«Ήταν καταδότης από ιδεολογία…»

Δεν κατέδωσε συναδέλφους για να κερδίσει την εύνοια των στούντιο και του καθεστώτος, επί μακαρθισμού, ο Ελία Καζάν αλλά επειδή μισούσε τους κομμουνιστές, υποστηρίζει ογκώδης βιογραφία του

Ο Ελία Καζάν «άλλαξε την ηθοποιία στην οθόνη» υποστηρίζει μια νέα βιογραφία
του και αν έγινε καταδότης, το έκανε από ιδεολογικούς λόγους γιατί μισούσε τον
κομμουνισμό κι όχι για να επωφεληθεί ο ίδιος – αν κι ο σκοπός δεν αγιάζει τα
μέσα…

«Ήταν ένας από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες στην ιστορία του Χόλιγουντ και η
αμερικανική λογοτεχνία του οφείλει το ότι έκανε έργα όπως ο «Θάνατος του
εμποράκου» και το «Λεωφορείον ο πόθος», παγκοσμίως γνωστά, ενώ συνέβαλλε να
καθιερωθούν συγγραφείς όπως ο Άρθουρ Μίλερ και ο Τένεσι Ουίλιαμς και ανέδειξε
ηθοποιούς όπως ο Μάρλον Μπράντο και ο Τζέιμς Ντιν», υποστηρίζει ο Ρίτσαρντ
Σίκελ, κριτικός του «Time», ιστορικός κινηματογράφου και συγγραφέας της νέας
βιογραφίας του Ελία Καζάν. Αλλά η υστεροφημία του αμαυρώθηκε από τον ίδιο όταν
το 1952 κατέθεσε στην Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών, καρφώνοντας 16
συναδέλφους του καλλιτέχνες – μεταξύ αυτών και τον Ζυλ Ντασσέν – για «αριστερή
και κομμουνιστική δράση», συμβάλλοντας στο «κυνήγι μαγισσών» που είχε επιβάλει
ο μακαρθισμός. Ο Ελία Καζάν έγινε συνώνυμος του καταδότη όταν αργότερα με δική
του διαφημιστική καταχώρηση στη εφημερίδα «New York Times» υπεραμύνθηκε της
πράξης του, με αποτέλεσμα να αρχίσει η καλλιτεχνική και προσωπική κατρακύλα…
H οποία, μάλιστα, ήταν «χωρίς επιστροφή» και οι επικριτές του τον αποδοκίμαζαν
σε κάθε δημόσια εμφάνισή του. Ακόμα κι όταν το 1999 του δόθηκε Όσκαρ καριέρας,
το ένα τρίτο του κοινού που παρίστατο στα βραβεία αρνήθηκε να σηκωθεί για να
τιμήσει τον σκηνοθέτη (ο Καζάν πέθανε το 2003 σε ηλικία 94 χρόνων). «Ο Καζάν
δεν κατέδωσε τυχοδιωκτικά τους φίλους του», υποστηρίζει ο συγγραφέας της νέας
βιογραφίας του, «αλλά το έπραξε επειδή μισούσε τους κομμουνιστές και την
ιδεολογία τους που πίστευε ότι είναι απειλή για τη δημοκρατική κοινωνία». Γι’
αυτό και πολλά χρόνια αργότερα ομολόγησε ο ίδιος ότι είχε μετανιώσει
τονίζοντας: «Σκέφτηκα πόσο φρικτό ήταν αυτό που είχα κάνει. Όχι όσον αφορά την
πολιτική διάσταση αυτής της πράξης, αλλά από την ανθρώπινη πλευρά κι ένιωσα
ότι κανένας πολιτικός σκοπός δεν άξιζε να πληγώσεις έναν άλλο άνθρωπο». Έτσι,
ο βιογράφος του Ελία Καζάν αναφέρει ότι «ο κόσμος πρέπει να δει “πέρα ” από
την υπόθεση αυτή για να καταλάβει τη μαγεία την οποία έφερε ο Καζάν στην οθόνη
που άλλαξε μια για πάντα την ηθοποιία στο σινεμά και είναι ένας από τους
σπουδαιότερους σκηνοθέτες στην ιστορία του Χόλιγουντ».

INFO

Ρίτσαρντ Σίκελ, «Ελία Καζάν», Εκδόσεις Harper Collins, Σελ. 544.