Δάνεια – αντίδοτο στην αύξηση των επιτοκίων

Νέα προϊόντα, αναχρηματοδότηση των οφειλών με ευνοϊκούς όρους και κλείσιμο της
ψαλίδας ανάμεσα στα κυμαινόμενα και τα σταθερά επιτόκια είναι τα «αντίδοτα»
που ετοιμάζουν οι τράπεζες προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις από
μια πιθανή αύξηση του κόστους δανεισμού στη στεγαστική πίστη.

Μάλιστα, προκειμένου να διατηρήσουν τις οφειλές των δανειοληπτών στο 30% με
40% του συνολικού εισοδήματος, σύμφωνα με τις επιταγές του προέδρου της
Τραπέζης της Ελλάδας κ. Νίκου Γκαργκάνα, οι τράπεζες τους ωθούν είτε προς τα
σταθερά επιτόκια είτε προς τα προϊόντα σταθερής δόσης με μεταβλητή διάρκεια.

Καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στην αύξηση
του βασικού επιτοκίου δανεισμού σε ευρώ -το οποίο βρίσκεται στο ιστορικό
χαμηλό επίπεδο του 2% -και ενώ η Τράπεζα της Ελλάδος έχει «χτυπήσει καμπανάκι»
για τον κίνδυνο υπερδανεισμού των νοικοκυριών, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα
αναζητούν τρόπους να εξασφαλίσουν ότι οι δανειολήπτες θα συνεχίσουν να
εξυπηρετούν τις οφειλές τους. Άλλωστε, τα μηνύματα από τις ΗΠΑ δεν είναι
καθόλου ενθαρρυντικά, καθώς σε διάστημα ενός χρόνου τα κυμαινόμενα επιτόκια
εκτοξεύθηκαν από 4,25% σε 6,75%, προκαλώντας έκρηξη των μηνιαίων δόσεων.

«Γραμμή άμυνας»

Έτσι, ήδη οι ελληνικές τράπεζες έχουν «στο συρτάρι» τους σειρά προϊόντων, τα
οποία είτε θα λανσάρουν για πρώτη φορά είτε θα «υπενθυμίσουν» στους
δανειολήπτες μόλις η EKT προβεί στην αύξηση των επιτοκίων. Δάνεια με προστασία
επιτοκίου, δάνεια σταθερής δόσης και μεταβλητής διάρκειας, αλλά και μειωμένα
επιτόκια στα σταθερά, είναι η «πρώτη γραμμή άμυνας» των τραπεζών προκειμένου
να εξασφαλίσουν ότι η άνοδος των επιτοκίων δεν θα προκαλέσει αντίστοιχη αύξηση
στις επισφάλειες.

Εξάλλου, υπολογίζεται ότι σήμερα 40.000 στεγαστικά δάνεια συνολικής αξίας 1,7
δισ. ευρώ βρίσκονται ήδη «στο κόκκινο». Πρόκειται για ποσοστό περίπου 4,5% των
συνολικών οφειλών για στεγαστικά δάνεια. Αν, όμως, η EKT αυξήσει τα επιτόκια
κατά 1% συνολικά, οι επισφάλειες αναμένεται αυξηθούν, καθώς χιλιάδες
δανειολήπτες θα δουν τη δόση του δανείου τους να αυξάνεται έως και 1.000 ευρώ
ετησίως. Και, δεδομένου πως το 70%-80% των στεγαστικών δανείων χορηγείται
σήμερα με κυμαινόμενο επιτόκιο, αυτή η εξέλιξη θα επηρεάσει σχεδόν το σύνολο
της στεγαστικής πίστης. Πάντως, οι Έλληνες τραπεζίτες εκτιμούν πως οι όποιες
εξελίξεις θα λάβουν χώρα το πρώτο ή το δεύτερο εξάμηνο του 2006 και
υπολογίζουν ότι μέχρι τότε η στεγαστική πίστη θα συνεχίσει να «τρέχει» με τους
σημερινούς, φρενήρεις ρυθμούς (περίπου 40% το τελευταίο τετράμηνο του 2005).

Προστασία επιτοκίου

Τα δάνεια προστασίας επιτοκίου είναι η πρώτη «απάντηση» των τραπεζών στις νέες
εξελίξεις. Πρόκειται για στεγαστικά δάνεια που χορηγούνται με το σημερινό
κυμαινόμενο επιτόκιο, προσφέρουν όμως προστασία στον δανειολήπτη έναντι μιας
υπερβολικής ανόδου του επιτοκίου.

Έτσι, για παράδειγμα, σε ένα δάνειο προστασίας επιτοκίου δύο μονάδων, ακόμα
και αν τα επιτόκια ανέβουν κατά 3% ή 4% ο δανειολήπτης θα πληρώσει μόνο 2%
περισσότερο σε σχέση με το σημερινό κυμαινόμενο επιτόκιο. Αντίστοιχα, αν
μειωθούν κατά περισσότερο από 2%, το όφελός του θα περιοριστεί στις δύο
ποσοστιαίες μονάδες.

Το πλεονέκτημα των δανείων αυτών είναι πως όσο τα επιτόκια της EKT παραμένουν
σταθερά, ο δανειολήπτης δεν επιβαρύνεται με επιπλέον τόκους. Αντίστοιχα, στο
χειρότερο σενάριο της αύξησης των επιτοκίων κατά 2% ή και περισσότερο, θα
παραμείνουν φθηνότερα σε σύγκριση με ένα δάνειο σταθερού επιτοκίου για 10
χρόνια.

Μεταβλητή διάρκεια

Παράλληλα, οι τράπεζες εμφανίζονται έτοιμες να στρέψουν τους δανειολήπτες σε
δάνεια σταθερής δόσης και μεταβλητής διάρκειας. Πρόκειται για δάνεια με
κυμαινόμενο επιτόκιο, με τη διαφορά ότι αν τα επιτόκια αυξηθούν, θα αυξηθεί η
διάρκεια αποπληρωμής και όχι η μηνιαία δόση. Δηλαδή, ο δανειολήπτης θα
συνεχίσει να πληρώνει τα ίδια χρήματα εξασφαλίζοντας έτσι ότι θα μπορεί να
συντηρήσει το δάνειο, ενώ θα αποπληρώσει την οφειλή του σε περισσότερα χρόνια.

Κίνητρο για σταθερά

Τέλος, ήδη έχει ξεκινήσει ο χορός της μείωσης των σταθερών επιτοκίων, για να
καταστούν ανταγωνιστικά των κυμαινομένων. Προκειμένου οι τράπεζες να
κατευθύνουν τους δανειολήπτες προς το «κλείδωμα» των οφειλών που προσφέρουν τα
στεγαστικά δάνεια με σταθερό επιτόκιο, κλείνουν την «ψαλίδα» ανάμεσα σε αυτά
και σε όσα χορηγούνται με κυμαινόμενο επιτόκιο. Ήδη ολοένα και περισσότερες
τράπεζες -κυρίως με μικρή διείσδυση στην αγορά -όπως για παράδειγμα η Τράπεζα
Αττικής, η Ελληνική Τράπεζα και η First Business Bank, ανακοίνωσαν μειώσεις
έως και 0,5% στα σταθερά επιτόκια, ενώ ανάλογες κινήσεις αναμένονται σύντομα
και από άλλες τράπεζες.