Kι εσείς λαός, κι εμείς λαός…

Κατηφόριζα την Ιερά Οδό και είχα στον νου μου τον Τσιφόρο. Αυτά που έγραφε
για την «παλιά Σαλονίκη»: «… H παραλία, κείνα τα σπίτια μισομακεδονίτικα –
μισοτούρκικα, με τα καφάσια στα παράθυρά τους, δρόμοι γεμάτοι μικροπωλητές,
λάσπη, τράμια κίτρινα, Εβραίοι στο παζάρι, κορίτσια μελαχρινά…».

«Από τα χρόνια της εφηβείας ένιωθα την ανάγκη να το “σκάσω” από την Τουρκία. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αγαπώ τη χώρα μου. Ήθελα όμως να ζήσω πιο ελεύθερα. Στην Άγκυρα όλοι σε κοιτούσαν», λέει η Λέιλα

Από το τηλέφωνο μου είχαν πει για μια Τουρκάλα που τραγουδάει με τη Γαρμπή. «Ο
πατέρας της “κρατάει” από τις γειτονιές του Κεμάλ και η μάνα της από τους
Εβραίους της Ρωσίας»! Ενθουσιάστηκα. Μουσουλμάνα με μάνα Εβραία και πατέρα από
τη Θεσσαλονίκη! Στα αυτιά μου βούιζαν ακόμη οι καλοκαιρινές κραυγές της Ναζλί
για τον Νίκο. Όλοι (στα κάμπινγκ, στις ταβέρνες, στις αυλές) ζούσαν την «εποχή
του μπακλαβά» και εγώ αναζητούσα έναν άνθρωπο από την Τουρκία να το συζητήσω.

«Τις Τουρκάλες θέλει», με ανήγγειλε μάλλον παραξενεμένος ο «ψωμωμένος» της
εισόδου. H Λέιλα άνοιξε τα χέρια της λες και με περίμενε από καιρό. Το βλέμμα
της ήταν η Δύση και η Ανατολή μαζί. Άγκυρα, Νέα Υόρκη, Κωνσταντινούπολη και
τώρα Αθήνα. Μια πραγματική «πολίτις του κόσμου».

Τι είχες στο μυαλό σου για την Ελλάδα πριν έρθεις;

Είχα μεγάλο μεράκι για την Ελλάδα από μικρό παιδί. H οικογένεια του πατέρα μου
κρατάει από τα μέρη σας. Ο παππούς μου και η γιαγιά μου γεννήθηκαν στη
Θεσσαλονίκη. Άκουγα από μικρή τη μουσική σας, ήξερα την κουλτούρα σας.

Ο παππούς σου ήταν ανάμεσα στους μουσουλμάνους που έφυγαν από τη
Θεσσαλονίκη στις αρχές του 20ού αιώνα;

Ναι, στη Θεσσαλονίκη ζούσαν όλοι μαζί – Έλληνες, Αρμένιοι, Εβραίοι,
μουσουλμάνοι -, οι συνθήκες τους χώρισαν. Όπως μου είχαν εξηγήσει, ο παππούς
είχε γίνει μουσουλμάνος όταν ήταν 40 χρόνων.

Πριν γίνει μουσουλμάνος τι ήταν;

Ποτέ δεν έμαθα. Ήταν ανοιχτός άνθρωπος, μιλούσε όμορφα για τη Θεσσαλονίκη αλλά
μέχρι εκεί.

H μητέρα σου από πού ήταν;

Από τη Λευκορωσία. Από την κοινότητα των Εβραίων. Μετά την επανάσταση του ’17,
μετακινήθηκαν στο Τουρκμενιστάν και μετά στην Τουρκία.

H μια ρίζα λοιπόν εβραϊκή, η άλλη μουσουλμανική, ίσως και
λίγο χριστιανική – κι εσύ;

Το διαβατήριό μου γράφει ότι είμαι μουσουλμάνα αλλά εγώ είμαι καμπαλίστρια.

Σαν τη Μαντόνα και την Μπρίτνεϊ Σπιρς! Αυτό πώς προέκυψε;

Στα χρόνια που έζησα στη Νέα Υόρκη. Έζησα σχεδόν δέκα χρόνια στην Αμερική.

Να τα πάρουμε από την αρχή. Σχολείο πού πήγες;

Μπήκα με υποτροφία στο Αμερικανικο Κολέγιο, στην Άγκυρα.

Στο σχολεία τι μαθαίνατε για τους Έλληνες;

H δική μας Ιστορία ήταν γραμμένη προσεκτικά. Τα μαθήματα μας ήταν όλα στα
αγγλικά. Στο σχολείο μας υπήρχαν Έλληνες, Εβραίοι, Αρμένιοι, πολλοί ξένοι. Στα
υπόλοιπα σχολεία δεν ξέρω.

Και γιατί φεύγεις από την Άγκυρα και πας στη Νέα Υόρκη;

Από τα χρόνια της εφηβείας ένιωθα την ανάγκη να το «σκάσω» από την Τουρκία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αγαπώ τη χώρα μου. Ήθελα όμως να ζήσω πιο ελεύθερα.
Στην Άγκυρα όλοι σε κοιτούσαν. Πρόσεχαν τα ρούχα σου, κοίταζαν με ποιους θα
μιλήσεις. Σχολίαζαν.

Έτσι είναι ακόμη στην Τουρκία;

Στις μικρές πόλεις της Ανατολής οι άνθρωποι είναι πολύ συντηρητικοί.
Επικρατούν ακόμα φεουδαρχικές αξίες. Οι άντρες παραμένουν στενοκέφαλοι.

Όταν λες στενοκέφαλοι, τι εννοείς; Στα ερωτικά, στα
πολιτικά;

«Αρκετές γυναίκες που δεν μπορούν να μπουν στα τζαμιά – απαγορεύεται από τη θρησκεία τους – πάνε και προσεύχονται σε εκκλησίες» αποκαλύπτει η Τουρκάλα τραγουδίστρια

Να σας δώσω ένα παράδειγμα. Εγώ σκεφτόμουν τότε να γίνω οδοντοτεχνίτης.
Σπούδαζα και ο καθηγητής με είχε σαν βοηθό του. Ήμουν καλή, κάποια στιγμή όμως
μού είπε ότι αν θέλω να συνεχίσω, θα πρέπει να φοράω μακριές φούστες! Όχι μόνο
στο ιατρείο αλλά και στην προσωπική μου ζωή! Σε 15 ημέρες παραιτήθηκα και
έφυγα για την Αμερική.

Φεύγεις από μια χώρα που δεν μπορείς να φορέσεις κοντή φούστα και πας στη
Νέα Υόρκη που όλα επιτρέπονται!

Και διαπιστώνω ότι εκεί οι γυναίκες είναι σαν τους άνδρες, δουλεύουν σε όλες
τις δουλειές και είναι ανεξάρτητες. Στην Τουρκία οι γυναίκες πρέπει
υποχρεωτικά να παντρευτούν και μετά να κάνουν ό,τι τους λέει ο άντρας τους.

Τι έκανες δέκα χρόνια στην Αμερική;

Σπούδασα μουσική και χορό. H πρώτη μου δουλειά ήταν σε μια ελληνική ταβέρνα
στην Αστόρια. Έχω δουλέψει σε τουρκικά, ελληνικά και αρμενικά μαγαζιά. Όπου
ακουγόταν δηλαδή η ελληνοτουρκική μουσική.

Υπάρχει «ελληνοτουρκική μουσική»;

Ναι, τραγούδια που έχουν ελληνική μουσική και τουρκικό στίχο, ή το αντίστροφο.
Και σήμερα στην Τουρκία στα περισσότερα ελληνικά τραγούδια βάζουν ένα κουπλέ
τουρκικό, ένα ρεφρέν ελληνικό και το κάνουν επιτυχία. Είναι πολύ στη μόδα
αυτό. Ακούς λοιπόν τις επιτυχίες της Βανδή, της Κοκκίνου, του Μαζωνάκη, της
Γαρμπή, αλλά και του Μίκη, σε ελληνοτουρκική έκδοση.

Τώρα η μόδα έχει επεκταθεί και στα σίριαλ…

Στην Τουρκία η ελληνική κουλτούρα ήταν πάντα θαυμαστή. Εμείς πάντα συνηθίζαμε
να ακούμε ελληνική μουσική. Εσείς οι Έλληνες μας ανακαλύψατε ξαφνικά.

Πώς είναι οι σχέσεις των Τούρκων και των Ελλήνων μεταναστών στη Νέα
Υόρκη;

Μαζί ζουν. Μόνο οι Ελληνοκύπριοι δεν αγαπάνε τους Τούρκους. Οι Τούρκοι εκεί
ζουν μέσα στα ελληνικά μαγαζιά, από τα ψιλικατζήδικα και τα φαγάδικα μέχρι τα
κέντρα διασκέδασης. Και όταν ανοίξει ένας Τούρκος ένα μπαρ, γεμίζει από
Έλληνες. Το 1998 οργανώσαμε βραδιές ελληνοτουρκικής φιλίας. Στη μια πλευρά
είχαμε την τουρκική σημαία και στην άλλη την ελληνική.

Όταν υπήρχαν κρίσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, δεν επηρεαζόταν η
σχέση των Ελλήνων με τους Τούρκους;

Δεν θα το πιστέψεις, αλλά ποτέ δεν υπήρξε κάτι τέτοιο. Στις εθνικές γιορτές
σεβόταν ο ένας τον άλλο. Τον Μάρτιο που κάνουν παρέλαση οι Έλληνες βγαίναμε
στους δρόμους και χειροκροτάγαμε. Το ίδιο και στις 19 Μαΐου που είναι η εθνική
γιορτή των Τούρκων.

Στην Αμερική με ποιους έκανες παρέα;

Με όλους. Ο καλύτερός μου φίλος στη Νέα Υόρκη είναι Έλληνας, ο Δημήτρης,
παντρεύτηκε Τουρκάλα και στην πρώτη κόρη του έχει δώσει το όνομά μου. Και η
καλύτερή μου φίλη στην Ιστανμπούλ είναι Ελληνίδα και τη λένε Αναστασία.

Πώς αποφάσισες να έρθεις στην Ελλάδα;

Τελευταία είχα επιστρέψει και δούλευα σε «ελληνάδικα» της Ιστανμπούλ. Υπάρχει
μια κατηγορία τέτοιων μαγαζιών όπως η «Μάντρα», ο «Ζορμπάς». Εγώ, όπως σας
είπα, πάντα τραγουδούσα και ελληνικά τραγούδια. «Τα μαύρα μάτια σου»… Όταν
έγινε ο μεγάλος σεισμός, τραγούδησα στο Προξενείο της Κωνσταντινούπολης «Όλα
σε θυμίζουν», της Αλεξίου. Μόλις λοιπόν μου έκαναν πρόταση ήρθα τρέχοντας!
Πήγα πρώτα στην Άγκυρα, επισκέφθηκα τη γιαγιά μου, τη Θεσσαλονικιά, και της
είπα «πάω στη δική σου χώρα». Δεν το πίστευε. Χάρηκε πάρα πολύ.

Πώς σου φάνηκε η Αθήνα;

Οι άνθρωποι είναι φιλικοί μαζί μας. Μερικές φορές βέβαια νιώθουμε ξένοι. Τους
ενοχλεί που μιλάμε τουρκικά, ειδικά τους ταξιτζήδες.

Το 99% των κατοίκων της Πόλης δεν θέλει να φύγει το Πατριαρχείο

«Εσείς οι Έλληνες μας ανακαλύψατε ξαφνικά. Για μας οτιδήποτε είχε σχέση με την ελληνική κουλτούρα ήταν πάντοτε περιζήτητο» τονίζει η Λέιλα Σουρούκογλου και τραγουδά… ελληνοτουρκικά

Όλα αυτά που γίνονται τις τελευταίες ημέρες έξω από το Πατριαρχείο με τους
Γκρίζους Λύκους πώς τα αντιμετωπίζεις;

Προφανώς και με ενοχλούν. Το θέμα είναι ότι αυτές οι ομάδες των Γκρίζων Λύκων
είναι πολύ μικρές και απομονωμένες και εδώ παρουσιάζονται σαν να είναι όλη η
Τουρκία. Οι Γκρίζοι Λύκοι μπορεί να θέλουν να διώξουν το Πατριαρχείο, όμως
κανείς στην Τουρκία, ούτε το κράτος ούτε οι στρατιωτικοί, δεν τους
υποστηρίζει. Κι εμείς οι απλοί πολίτες πηγαίνουμε και συμπαραστεκόμαστε στο
Πατριαρχείο γιατί βεβαίως δεν θέλουμε να φύγει και θα ήταν ζημιά για την
Τουρκία αν έφευγε. Αυτή την άποψη συμμερίζεται το 99% των πολιτών στην Τουρκία.

Μήπως υπερβάλλεις; Μήπως στις δικές σου παρέες – των
καλλιτεχνών, των ταξιδεμένων – υπάρχει αυτή η άποψη και οι γηραιότεροι
υποστηρίζουν τους Γκρίζους Λύκους;

Από 40 χρόνων και κάτω, που δεν τους έχουν αγγίξει τα Σεπτεμβριανά, το
Κυπριακό κ.λπ., το 99% είναι με το Πατριαρχείο. Από μια ηλικία και πάνω που
είναι οι Τούρκοι των παλαιών αρχών ίσως να υπάρχει ένα 5% με 10% που να έχει
ακραίες απόψεις. Είναι και πάλι πολύ λίγοι. Όταν μιλάμε για 200 Γκρίζους
Λύκους – γιατί τόσοι μαζεύονται – σε μια πόλη 15-16 εκατομμυρίων είναι σταγόνα
στον ωκεανό.

Αυτή η συμπαράσταση του απλού κόσμου στο Πατριαρχείο πώς εμφανίζεται;

Θα σας πω ένα μυστικό. Αρκετές γυναίκες που δεν μπορούν να μπουν στα τζαμιά –
απαγορεύεται από τη θρησκεία τους – πάνε και προσεύχονται σε εκκλησίες. Γιατί
ένας είναι ο Θεός και υπάρχουν πολλές εκκλησίες στην Κωνσταντινούπολη. Αυτό
πραγματικά είναι ένα φαινόμενο πολύ σύνηθες στην Πόλη, αλλά ούτε οι
δημοσιογράφοι το αναφέρουν, ούτε το έχει αγγίξει κανένας μέχρι σήμερα. Ειδικά
δε το Πάσχα θρησκευόμενες μουσουλμάνες μπαίνουν μέσα στις εκκλησίες και
γίνεται το αδιαχώρητο. Πηγαίνουν για να αισθανθούν τη θρησκευτική κατάνυξη του
χώρου.

Κάποιοι αναρωτιούνται γιατί οι αρχές αφήνουν έστω και αυτούς τους 200 να
προβάλλουν τις ακραίες απόψεις τους;

Μα, δεν μπορείς να τους το απαγορεύσεις. H Τουρκία προσπαθεί να γίνει μια πιο
ελεύθερη χώρα. Δεν μπορείς να λες «αυτοί είναι ακραίοι, απαγορεύεται να
μιλήσουν». Μετά η κάθε αρχή θα λέει «και αυτός είναι ακραίος, κόψτε τον».

Το παιδί μου ας επιλέξει μόνο του τη θρησκεία του

Σε ποια χώρα θα ήθελες να μεγαλώσουν τα παιδιά σου;

Εκεί που θα ερωτευθώ. Προς το παρόν δυο φορές παντρεύτηκα Αμερικανό, αλλά και
τις δύο χώρισα. Φαίνεται ότι τα μεσογειακά μου στοιχεία με σπρώχνουν στα δικά
μας μέρη. Γύρω από το Αιγαίο.

Θα μπορούσες να είχες κάνει δυο γάμους στην Τουρκία;

Οι νόμοι για τα διαζύγια είναι σκληροί στην Τουρκία. Δεν αφήνουν πολλά
περιθώρια. Γι’ αυτό υπάρχουν πολλοί δυστυχισμένοι. Κυρίως γυναίκες που
φοβούνται την κοινωνική κατακραυγή.

Άρα πρέπει να αποφύγεις να παντρευτείς στην Τουρκία.

Ναι, γι’ αυτό να μου βρείτε έναν καλό Έλληνα γαμπρό, σαν αυτό της Ναζλί. Να
είναι καλός άνθρωπος, γνήσιο αρσενικό κι ας είναι και φτωχός. Δεν έχω πρόβλημα
να δουλεύω για να συντηρώ τον άντρα μου, είμαι αρκετά χειραφετημένη και
φεμινίστρια. Αφήστε που ίσως είναι καλύτερα να κάθεται αυτός στο σπίτι να
φυλάει τα παιδιά κι εγώ να δουλεύω.

Δεν θα βρεις πολλούς Έλληνες που να θέλουν να φυλάνε τα παιδιά… Και τι
θρήσκευμα θα έχουν τα παιδιά σου, αν προέρχονται από έναν μεικτό
γάμο;

Εφόσον ο άντρας μου είναι χριστιανός και εγώ είμαι καμπαλίστρια με ρίζες
μουσουλμανικές και εβραϊκές, θα κάναμε και την περιτομή και τη βάπτιση, θα τα
κάναμε και τα δύο, κι όταν θα μεγάλωνε το παιδί, θα του έδινα την ελευθερία να
επιλέξει μία από τις δύο θρησκείες.