Στο φως η «αγαπημένη» του Πύρρου

Γνωρίζουμε την «πύρρειο νίκη» (δώρο άδωρο για τον νικητή). Μόνον πύρρειος όμως δεν ήταν η νίκη που πέτυχε ελληνική αρχαιολογική αποστολή έξω από το Αργυρόκαστρο, φέρνοντας στο φως την πόλη που έχτισε πριν από 23 αιώνες ο βασιλιάς της Ηπείρου. Απόδειξη και τα θαυμάσια ψηφιδωτά

Στην αρχαία Αντιγόνεια, την πόλη που έκτισε ο Πύρρος (τον 3ο π.X. αιώνα) κοντά
στο Αργυρόκαστρο αφιερώνοντάς την στη σύζυγό του Αντιγόνη, η αρχαιολογική
σκαπάνη φέρνει στο φως σημαντικά στοιχεία, που αναμένεται να καλύψουν ιστορικά
κενά.

Το ενδιαφέρον των αρχαιολόγων από όλη την Ευρώπη για ανασκαφές στην αρχαία
Αντιγόνεια ήταν έντονο, αλλά η ελληνική αποστολή με επικεφαλής τον Κωνσταντίνο
Ζάχο, προϊστάμενο της IB’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων
Ιωαννίνων, πέτυχε να αρχίσει αρχαιολογικές έρευνες με σημαντικά αποτελέσματα.
Το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με το
Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Ακαδημίας Επιστημών των Τιράνων, για τις
αρχαιολογικές έρευνες στην αρχαία Αντιγόνεια.

Από τις έρευνες που έγιναν μέχρι τώρα σε οικίες, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε
στο φως χάλκινα νομίσματα των Ηπειρωτών με τη γνωστή χάραξη «Απει Ρωτάν»,
νομίσματα της Κέρκυρας, οικιακά σκεύη πήλινα και, σε μια οικία, εντοπίστηκαν
τα υπολείμματα ενός αργαλειού, με πολλά πήλινα κωνικά υφαντικά βάρη (αγνίθες),
που χρησιμοποιούνταν για την ύφανση. Ανασκάπτεται επίσης και ένας μνημειώδης
τάφος μακεδονικού τύπου, σπάνιο για την περιοχή, ο οποίος εντοπίστηκε και εν
μέρει στο παρελθόν, είχε λεηλατηθεί από αρχαιοκάπηλους και τελικά ανατινάχθηκε
με εκρηκτικά κατά τη διάρκεια των αναταραχών του 1997 στην Αλβανία.

Για τους Έλληνες αρχαιολόγους, η Αντιγόνεια είναι μια συνέχεια της Νικόπολης,
της Αμβρακίας, της Κασσιόπης, της Πασσαρώνας, της Καστρίτσας, ης Τιτάνης, της
Δωδώνης και πολλών άλλων αρχαιολογικών χώρων. Στην ελληνική ομάδα, εκτός του
κ. Ζάχου, μετέχουν η κ. Αγγέλικα Ντούζουγλη προϊσταμένη του Αρχαιολογικού
Ινστιτούτου Ηπείρου, και οι αρχαιολόγοι Γεωργία Πλιάκου, Βιβή Καρατζένη, Σοφία
Κίγκα και Δημήτρης Κοντογιώργος. Από την Αλβανία συμμετέχουν ο διευθυντής του
Αρχαιολογικού Ινστιτούτου των Τιράνων καθηγητής Muzafar Kotkuti, η
νομισματολόγος Shpresa Gjongecaj και ο έφορος Αρχαιοτήτων Βουθρωτού Dhimiter
Hondi.

H Αντιγόνεια ήταν μια φημισμένη πόλη στην αρχαιότητα και τα εντυπωσιακά τείχη
της, μήκους περίπου 4 χιλιομέτρων, περικλείουν μια έκταση 450 στρεμμάτων. Αυτή
είναι και η έκταση της πόλης, που ήταν οργανωμένη σε οικοδομικά τετράγωνα,
σύμφωνα με το Ιπποδάμειο πολεοδομικό σύστημα. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που
έγιναν πριν από πολλά χρόνια από τον Αλβανό αρχαιολόγο Dhimosten Budina, είχαν
αποκαλύψει τουλάχιστον 10 ιδιωτικές οικίες, δρόμους με πλακόστρωτους
αποχετευτικούς αγωγούς και πεζοδρόμια, καθώς και μια στοά η οποία αποτελούσε
ένα από τα οικοδομήματα της αγοράς. Ο κεντρικός δρόμος της πόλης, πλάτους
περίπου 6 μέτρων, διέσχιζε την πόλη σε μήκος τουλάχιστον ενός χιλιομέτρου, από
τη βόρεια έως τη νότια πύλη.

H πόλη της Αντιγόνης

H Αντιγόνεια είναι η δεύτερη σε σπουδαιότητα και μέγεθος πόλη της αρχαίας
Χαονίας, μετά τη Φοινίκη. Ήταν η πόλη που ήλεγχε τα περίφημα στενά της
Αντιγόνειας, από όπου περνούσε ο δρόμος που ένωνε την Απολλωνία και την Αυλώνα
με το λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων και τη Νότια Ήπειρο. Κοντά στην Αντιγόνεια οι
ρωμαϊκές λεγεώνες το 198 π.X. νίκησαν τα στρατεύματα του βασιλιά της
Μακεδονίας Φιλίππου E’. Αργότερα, το 167 π.X., η Αντιγόνεια κατά πάσα
πιθανότητα καταστράφηκε από τις λεγεώνες του Αιμίλιου Παύλου μαζί με άλλες 70
πόλεις της Ηπείρου, σύμφωνα με την αναφορά του γεωγράφου Στράβωνα. H μετέπειτα
εξέλιξη της πόλης δεν είναι απόλυτα εξακριβωμένη. Μια τρίκογχη βασιλική, στην
οποία διατηρείται ψηφιδωτό δάπεδο με ελληνική επιγραφή, μαρτυρεί τη χρήση του
χώρου κατά τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους.