Στην καρδιά του σκότους

Το μυστήριο της μαύρης τρύπας κοντεύει να λυθεί. H έννοια της «μαύρης
τρύπας», αυτού του πανίσχυρου κενού που καταπίνει την ύλη και το φως,
απασχολούσε τη φαντασία των ανθρώπων εδώ και πολλές δεκαετίες. Τώρα, για πρώτη
φορά, οι επιστήμονες ετοιμάζονται να ρίξουν μια διαπεραστική ματιά στην καρδιά
του σκότους.

Μαύρη τρύπα. Εξοπλισμένοι με δέκα τηλεσκόπια, οι επιστήμονες ετοιμάζονται να φωτογραφίσουν την καρδιά του σκότους

Πρόκειται για τα πιο παράξενα πράγματα στο γνωστό Σύμπαν. Οι μαύρες τρύπες
είναι τόσο πυκνές και έχουν τόσο ισχυρή βαρυτική έλξη, ώστε τίποτα δεν μπορεί
να τους ξεφύγει -ούτε καν το φως. Κι αυτό είναι πολύ παράξενο για κάτι που
είναι φτιαγμένο από το «τίποτα».

Μια τρύπα στο Διάστημα μοιάζει να μην έχει κανένα απολύτως νόημα. Οι
επιστήμονες όμως είναι πεπεισμένοι ότι υπάρχουν πράγματι αυτές οι «φυλακές του
φωτός», μολονότι κανείς δεν τις είδε μέχρι τώρα.

Οι αστρονόμοι πάντως ετοιμάζονται να τις κοιτάξουν κατάματα. Με τη βοήθεια
μιας συστοιχίας 10 ραδιοτηλεσκοπίων στην Αμερική, ετοιμάζονται να
φωτογραφίσουν το κενό στο κέντρο του γαλαξία μας, σε απόσταση 26 εκατομμυρίων
ετών φωτός, όπου μία υπέρπυκνη μαύρη τρύπα κάθεται αόρατη σαν το μάτι του
κυκλώνα.

H μάζα

Οι επιστήμονες εκτιμούσαν ότι η μάζα αυτής της συγκεκριμένης μαύρης τρύπας
ήταν όση τέσσερα εκατομμύρια Ήλιοι. Όμως, σύμφωνα με πρόσφατες μετρήσεις που
δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Nature», η μάζα της έχει ακτίνα που είναι
μικρότερη από την απόσταση ανάμεσα στον Ήλιο και στη Γη. «Είμαι πάρα πολύ
κοντά στο να δούμε μια αδιαμφισβήτητη “υπογραφή” που θα μας δίνει την πρώτη
συγκεκριμένη απόδειξη ότι υπάρχει μια υπέρπυκνη μαύρη τρύπα στο κέντρο του
γαλαξία μας», λέει ο Ζι Τσιανγκ Σεν του Αστεροσκοπείου της Σαγκάης, επικεφαλής
της διεθνούς ομάδας των αστρονόμων που επιχειρούν να φωτογραφίσουν τη μαύρη
τρύπα με τα 10 τηλεσκόπια.

Οι μαύρες τρύπες είναι αδιαπέραστες από το φως, γι’ αυτό είναι αόρατες.
Μπορούν όμως να ανιχνευθούν από τα ραδιοκύματα που εκπέμπει η περιφέρειά τους,
καθώς καταπίνουν όση ύλη μπαίνει στην ακτίνα δράσης τους.

Όταν οι επιστήμονες με τα 10 τηλεσκόπια θα επιχειρήσουν να φωτογραφίσουν τη
μαύρη τρύπα, άραγε πώς θα φαίνεται το «τίποτα»; Πώς μπορεί κανείς να
φωτογραφίσει κάτι που καταπίνει τα πάντα, μολονότι το ίδιο δεν είναι τίποτα;

Το περίγραμμα

Ο καθηγητής Κρίστοφερ Ρέινολντς του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ λέει ότι μπορεί
να μην είμαστε σε θέση να δούμε την ίδια τη μαύρη τρύπα, όμως θα δούμε το
περίγραμμά της, που όταν η ύλη περάσει μέσα σε αυτό η τρύπα την καταπίνει.
Όταν πια θα είμαστε σε θέση να βλέπουμε τις ίδιες τις μαύρες τρύπες με τα
μάτια μας, ίσως να έχουμε βρει τις πύλες που οδηγούν σε άλλους κόσμους.

Εξωτικά ουράνια σώματα

«ΟΙ ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ είναι ίσως τα πιο εξωτικά ουράνια σώματα», εξηγεί ο
αστρονόμος Κρίστοφερ Ρέινολντς του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ. «Σχηματίζονται
όταν η ύλη από ένα μεγάλο άστρο που πεθαίνει, καταρρέει κάτω από τη δική του
βαρύτητα, σχηματίζοντας στο Διάστημα μια περιοχή στην οποία το βαρυτικό πεδίο
είναι τόσο ισχυρό, που “καταπίνει” όλη την ύλη και την ακτινοβολία που την
πλησιάζει». Όμως, άλλοι επιστήμονες δεν πιστεύουν ότι υπάρχουν μαύρες τρύπες.
«H αλήθεια είναι ότι δεν είμαστε απόλυτα βέβαιοι αν υπάρχουν», λέει ο
κοσμολόγος Μάρκους Κράουν. «Κανείς ποτέ δεν είδε μαύρη τρύπα».

H πρώτη ένδειξη για την παρουσία μαύρης τρύπας στον γαλαξία μας ήρθε το 1974,
όταν δύο Αμερικανοί αστρονόμοι, ο Μπρους Μπάλικ και ο Ρόμπερτ Μπράουν,
εντόπισαν μια ισχυρή πηγή ραδιοκυμάτων, τα οποία εκπέμπονταν από τον αστερισμό
του Τοξότη. Ο Μπάλικ και ο Μπράουν υπολόγισαν ότι όποια κι αν ήταν η αιτία της
εκπομπής, η πηγή της βρισκόταν στο «νεκρό» κέντρο του γαλαξία. Υποψιάστηκαν
ότι υπάρχει μια μαύρη τρύπα στην καρδιά του γαλαξία κι έτσι άρχισε η κούρσα
των αστρονόμων για να καταγράψουν την πρώτη εικόνα αυτής της πηγής, την οποία
ονόμασαν Τοξότης-A* (που πάει να πει άστρο A).

Επιμέλεια: Ρούσσος Βρανάς