TPITH AΠOΨH H κρίσιμη Σύνοδος του Xονγκ Kονγκ

Πριν από τέσσερα χρόνια η παγκόσμια κοινή γνώμη ήταν συγκλονισμένη από τις
τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ουάσιγκτον και τη Νέα Υόρκη. Ο πόλεμος κατά της
τρομοκρατίας που εξαπέλυσε η αμερικανική ηγεσία, προωθώντας ταυτόχρονα
μείζονες στρατηγικές της επιδιώξεις, ήταν η απάντηση που προβλήθηκε στο
στρατιωτικό και πολιτικό επίπεδο, μαζί με μια δρακόντεια ενίσχυση των μέτρων
εσωτερικής ασφάλειας σε όλα τα πιθανά μέρη-στόχους. Κάθε βράδυ έκτοτε
παρακολουθούμε στα δελτία ειδήσεων τα αδιέξοδα αυτής της αντιμετώπισης: Το
αίμα που χύνεται ακατάπαυστα στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας,
ούτε νέες ανάλογες επιθέσεις απέτρεψε ούτε έχει μειώσει τον κίνδυνο για το
μέλλον.

Στα γεγονότα της 11/9/2001 υπήρξε όμως και μια δεύτερη απάντηση που τείνουμε
να θυμόμαστε λιγότερο. Στις πιο ευημερούσες κοινωνίες, στις ΗΠΑ και στην
Ευρώπη ιδίως, συνειδητοποιήθηκαν ευρύτερα οι τεράστιες ανισότητες που
αναπαράγονται στον κόσμο μέσα από την οικονομική αλληλεξάρτηση, η απειλή που
συνεπάγονται αυτές οι ανισότητες για την ασφάλεια όλων και η ανάγκη να γίνουν
βήματα που θα τις περιορίσουν. Αποτέλεσμα του προβληματισμού αυτού ήταν να
αρχίσει ένας νέος γύρος διεθνών εμπορικών διαπραγματεύσεων. Στη σύνοδο του
Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) τον Νοέμβριο του 2001 στην Ντόχα του
Κατάρ, οι εκπρόσωποι των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεσμεύθηκαν να προβούν
σε κάποιες παραχωρήσεις απέναντι στις φτωχότερες χώρες, τις οποίες αρνούνταν
έως τότε. Στην – έστω χωρίς χρονοδιάγραμμα – συμφωνία τους εκείνη να
διαπραγματευθούν τη μείωση των υπέρογκων αγροτικών επιδοτήσεων που χορηγούν,
κλείνοντας τις αγορές για τα πολύ φθηνότερα προϊόντα των φτωχών χωρών,
στηρίχθηκε κυρίως το άνοιγμα του γύρου της Ντόχα. H παραχώρηση άλλωστε δεν
είχε γίνει χωρίς την προσδοκία άμεσων οικονομικών ανταλλαγμάτων για τις
ανεπτυγμένες χώρες. Διότι θα συνοδευόταν από τη μείωση δασμών για τα
βιομηχανικά τους προϊόντα, από το άνοιγμα αγορών για τις υπηρεσίες τους.

H πρόοδος που συντελέσθηκε εν τω μεταξύ είναι ωστόσο μηδαμινή και στην
επικείμενη νέα Σύνοδο του ΠΟΕ τον Δεκέμβριο στο Χονγκ Κονγκ ο γύρος της Ντόχα
κινδυνεύει να τιναχθεί οριστικά στον αέρα, καθώς έχει μεσολαβήσει, τον
Σεπτέμβριο του 2003, το ναυάγιο της Συνόδου του Κανκούν στο Μεξικό. Δυόμισι
χιλιάδες εύποροι Αμερικανοί βαμβακοπαραγωγοί επιδοτούνται με 3 δισ. δολάρια
για να διατηρούν μιαν αντιοικονομική καλλιέργεια που οδηγεί στην εξαθλίωση
δέκα εκατομμύρια Αφρικανούς, έλεγε τις παραμονές της Συνόδου του Κανκούν ο
πρόεδρος της Μπουρκίνα Φάσο Μπλεζ Κομπαορέ, αλλά δεν εισακούσθηκε. Σε 280
δισεκατομμύρια δολάρια υπολογίζονται ακόμα σήμερα οι ετήσιες ενισχύσεις προς
τους αγρότες των ανεπτυγμένων χωρών, ποσό ίσο σχεδόν με το ΑΕΠ ολόκληρης της
Αφρικής.

Ύστερα από μακρές και επίπονες ενδοευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, οι 25
κατέληξαν πέρυσι το καλοκαίρι στην αναθεώρηση της κοινής αγροτικής πολιτικής
(ΚΑΠ), που περιέλαβε κάποιες προσαρμογές – επώδυνες για ορισμένες κατηγορίες
αγροτών – διατήρησε όμως τις συνολικές επιδοτήσεις έως το 2013 σε ένα ύψος που
κρίνεται απαράδεκτο: όχι μόνον από τις φτωχές αφρικανικές χώρες, αλλά και από
δυναμικά αναπτυσσόμενες, όπως η Βραζιλία και η Ινδία, όπου μεγάλο μέρος του
πληθυσμού εξακολουθεί να ζει με λιγότερα από 2 δολάρια την ημέρα.

Οι διαδικασίες στα πλαίσια του ΠΟΕ παρέμεναν τελματωμένες. Ώσπου με μιαν
αιφνίδια κίνηση πριν από ένα μήνα, οι ΗΠΑ δήλωσαν διατεθειμένες να μειώσουν
τις επιδοτήσεις τους μέχρι και 70%, εφόσον και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έπραττε το
ίδιο. Ο αρμόδιος για τις διαπραγματεύσεις επίτροπος Πίτερ Μάντελσον μπήκε
αμέσως στη συζήτηση. Αλλά αντιμετώπισε την οργισμένη άρνηση της γαλλικής
πολιτικής ηγεσίας που επέσεισε την απειλή του βέτο. H γαλλική αντίδραση
οπωσδήποτε βολεύει τις κυβερνήσεις των μισών από τις χώρες – μέλη της Ένωσης,
ανάμεσα σε αυτές και την ελληνική. Το Συμβούλιο των υπουργών Γεωργίας
αναζητούσε χθες ακόμα κάποιο συμβιβασμό.

Είναι παρήγορο ότι η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη φαίνεται να βλέπει μακρύτερα από
τις κυβερνήσεις. H «Monde» επέκρινε τον απομονωτισμό της πολιτικής Σιράκ. Και
την ώρα που 30.000 απελπισμένοι Αφρικανοί στο Μαρόκο διακινδυνεύουν τη ζωή
τους, με δεκάδες θύματα ώς τώρα, προσπαθώντας να περάσουν στην Ισπανία, η «El
Pais» καυτηρίαζε την υποκρισία των χωρών-μελών της E.E. όσον αφορά τις
συζητήσεις για τη συγκράτηση της μετανάστευσης όταν δεν προσφέρεται καμία άλλη
διέξοδος στους εξαθλιωμένους. Θα επιδράσουν αυτές οι συνετές φωνές στις
αποφάσεις;

Αν οι διαπραγματεύσεις για το παγκόσμιο εμπόριο καταρρεύσουν τον Δεκέμβριο, η
ανασφάλεια στον κόσμο θα ενταθεί. Στον βαθμό που η Ευρωπαϊκή Ένωση θα
ευθύνεται για μιαν οριστική αποτυχία του γύρου της Ντόχα, θα έχει υπονομεύσει
καίρια τη διεκδίκησή της για έναν αποφασιστικό ρόλο στην παγκόσμια
διακυβέρνηση με τις δημοκρατικές και κοινωνικές αξίες που διακηρύσσει.