H N.Δ. υπηρέτης συμφερόντων

ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ του, ο Κώστας Σημίτης ασχολείται και με τη σχέση πολιτικής και
επιχειρηματικών συμφερόντων, που προσδιορίζεται με τον όρο «διαπλοκή». Γράφει:

Τόσο τα Ίμια όσο και η υπόθεση Οτζαλάν ήταν, κατά τον Κώστα Σημίτη, αποτέλεσμα κινήσεων εθνικιστικών κύκλων στη χώρα μας

«Τα επιχειρηματικά συμφέροντα σε μια οικονομία της αγοράς επηρεάζουν την
πολιτική εξουσία. Μπορούν μάλιστα να την επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό, όταν από
τις αποφάσεις των επιχειρηματιών εξαρτώνται επενδύσεις, απασχόληση,
περιφερειακή κατανομή των πόρων, θέματα ιδιαίτερης σημασίας για την επιτυχία
μιας πολιτικής ή την ανάπτυξη μιας περιοχής. Μια κυβέρνηση που αρνείται αυτή
την πραγματικότητα δεν είναι ειλικρινής. Χρέος όμως της κάθε κυβέρνησης είναι
να καθιστά τη σχέση αυτή διαφανή στους πολίτες και να την υπάγει σε κανόνες.
Στην Ελλάδα, το πρόβλημα επηρεάζεται από το μικρό μέγεθος της αγοράς. H
δυνατότητα επηρεασμού της κοινής γνώμης αποτελεί για τις επιχειρήσεις ένα
ισχυρό όπλο στην προσπάθειά τους να επηρεάσουν τις κυβερνητικές αποφάσεις,
είτε θετικά είτε αρνητικά. Το χρησιμοποιούν κατά κανόνα αδίστακτα για να
διευρύνουν τις εργασίες τους ή να τύχουν ιδιαίτερης μεταχείρισης.

Μόνο το ΠΑΣΟΚ! H άποψη που καλλιέργησε η Νέα Δημοκρατία και αποδέχθηκε
η υπόλοιπη αντιπολίτευση ήταν ότι όλα αυτά τα θέματα έχουν σχέση μόνο με την
κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Άλλα κόμματα δεν αφορά η διαπλοκή. H θέση αυτή βέβαια δεν
έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Τα προβλήματα που προκύπτουν από την
άσκηση οικονομικής εξουσίας και τον έλεγχό της είναι άμεσα συνδεδεμένα με τη
λειτουργία της κοινωνίας. Όλα τα κόμματα είναι αναγκασμένα να παίρνουν θέσεις
και διαμορφώνουν στάσεις που είτε προωθούν είτε θίγουν οικονομικές
δραστηριότητες. H Νέα Δημοκρατία υπηρέτησε επανειλημμένα αλλά και στηρίχτηκε
επανειλημμένα από οικονομικά συμφέροντα. Δεν είναι λίγες οι ερωτήσεις και
αναφορές στη Βουλή βουλευτών της αντιπολίτευσης που μετέφεραν λέξη προς λέξη
ενστάσεις και διαμαρτυρίες εταιρειών που δεν πέτυχαν σε διαγωνισμούς.
Ορισμένες θέσεις της Νέας Δημοκρατίας σε σχέση με τα δημόσια έργα αποτελούσαν
άποψη συγκεκριμένου επιχειρηματία, με την οποία διαφωνούσε η πλειονότητα των
κατασκευαστών. Ορισμένα MME ταυτίζονταν με την τότε αντιπολίτευση όποτε και
όταν θεωρούσαν ότι η μεταχείρισή τους από την κυβέρνηση δεν ήταν αυτή που
ήθελαν. Αλλά και τα κόμματα της παραδοσιακής Αριστεράς κατά κανόνα
υπερασπίζονταν τις θέσεις επαγγελματικών οργανώσεων, π.χ. των δικηγόρων,
αδιαφορώντας για το αν οι θέσεις αυτές συμφέρουν τους πολίτες.

Συγκεκριμένες αποφάσεις. H κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ όφειλε να πάρει μερικές
πολύ συγκεκριμένες αποφάσεις στη διάρκεια της οκταετίας. Για παράδειγμα, θα
ζητούσε ή όχι από την Ευρωπαϊκή Ένωση για ορισμένους τομείς, όπως οι
τηλεπικοινωνίες, και για περιορισμένο χρόνο τη δυνατότητα να αναθέτει
αποκλειστικά σε ελληνικές βιομηχανικές επιχειρήσεις την κατασκευή υλικού,
δικαίωμα που είχαν ασκήσει οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες για να ενισχύσουν την
εγχώρια βιομηχανία; Θα επιδίωκε ενίσχυση της δημιουργίας μεγάλων
ανταγωνιστικών επιχειρήσεων στον τομέα των κατασκευών ή θα άφηνε την ελληνική
αγορά στις ξένες επιχειρήσεις χωρίς ανταγωνιστές; Θα ανέθετε την κατασκευή
πολεμικών πλοίων σε ελληνικές ναυπηγικές επιχειρήσεις έστω και με
δυσμενέστερους οικονομικούς όρους για να αποκτήσει η χώρα τεχνολογία και να
διατηρήσει την απασχόληση;

Τελικά, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η κυβέρνηση αποφάσισε να διατηρήσει το
επίπεδο απασχόλησης και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής
οικονομίας. Προτίμησε έτσι συχνά την εγχώρια βιομηχανία. Στην απόφασή της αυτή
βρήκε σταθερά απέναντί της κάποιες ελληνικές επιχειρήσεις και την
αντιπολίτευση που κραύγαζε για διαπλοκή. Απέναντί της ήταν ιδίως οι
αντιπρόσωποι ή οι εν δυνάμει αντιπρόσωποι ξένων επιχειρήσεων, που προτιμούσαν
τα είδη να εισάγονται από αυτούς από το εξωτερικό, χωρίς να παράγουν καμία
απασχόληση και προστιθέμενη αξία στην Ελλάδα.

Απέναντί της όμως ήταν και πολλοί που ασπάζονταν την άποψη ότι “οι δουλειές
πρέπει να μοιράζονται”. Ένας δρόμος, για παράδειγμα, να κατασκευάζεται από όσο
το δυνατόν περισσότερους εργολάβους, ώστε να επιζήσουν και οι μικροί. H
συνταγή αυτή “της μοιρασιάς” της δουλειάς σε όσο το δυνατόν περισσότερους,
όταν εφαρμόστηκε για να προλάβει συνεχείς διαμάχες, προκάλεσε καθυστερήσεις,
κακοτεχνίες, αδυναμία εκτέλεσης των έργων και πάντα αύξηση του κόστους. Διότι
βέβαια δεν έχουν όλες οι επιχειρήσεις την τεχνογνωσία και την οργάνωση για να
εκτελέσουν έργα μεγάλου μεγέθους. Παράδειγμα για το πού οδηγεί η συμμετοχή όσο
το δυνατόν περισσότερων είναι η πρώτη φάση του Κτηματολογίου. Το έργο
εξαιρέθηκε από το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και η Ελλάδα αναγκάστηκε να
επιστρέψει τις κοινοτικές επιδοτήσεις διότι πολλές από τις επιχειρήσεις που το
ανέλαβαν, δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Διαμαρτυρίες. Διαμαρτυρίες δεν υπήρξαν όμως μόνο από εκείνους που
υφίσταντο τις σκληρές συνέπειες του ανταγωνισμού. Πιο έντονα διαμαρτύρονταν οι
“μεγάλοι” που δεν ήταν σε θέση να συμμετάσχουν σε έναν διαγωνισμό
ανταγωνιστικά, διότι δεν διέθεταν τις τεχνικές προϋποθέσεις. Θεωρούσαν, παρ’
όλα αυτά, ότι δικαιωματικά τους ανήκουν κάποιες δουλειές ή ακόμα ότι κάποιοι
“αντίπαλοί” τους δεν πρέπει να αναπτυχθούν… ».

ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ

Υπερπατριώτες άσκησαν εξωτερική πολιτική

KATA την πρώτη θητεία του Κώστα Σημίτη στην πρωθυπουργία, η Ελλάδα θα γνωρίσει
δύο πολύ μεγάλες κρίσεις. «Έζησα τα Ίμια ως ένα γεγονός που αποκάλυψε μια
μεγάλη αδυναμία της Ελλάδας», γράφει στο βιβλίο του. Ο πρώην Πρωθυπουργός
αφιερώνει αρκετές σελίδες στα Ίμια, στα οποία βρήκε έκφραση και κλιμάκωση η
«επί χρόνια υποβόσκουσα κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις». Δεν προσθέτει
κάτι καινούργιο στα ήδη γνωστά γεγονότα της μακράς εκείνης νύχτας, στις αρχές
του 1996. Ο Κώστας Σημίτης αποδίδει τις μεγαλύτερες ευθύνες στον ναύαρχο
Λυμπέρη. Ο τότε αρχηγός ΓΕΕΘΑ χρεώνεται τη μη φύλαξη της δεύτερης
βραχονησίδας, αλλά και την αδυναμία των Ενόπλων Δυνάμεων να έχουν έγκαιρη
εικόνα της εξέλιξης της κρίσης. Το ΓΕΝ αδυνατεί να επιβεβαιώσει τόσο την
κατάληψη της βραχονησίδας – κάτι που γνωστοποιεί ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ στον
Θεόδωρο Πάγκαλο – όσο και την πτώση του ελικοπτέρου. «Όσον αφορά την ελληνική
σημαία», επισημαίνει ότι «αποφασίσαμε ομόφωνα να την αποσύρουμε για να
αποτρέψουμε το ενδεχόμενο νέων εμπλοκών».

Μερικές εβδομάδες αργότερα, κατά την επίσκεψή του στη Γερμανία, ο κ. Σημίτης
θα δει τον Χέλμουτ Κολ. «H Βόννη μάς υποδέχτηκε με τσουχτερό κρύο και
χιονόνερο. Θυμάμαι την ευθύβολη ερώτηση του Καγκελάριου. Ήθελε τη γνώμη μου
για το ποιος θύλακας εξουσίας είχε στήσει την κρίση των Ιμίων». Ο κ. Σημίτης
δεν καταγράφει την απάντησή του στον Κολ. Σε άλλο σημείο του βιβλίου μιλάει
πάντως για «κινήσεις εθνικιστικών κύκλων της Τουρκίας σε συνδυασμό με τις
αντιδράσεις αυτόκλητων υπερασπιστών των εθνικών μας δικαίων» που παραλίγο να
οδηγήσουν σε πολεμική αναμέτρηση.

Στο κεφάλαιο για την κρίση Οτζαλάν του 1999, ο Κώστας Σημίτης δείχνει προς την
ίδια κατεύθυνση: «H παράνομη είσοδος του Οτζαλάν στην Ελλάδα ήταν προϊόν
σχεδιασμένης επιχείρησης από πρόσωπα που “ανέλαβαν” δημόσια εξουσία, την οποία
ουδείς τούς είχε αναθέσει ή εκχωρήσει. Υποκατέστησαν δίχως νομιμοποίηση, με το
“έτσι θέλω” τους προϊσταμένους τους και την ελληνική κυβέρνηση. Υπερπατριώτες
που θεώρησαν ότι ξέρουν να ασκήσουν εξωτερική πολιτική καλύτερα από ό,τι η
νόμιμη κυβέρνηση της χώρας. Απόγειο ανευθυνότητας και επιπολαιότητας». Στις
αμέσως επόμενες σελίδες, ο πρώην Πρωθυπουργός γράφει για την αναδιοργάνωση της
ΕΥΠ.