Mεγαλύτερος για τα χαμηλά εισοδήματα ο… πληθωρισμός

Οι ανατιμήσεις στην αγορά αφορούν κατά κύριο λόγο βασικά προϊόντα και
υπηρεσίες που καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μερίδιο στο καλάθι των νοικοκυριών
με χαμηλά εισοδήματα. Έτσι αυτές είναι πιο επώδυνες απ’ ό,τι στα πιο εύπορα
νοικοκυριά. Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες στις οποίες σημειώνονται οι
χαμηλότερες αυξήσεις τιμών είναι στην πλειονότητά τους μη βασικά για τους
οικονομικά ασθενέστερους. Πρόκειται όμως για προϊόντα και υπηρεσίες που
καταλαμβάνουν ένα μεγάλο μέρος στο καλάθι των πλούσιων νοικοκυριών με
αποτέλεσμα να περιορίζονται στις ομάδες αυτές του πληθυσμού τα οφέλη από τις
χαμηλές ανατιμήσεις.

Έως 35% υψηλότερος

Έτσι την ίδια στιγμή που ο πληθωρισμός στη χώρα κυμαίνεται στο 3,9%, για τα
φτωχά νοικοκυριά που αντιπροσωπεύουν το 25% του πληθυσμού φθάνει να είναι έως
και 35% υψηλότερος. Με τον τρόπο αυτόν συντελείται μια μεγάλη αναδιανομή
εισοδήματος εις βάρος των οικονομικά ασθενέστερων και προς όφελος των υψηλών
εισοδημάτων. Πρόκειται για το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει μελέτη του
καθηγητή στο Οικονομικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Σταύρου Ζωγραφάκη
και του μέλους του Τμήματος Μελετών της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Θεόδωρου
Μητράκου. H μελέτη έχει τίτλο «H αναδιανεμητική επίδραση του πληθωρισμού στην
Ελλάδα» και δημοσιεύτηκε στο οικονομικό δελτίο της Τραπέζης της Ελλάδος.

Για στέγη και φαγητό

Όπως προκύπτει από τη μελέτη, η διατροφή και η στέγαση καλύπτουν περισσότερο
από το 50% των εισοδημάτων των φτωχών νοικοκυριών. Αυτό σημαίνει ότι οι
αυξήσεις στις τιμές των συγκεκριμένων αγαθών και υπηρεσιών (διατροφή, στέγαση
και ποτά – καπνός) είναι πιο επώδυνες για τον μηνιαίο προϋπολογισμό τους.
Μάλιστα για να τις αντιμετωπίσουν είναι αναγκασμένα είτε να περικόπτουν άλλες
δαπάνες που θεωρούν δευτερεύουσες είτε να περικόπτουν ακόμα και βασικά είδη
από τις καθημερινές τους ανάγκες. Μικρότερο ποσοστό στις συνολικές δαπάνες των
φτωχών καλύπτουν άλλα προϊόντα και υπηρεσίες όπως αναψυχή, εκπαίδευση, ένδυση
– υπόδηση κ.τ.λ., οι οποίες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν πολυτελείς για τους
φτωχότερους.

H μελέτη αφορά την περίοδο 1999 – 2004 και παρουσιάζει τον πραγματικό
πληθωρισμό της πενταετίας για διάφορες ομάδες του πληθυσμού, οι οποίες
διακρίνονται με βάση κριτήρια όπως το ύψος του εισοδήματος (φτωχότερα και
πλουσιότερα νοικοκυριά) καθώς και το επίπεδο εκπαίδευσης, η θέση στην εργασία
(μισθωτοί, αυτοαπασχολούμενοι, εργοδότες) κ.ά.

Πιο ευάλωτα

Πράγματι, οι φτωχότεροι επιβαρύνονται με υψηλότερο πληθωρισμό απ’ ό,τι το
σύνολο του πληθυσμού, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στη μεγάλη βαρύτητα που
έχουν στις μηνιαίες δαπάνες τους τα είδη διατροφής, η στέγαση, τα ποτά και ο
καπνός, η αύξηση των τιμών των οποίων ήταν κατά κανόνα μεγαλύτερη από τον μέσο
πληθωρισμό. «Για το 25% των νοικοκυριών που χαρακτηρίζονται φτωχότερα με βάση
το ύψος της καταναλωτικής τους δαπάνης, ο ετήσιος πληθωρισμός ήταν υψηλότερος
κατά 0,3 έως 0,5 της εκατοστιαίας μονάδας από τον πληθωρισμό στο σύνολο του
πληθυσμού στο διάστημα 2000 – 2003 (δηλαδή με μέσο ετήσιο ρυθμό 3,7% έναντι
3,3% για το σύνολο του πληθυσμού)», λέει ο κ. Θεόδωρος Μητράκος. Όπως αναφέρει
«τα φτωχά νοικοκυριά φαίνεται να είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των
τιμών, με συνέπεια να αντιμετωπίζουν πληθωρισμό έως και 35% υψηλότερο του
μέσου πληθωρισμού».

Οι αριθμοί δεν λένε την αλήθεια

Ορέστης Κατσούδας, συνταξιούχος ΤΣΑ

«Γιατί να μπλέκουμε με νούμερα, όταν η ίδια η πραγματικότητα δείχνει τα
πράγματα καλύτερα; Υπάρχουν τα βασικά είδη που μας ενδιαφέρουν και αυτά πάντα
ακριβαίνουν. Τα είδη της διατροφής, το ενοίκιο και το πετρέλαιο. Όταν η τιμή
του πετρελαίου παίρνει την ανηφόρα, ξέρω καλά ότι πρώτα “χτυπάει” εμάς που
έχουμε χαμηλό εισόδημα. Όταν από βδομάδα σε βδομάδα τα μηχανάκια χτυπάνε και
διαφορετική τιμή στα προϊόντα των σούπερ μάρκετ, εμείς τρέχουμε και δεν
φτάνουμε».

Χρήστος Κατσάμπης, συνταξιούχος TEBE

«Δεν σημαίνει τίποτε για μένα αν η αύξηση μένει στο 3% ή στο 4%. Εγώ αυτό που
κοιτάω είναι τι συμβαίνει στο σούπερ μάρκετ. Δηλαδή, όταν το λάδι ξεκινάει από
3 ευρώ και πηγαίνει στα 5,5, πρέπει να μετρήσω αν η ανατίμηση με βλάπτει το
ίδιο με κάποιον που παίρνει μεγαλύτερη σύνταξη. Το ίδιο και τα τυροκομικά, το
ίδιο και τα απορρυπαντικά. Ακόμη κι αν ο πληθωρισμός μένει εκεί που λένε,
εμείς αισθανόμαστε ότι φτωχαίνει η τσέπη μας».

Πού ξοδεύουν τα νοικοκυριά

Σύμφωνα με τη μελέτη, τα φτωχά νοικοκυριά δαπανούν το μεγαλύτερο μέρος των
εισοδημάτων τους σε 3 από τις 12 κατηγορίες που συνθέτουν το καλάθι της
νοικοκυράς και διαμορφώνουν τον πληθωρισμό. Συγκεκριμένα τα είδη διατροφής
συμμετέχουν στο καλάθι των φτωχών νοικοκυριών κατά 33,5%, ο καπνός και τα ποτά
κατά 5,83% και η στέγαση κατά 19,05%, συμπεριλαμβανόμενου του πετρελαίου
θέρμανσης. Διαφορετική είναι η εικόνα για τα πλουσιότερα νοικοκυριά. Για
διατροφή ξοδεύουν το 17,6% των μηνιαίων εισοδημάτων τους, για ποτά και καπνό
το 3,8% και για στέγαση το 11,3%.

Ενδεικτικό είναι ότι με βάση τα τελευταία στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής
Υπηρεσίας της Ελλάδος η μεγαλύτερη αύξηση των τιμών σε ετήσια βάση
(Σεπτέμβριος 2005 – 2004) παρατηρείται στη στέγαση κατά 9,5%.

Ενώ οι τρεις αυτές κατηγορίες συμμετέχουν στο καλάθι των προϊόντων και
υπηρεσιών με βάση το οποίο διαμορφώνεται ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή
κατά 46%, για τα πλούσια νοικοκυριά το ποσοστό αυτό πέφτει στο 32,7%. Για τα
φτωχά νοικοκυριά η συμμετοχή των τριών κατηγοριών στο καλάθι είναι 58,58%. Άρα
και οι ανατιμήσεις σε αυτά είναι βαρύτερες για τους οικονομικά ασθενέστερους.