ΣE ΠPΩTO ENIKO Bασικό ένστικτο

«Σε αγάπησα πρώτα, σε αγάπησα περισσότερο, τον αγάπησα μετά, αλλά τώρα που σας
αγαπώ και τους δύο, σε αγαπώ περισσότερο από καθετί», έγραφε το 1927 η γνωστή
Αμερικανίδα ποιήτρια Έλινορ Γουάιλι, σε επιστολή της προς τον δεύτερο σύζυγό
της, ενώ η ίδια ήταν πλέον παντρεμένη με τον τρίτο.

Οι περισσότεροι εξ ημών δύσκολα θα μιλούσαμε έτσι. Όχι λόγω «πολιτικής
ορθότητας», αλλά χάρη στους ενδοιασμούς και την έμφυτη διάθεσή μας να μην
προκαλέσουμε πόνο στον άλλον. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν τμήμα του συστήματος
προσωπικής κρίσης και αξιών που ο καθένας μας έχει αναπτύξει, αλλά και έχει
«κληρονομήσει» από την οικογένειά του και έχει τροποποιήσει ανάλογα με το
κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο ζει.

Ωστόσο, ουδείς θα μπορούσε να αμφισβητήσει ότι και μόνο η ύπαρξη, αλλά φυσικά
και η ανάπτυξη αυτού του συστήματος είναι αυτό που μας κάνει ανθρώπους,
διαφοροποιώντας μας από τα υπόλοιπα ζώα.

Στο βιβλίο του, «The Hitchiker’s Guide to Altruism», ο Αμερικανός
οικονομολόγος Χέρμπερτ Γκίντις ισχυρίζεται ότι το νεοφιλελεύθερο δεξιό
κοινωνικοοικονομικό μοντέλο καθόλου δεν αντιπροσωπεύει τον τρόπο με τον οποίο
οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και τη ζωή. Ότι αγνοεί το
νούμερο ένα πηγαίο ένστικτό μας: τη δίψα για δικαιοσύνη. Από αυτό το
«πρωτογενές» ένστικτο πηγάζει και η καλοσύνη που δείχνουμε – ακόμα και με
προσωπικό μας κόστος – προς εκείνους που υποφέρουν. Από ‘κει πηγάζει και η
διάθεσή μας να τιμωρηθούν με κάθε τρόπο και να διαπομπευτούν, εκείνοι που
έχουν, εις βάρος άλλων, παραβιάσει τις κοινωνικοοικονομικές και νομικές νόρμες
που διέπουν τη ζωή όλων μας. H ανάγκη μας για δικαιοσύνη υπερτερεί ακόμα και
των αισθημάτων του φθόνου και της κακοήθειας.

Μέριμνα για τους κοινωνικοοικονομικά ασθενέστερους, πραγματική ισότητα και
κοινωνική δικαιοσύνη: τα θεμέλια του κοινωνικού κράτους δικαίου βρίσκονται
επομένως στο DNA μας. Τελικά είμαστε όλοι σοσιαλιστές!