«Διάβασαν» το μυστικό της Πυθίας

Με έναν μήνα καθυστέρηση σε σχέση με τον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο γιόρταζε ο Απόλλων Δελφίνιος στους Δελφούς, οπότε οι πιστοί προλάβαιναν να φθάσουν έως το σημαντικότερο μαντείο της αρχαιότητας για έναν πολυπόθητο χρησμό. Αιτία για τη χρονική διαφορά, τα ψηλά βουνά που «έκρυβαν» την ανατολή του αστερισμού του Δελφίνου, υποστηρίζει νέα έρευνα

Πώς οι αρχαίοι Έλληνες ήξεραν ποια συγκεκριμένη ημέρα του χρόνου έπρεπε να
σπεύσουν στους Δελφούς για να ζητήσουν χρησμό από το διασημότερο μαντείο της
αρχαιότητας, αφού κάθε πόλη είχε και διαφορετικό ημερολόγιο; Τη λύση στο
«μυστήριο» δίνουν δύο ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Λέστερ – η Ελληνίδα
αρχαιολόγος Ευφροσύνη Μπούτσικα και ο Βρετανός ιστορικός Άλαν Σαλτ. Και
υποστηρίζουν πως το κλειδί κρατά ένας αστερισμός και οι ψηλοί βράχοι – οι
λεγόμενες Φαιδριάδες Πέτρες – που περιστοιχίζουν τον ναό του Απόλλωνα.

«Ένα βράδυ που δεν μπορούσα να κοιμηθώ, έπαιζα με ένα επιπεδοσφαίριο όταν
συνειδητοποίησα πως ο αστερισμός του Δελφίνου εμφανιζόταν στον ουρανό προς τα
τέλη Δεκεμβρίου με αρχές Ιανουαρίου, την εποχή δηλαδή που σε πολλές πόλεις
γίνονταν θυσίες προς τιμήν του Απόλλωνος Δελφινίου», λέει ο κ. Σαλτ.
«Αναρωτήθηκα αν σε ζητήματα λατρείας χρησιμοποιούνταν ως ορόσημο η ανατολή
ενός αστερισμού στον πρωινό ουρανό, πρακτική την οποία ο Ησίοδος στο
εγχειρίδιό του “Έργα και Ημέρες” αναφέρει πως χρησιμοποιούσαν στη γεωργία. Το
πρόβλημα ήταν όμως πως δεν δίνονταν χρησμοί από το Μαντείο των Δελφών τον
Ιανουάριο, αλλά έναν μήνα αργότερα».

«Οι ψηλές και απότομες βουνοπλαγιές που βρίσκονται ανατολικά του ναού του
Απόλλωνα στους Δελφούς κλείνουν τη θέα πως το χαμηλότερο σημείο του ορίζοντα
προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση», εξηγεί στα «NEA» η κ. Μπούτσικα. «Ο
ορίζοντας είναι τόσο ψηλά που τα αστέρια πρέπει να ανέβουν αρκετά ψηλά για να
είναι ορατά ακριβώς πριν από την ανατολή του ηλίου. Αυτό σημαίνει πως αν
προϋπόθεση για μια τελετή στους Δελφούς ήταν η ανατολή του αστερισμού, θα
έπρεπε κάποιος να περιμένει έναν μήνα αργότερα για να τη δει σε σχέση με τις
πόλεις που είχαν επίπεδο ορίζοντα. Και βέβαια, άφηνε το χρονικό περιθώριο
στους προσκυνητές να φθάσουν στο μαντείο τη συγκεκριμένη ημέρα που δίνονταν οι
χρησμοί».

Γιατί τόσα χρόνια δεν είχε λυθεί ο γρίφος; «Ο τομέας της αρχαιοαστρονομίας
είναι εξαιρετικά καινούργιος», λέει η κ. Μπούτσικα, η οποία διευκρινίζει πως
για την ολοκλήρωση της έρευνας χρειάστηκε να ληφθούν υπ’ όψιν «αστρονομικά
φαινόμενα σε συνδυασμό με την αρχαιολογία, ιστορικές πηγές και τη μυθολογία».

«Είναι πρόκληση να βρεθεί κάποιος αρχές Φεβρουαρίου στους Δελφούς, αν και λόγω
της κίνησης της Γης έχουν μετακινηθεί οι ημερομηνίες κατά έναν μήνα περίπου
από την εποχή που λειτουργούσε το μαντείο», προσθέτει ο κ. Σαλτ. «Το πρόβλημα
είναι η φωτορύπανση σε συνδυασμό με το γεγονός ότι τα αστέρια του Δελφίνου δεν
είναι πολύ λαμπερά».

Του Φλεβάρη στις 7

Τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του μαντείου δίνονταν χρησμοί μόνο μία φορά τον
χρόνο στις 7 του Βυσίου (συμπίπτει με τον Φεβρουάριο), ημερομηνία γενεθλίων
του Απόλλωνα. Όταν αργότερα η φήμη του εξαπλώθηκε σε κάθε γωνιά του ελληνικού
κόσμου και όλο και περισσότεροι ζητούσαν τη βοήθειά του, το μαντείο έδινε
χρησμούς κάθε έβδομη ημέρα του μήνα, αλλά μόνο κατά τους μήνες που εθεωρείτο
πως ο Απόλλων βρισκόταν στους Δελφούς, δηλαδή από τον Φεβρουάριο έως τον
Μάρτιο. Εκείνη την περίοδο του έτους ο αστερισμός του Δελφίνου είναι ορατός.

INFO

Λεπτομέρειες στην αρχαιολογική επιθεώρηση «Antiquity». Ίντερνετ: http: //www.antiquity.ac.uk.