάγκνερ ή
του Πουτσίνι. Δεν αισθάνθηκα το κόμπλεξ να ανήκω στους Ευρωπαίους συνθέτες.
Ήθελα η μουσική μου να έχει σχέση με τον λαό. Ήθελα, ό,τι έκανα με τον
“Επιτάφιο” και το “Άξιον Εστί”, το ίδιο να κάνω και με τη “Μήδεια”. Δυστυχώς
δεν μπόρεσα. Εγώ αισθάνομαι τυχερός γιατί κατάφερα μέσα από τη μουσική, τη
συμφωνική μουσική, να έρθω σε επαφή με τη συμπαντική αρμονία».

Στη συναυλία της 21ης Νοεμβρίου θα παρουσιαστούν αποσπάσματα από τις όπερες
«Μήδεια» και «Ηλέκτρα» με Μήδεια τη Σόνια Θεοδωρίδου και Ηλέκτρα τη Δάφνη
Ευαγγελάτου. Στις 22 θα δούμε Αντιγόνη και Λυσιστράτη (Μάτα Κατσούλη και
Τζούλια Σουγλάκου), με τη Συμφωνική Ορχήστρα της Δρέσδης υπό τον Έκεχαρντ
Στιρ. Στις 19/11 συμπράττουν ο Γιώργος Δεμερτζής (βιολί), ο βιολοντσελίστας
Δήμος Γκονταρούλης και ο πιανίστας Θανάσης Αποστολόπουλος.

«Εν αναμονή ενός νέου Μαρξ…»

«Οι πολιτικοί είναι υποκριτές» ξεσπάθωσε χθες ο Μίκης. «Τώρα τα έχουν βάλει με
την Εκκλησία. Γιατί; Το θέμα έπρεπε να είχε λυθεί από την εποχή του Τρίτση, ο
οποίος έκανε τον νόμο για τον χωρισμό Κράτους και Εκκλησίας. Να δημευθεί η
τεράστια περιουσία της και να γίνουν πράγματα για την παιδεία, τον πολιτισμό.
H Δεξιά είναι θρήσκα, δεν το κάνει. Οι άλλοι θα έπρεπε να το έχουν κάνει, αλλά
δεν τόλμησαν. Τώρα δεν δικαιούνται διά να ομιλούν».

Και για τον ξεσηκωμό στο Παρίσι είχε να πει: «Άργησε να γίνει. Δεν είναι μόνο
οι μετανάστες, είναι όλοι οι φτωχοί, οι απόκληροι που υπάρχουν σε όλες τις
χώρες της Ευρώπης. Σήμερα είναι άρρωστη η Ευρώπη. Και δεν είναι μόνο άρρωστη
γιατί αφέθηκε στις ορέξεις των καπιταλιστών που ενσυνείδητα φτιάχνουν την
Ευρώπη των 2/3, είναι και γιατί οι υποτιθέμενοι εύποροι πάσχουν. Πρέπει να
βρεθεί μια νέα Αριστερά, με νέες αρχές. Είμαστε εν αναμονή ενός νέου Μαρξ κι
ενός νέου Λένιν».

INFO

Αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (τηλ. 210-7282.333),
19-22 Νοεμβρίου.