Οι αθέατοι άθλιοι της Eυρώπης

Μπροστά, τα κομψά κτίρια, οι εντυπωσιακές λεωφόροι, οι οίκοι μόδας και τα
γκουρμέ εστιατόρια. Πίσω, φτώχεια και εξαθλίωση. Ετοιμόρροπες πολυκατοικίες,
ελεεινές παραγκουπόλεις, λείπουν ακόμα και τα στοιχειώδη. Δεν είναι η
εξαίρεση. Εν έτει 2005, είναι μια παράλληλη πραγματικότητα απ’ άκρη σ’ άκρη
της Ευρώπης.

Σύγχρονη Ευρώπη. Οι «αθέατες» παραγκουπόλεις φιλοξενούν αποκλειστικά μετανάστες

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις, απ’ άκρη σ’ άκρη μιας ηπείρου που
υπερηφανεύεται ότι αντιμετωπίζει τους κατοίκους της ισότιμα και δεν φείδεται
κοινωνικών κονδυλίων, οι φτωχότεροι των φτωχών, πολλοί από αυτούς μετανάστες,
ζουν υπό συνθήκες που το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού δυσκολεύεται να
φανταστεί, μέχρι να τις εκτοξεύσει στα πρωτοσέλιδα κάποιο μοιραίο ατύχημα.

Κτίρια-παγίδες

Οι πυρκαγιές που σκότωσαν στο Παρίσι 48 Δυτικοαφρικανούς μετανάστες τους
τελευταίους μήνες – υπενθυμίζει η «International Herald Tribune» – σοκάρισαν
τη Γαλλία, αποκαλύπτοντας κτίρια-παγίδες θανάτου, ενίοτε χωρίς πόσιμο νερό και
πολλές φορές με έκθετα ηλεκτρικά καλώδια, στην καρδιά της Πόλης του Φωτός.

Ο θάνατος στη Βρετανία 23 Κινέζων εργατών που πνίγηκαν την περασμένη χρονιά
ενώ μάζευαν κυδώνια, σοκάρισε τους πολίτες αποκαλύπτοντας την εκμετάλλευση
φτωχών λαθρομεταναστών από «συμμορίες».

Σοκ. Αυτή είναι η συνήθης αντίδραση της κοινής γνώμης σε αυτά και πολλά άλλα
παρόμοια περιστατικά, όπως οι εμπρησμοί προσφυγικών κατοικιών στο Βέλγιο και
τη Γερμανία. Εν τούτοις, μόνο κλείνοντας τα μάτια μπορεί κανείς να μην
αντιληφθεί τους άθλιους καταυλισμούς των Ρομ γύρω από το Μιλάνο, τους
αυτοσχέδιους καταυλισμούς των μεταναστών σε εγκαταλειμμένες βιομηχανικές
περιοχές ή κοντά στις σιδηροδρομικές γραμμές έξω από τη Ρώμη και το Τορίνο,
τις παραγκουπόλεις στα περίχωρα της Λισαβώνας, αλλά και τις προσφυγικές
κατοικίες του Δουργουτίου στο κέντρο της Αθήνας, ή τους πολίτες που ψάχνουν
στα σκουπίδια των λαϊκών αγορών…

«Δεν υπάρχει δικαιολογία για μια Ευρώπη που επιτρέπει σε ανθρώπους να ζουν
κατ’ αυτόν τον τρόπο», σημειώνει o Ζοακίμ Σοαρές, διευθυντής του Ιδρύματος
Abbe Pierre για τη Στέγαση των Μη Προνομιούχων στη Γαλλία. «Οι συνθήκες αυτές
εκπροσωπούν μια συλλογική αποτυχία των πλούσιων κοινωνιών μας να χειριστούν
διάφορες πλευρές της παγκοσμιοποίησης».

Έλλειψη πολιτικής βούλησης

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ, ακριβότερα ενοίκια, υψηλή ανεργία: όπου αυτοί
οι τρεις παράγοντες συνυπάρχουν – επισημαίνει η «International Herald Tribune»
-, όπως στη Γαλλία ή στην Ιταλία, οι φτωχότεροι είναι καταδικασμένοι. Όταν
τουλάχιστον ένας από τους τρεις απουσιάζει, όπως στη Βρετανία που έχει χαμηλό
ποσοστό ανεργίας ή στη Γερμανία που έχει χαμηλές τιμές ενοικίων, η δυστυχία
τους περιορίζεται.

Το πρόβλημα – όπως και η αποτυχία – είναι συλλογικό. Σύμφωνα με τα τελευταία
στοιχεία της Eurostat, η εισροή νόμιμων μεταναστών στις 25 χώρες που
απαρτίζουν την E.E. διπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας από
826.000 το 1993 σε 2,1 εκατομμύρια το 2003. Πανευρωπαϊκά, οι τιμές των
ενοικίων αυξάνονται τα τελευταία πέντε χρόνια κατά μέσο όρο 7% ετησίως. H
ανεργία βρίσκεται κατά μέσο όρο στο 9%. Και η παράδοση της επιδοτούμενης
στέγασης που επικράτησε μεταπολεμικά σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, δεν επαρκεί
για να καλύψει τη ζήτηση.

Το πρόβλημα, επισημαίνουν οι ειδικοί, δεν είναι τόσο η έλλειψη χρηματοδότησης
όσο η έλλειψη πολιτικής θέλησης. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, οι κανόνες που
επιβάλλουν να αφιερώνεται στις αστικές συνοικίες το 20% κάθε νέου οικοδομικού
προγράμματος σε εργατικές κατοικίες, αγνοούνται συστηματικά. Οι δήμαρχοι
προτιμούν συνήθως να καταβάλουν το συμβολικό πρόστιμο των 150 ευρώ ανά μονάδα,
παρά να επιτρέψουν σε φτωχούς Γάλλους ή μετανάστες να «μιάνουν» τη γειτονιά
τους. Στην Ιταλία, υπήρχε μέχρι πρόσφατα ένας φόρος τα έσοδα του οποίου
χρηματοδοτούσαν την κατασκευή νέων εργατικών κατοικιών. Καταργήθηκε.