διακοπές Aποσκιερή Mέσα Mάνη

Τα πυργόσπιτα των μικρών οικισμών, οι ταπεινές βυζαντινές εκκλησιές, τα
σπήλαια – λίκνα της ανθρώπινης παρουσίας, οι όρμοι, οι γυμνές πλαγιές, τα
λιόδεντρα και οι φραγκοσυκιές δημιουργούν έναν ιδιαίτερο τόπο. Έναν τόπο
σκληρό, άνυδρο και όμως ελκυστικό, χαραγμένο στους βράχους από τους ανέμους,
τον ήλιο και την αλμύρα της θάλασσας. H τραχύτητα αυτή όμως ήταν που έπαιξε
σημαντικό ρόλο στην ιστορία της περιοχής και διαμόρφωσε τον ιδιαίτερο
χαρακτήρα των κατοίκων της.

Για τη Μέσα Μάνη μπορεί να έχεις ακούσει πολλά και να φαντάζεσαι ακόμη
περισσότερα. Τίποτα όμως δεν σε προδιαθέτει για τις εικόνες που θα συναντήσεις
και τη γοητεία της βραχώδους και σκληρής γης που βαθιά θα αγαπήσεις ή θα
μισήσεις. Περιηγούμενος εκεί θα νιώσεις αισθήματα αντιφατικά, όπως αντιφατικά
είναι τα τοπία και οι προσωπικότητες των ανθρώπων της: στο Λιμένι με τον όρμο
του θα αισθανθείς τη γαλήνη και την ηρεμία, ενώ στην Αρεόπολη, όπου επικρατεί
η πέτρα και ο άνεμος, έχεις την αίσθηση πως από στιγμή σε στιγμή θα ακούσεις
την κλαγγή των όπλων και τις ιαχές των επαναστατημένων του 1821. Ταξιδεύοντας
νότια θα νομίσεις πως σε βαραίνουν οι γυμνές πλαγιές του όρους Σαγιάς, η
έλλειψη βλάστησης, οι ξερακιανοί ελαιώνες από όπου ξεπετάγονται σκόρπιες εδώ
κι εκεί κορυφές πυργόσπιτων.

Βάθεια

Οι αντιθέσεις συνεχίζονται: η επιβλητική Βάθεια, κτισμένη ψηλά στη στρατηγική
της θέση με τον γεμάτο στροφές δρόμο δοκιμάζει τις αντοχές σου, καθώς γκρεμοί,
βράχια και άγριες ακτές παραμονεύουν. Από την άλλη η αμμουδιά στο Μαρμάρι και
το γραφικό Πόρτο Κάγιο δίνουν μια ανάσα μέχρι την περιοχή Κοκκινόγια, στο
Πόρτο Στέρνες, όπου θα νιώσεις ότι βρίσκεσαι στην άκρη του κόσμου και θα
δικαιολογήσεις τους αρχαίους Έλληνες που πίστευαν ότι εδώ βρίσκονταν οι πύλες
του Άδη. Από εδώ με τα πόδια και μόνο μπορείς να φθάσεις στο Ακροταίναρο: εκεί
όπου το σκληρό τοπίο και η γοητεία της γυμνής πέτρας θα ποτίσουν την ψυχή σου
τόσο, ώστε να πιστέψεις ότι αυτός ο τραχύς τόπος μπορεί να σε κάνει ένα με
αυτόν, όπως και τους ανθρώπους που έχουν ζήσει επάνω του όλα αυτά τα χρόνια.

Διαδρομές στη Μέσα Μάνη

H κατάφυτη περιοχή μετά το Γύθειο, δεν σε προετοιμάζει γι’ αυτό που θα
συναντήσεις λίγα χιλιόμετρα νοτιότερα. Εκεί όπου γύρω σου βλέπεις μόνο
θάμνους, βράχια, γυμνές πλαγιές και χαμηλά δεξιά σου τα γαλάζια νερά του
Μεσσηνιακού Κόλπου. H διασταύρωση Αρεόπολη – Λιμένι ουσιαστικά σηματοδοτεί την
είσοδο στην Δυτική Αποσκιερή Μάνη (Μέσα Μάνη ή Κυρίως Μάνη).

Ο μικρός όρμος που εμφανίζεται λίγο πριν από την Αρεόπολη κρύβει στην αγκαλιά
του το Λιμένι. H θέα από ψηλά προκαλεί δέος καθώς ο οικισμός ζει
γαλήνια δίπλα στα εντυπωσιακά σε χρώματα νερά του όρμου, προστατευμένος από
τις απότομες πλαγιές του βουνού που υψώνονται πίσω του. Λίγο βορειότερα είναι
κτισμένο το Οίτυλο, όπου υπάρχουν ίχνη αρχαίων οχυρώσεων. Για να
φθάσεις στην Αρεόπολη επιστρέφεις στην αρχική διαδρομή ανηφορίζοντας
την πλαγιά του όρμου. Ακόμη το τοπίο δεν έχει φανερώσει την παράξενη γοητεία
και την τραχύτητά του, την οποία αρχίζεις να ανακαλύπτεις με την πρώτη βόλτα
στα σοκάκια, τα πέτρινα κτίρια και τους πύργους της Αρεόπολης.

Λίγα χιλιόμετρα μετά την Αρεόπολη και με νότια κατεύθυνση, αρχίζει το
γαϊτανάκι των μικρών και μεγάλων οικισμών, ο καθένας με τη δική του ιστορία
και πάντα με την έντονη παρουσία των χαρακτηριστικών πυργόσπιτων. Ένα από αυτά
τα χωριά είναι και η Χαριά, χαρακτηριστικό δείγμα της παραδοσιακής
μανιάτικης αρχιτεκτονικής και βρίσκεται 4 χιλιόμετρα από την Αρεόπολη, πάνω
από τον όρμο Διρού. «Κρύβεται» από τον κεντρικό δρόμο μέσα στον ελαιώνα της
περιοχής, τον οποίο πρέπει να διασχίσεις για να φτάσεις στον αναπαλαιωμένο και
περιποιημένο οικισμό.

Ακολουθώντας τον κεντρικό δρόμο, αμέσως μετά συναντάς το χωριό Πύργος
Διρού που είναι κτισμένο σε ύψος 200 μ. στις πλαγιές του όρους Σαγιάς
(1.218 μ.) και αποτελεί ορμητήριο για την επίσκεψη στην περιοχή με τα σπήλαια.
Νοτιότερα βρίσκονται τα χωριά της Πεντάδας, του Νικλιάνικου και του
Κατωπαγκιού (Χαρούδα, Δρύαλος, Βάμβακας, Λάκκος, Μίνα, Αγ. Γεώργιος), γεμάτα
βυζαντινές εκκλησιές, πύργους και μνημεία. Το επόμενο χωριό, ο Μέζαπος,
θα σε ξαφνιάσει: βρίσκεται δεξιά του δρόμου, κοντά στην επιβλητική χερσόνησο
Τηγάνι, όπου εικάζουν ότι βρίσκεται και το θρυλικό κάστρο της Μαΐνης. Η
επόμενη διασταύρωση οδηγεί σε ένα ακόμα χωριό με αναπαλαιωμένο συγκρότημα
πύργων, το Σταυρί, κρυμμένο από τα αδιάκριτα μάτια και μακριά από τη
θάλασσα.

Κοίτα

Ακόμα πιο νότια βρίσκεται η Κοίτα η «Πολυπυργού», κέντρο της περιοχής
του Νικλιάνικου, απέναντι της η Νόμια και το γραφικό ψαροχώρι
Γερολιμένας που βρίσκεται χωμένο στον ομώνυμο όρμο.

Ο δρόμος ακολουθεί την ακτή προς τα νοτιοανατολικά δίπλα σε χαμηλούς βραχώδεις
φράκτες και πεζούλες που συγκρατούν το λιγοστό χώμα. Οι μικροί οικισμοί
Άλικα και Κυπάρισσος εμφανίζονται αμέσως μετά: η πρώτη αποτελεί
αρχική κοιτίδα δύο ιστορικών οικογενειών της Μάνης, των Γρηγοράκηδων και
Μαυρομιχαλαίων. Σύντομα ο δρόμος απομακρύνεται από τις μικρές βοτσαλωτές
παραλίες του Κυπάρισσου και ανηφορίζει στις γυμνές πλαγιές. Το βλέμμα ήδη
αιχμαλωτίζεται από την αλλόκοτη φιγούρα της Βάθειας που στέκει αγέρωχη
στην κορυφή του λόφου με τους πύργους και τα παλιά παραδοσιακά σπίτια να
αγναντεύει προς τον Μεσσηνιακό Κόλπο και τον Γερολιμένα.

Πόρτο Κάγιο

Ο τόπος άνυδρος και βραχώδης υποχρεώνει τον φιδωτό δρόμο να περάσει πάνω από
άγριους γκρεμούς μέχρι να καταλήξει σε δύο πανέμορφους όρμους, στο Πόρτο
Κάγιο και το Μαρμάρι.

Ο ένας βρέχεται από τον Λακωνικό Κόλπο και ο άλλος από τον Μεσσηνιακό και
σχηματίζουν όμορφες παραλίες που συγκεντρώνουν αρκετό κόσμο το καλοκαίρι. Λίγο
πριν από το Μαρμάρι υπάρχει διασταύρωση που καταλήγει στο Πόρτο Στέρνες
και τις πύλες του Άδη όπου σταματά και ο δρόμος. Από εδώ αρχίζει
ένα ευδιάκριτο μονοπάτι που οδηγεί στο ακρωτήρι Ταίναρο και στον φάρο,
το νοτιότερο σημείο της ηπειρωτικής Ευρώπης.

Στα κάστρα της Αρεόπολης και το γραφικό Λιμένι

Λιμένι

Κτισμένη σε βραχώδες πλάτωμα του όρους Προφήτης Ηλίας, σε ύψος 250 μέτρων, η
Αρεόπολη είναι ένας από τους πιο αντιπροσωπευτικούς οικισμούς της Μάνης και
υπήρξε ανοικτό προπύργιο κατά την Επανάσταση του ’21.

Φωτιζόμενη από τις αντανακλάσεις του ήλιου στα λευκά λιθάρια, το βασικό δομικό
υλικό των κτισμάτων της, η πρωτεύουσα του Δήμου Οιτύλου και καρδιά της Μέσα
Μάνης, πήρε το όνομά της από τον θεό Άρη (ή κατά άλλους από τους αέρηδες που
φυσούν στην περιοχή). H ακμή της συνδέεται με την ακμή και την αίγλη των
Μαυρομιχαλαίων τους οποίους θυμίζουν εκκλησίες, αρχοντικά και τα
πυργοσυγκροτήματα Στυλιανού και Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Σήμερα στην Αρεόπολη
θα βρείτε τα πάντα, καθώς αποτελεί εμπορικό και διοικητικό κέντρο της
περιοχής. Μέσα στα σοκάκια της αναζητήστε τον ναό των Ταξιαρχών, σήμα
κατατεθέν της περιοχής. Βορειοδυτικά της Αρεόπολης ο δρόμος κατηφορίζει για το
ιστορικό επίνειό της, το Λιμένι. Το γραφικό λιμανάκι με τα παλιά πέτρινα
σπίτια είναι γενέτειρα της οικογένειας των Μαυρομιχαλαίων και στήριξε
την Επανάσταση του 1821, με το αιματηρό τίμημα να έχει τους περισσότερους
νεκρούς από κάθε άλλη οικογένεια. Ο αναστηλωμένος τετραώροφος πύργος του
Πετρόμπεη με τα τοξωτά ανοίγματα θυμίζει την αίγλη που απέκτησε το Λιμένι
ιδιαίτερα μετά το 1815. Άλλο χαρακτηριστικό κτίσμα του χωριού είναι ο ναός της
Παναγιάς της Ευρέτριας με το καμπαναριό του.

Βυζαντινές εκκλησιές και μνημεία

Περίπου χίλιες είναι οι βυζαντινές εκκλησιές και τα μοναστήρια της Μέσα Μάνης
– όλα χτισμένα με άσπρη πέτρα και διακοσμημένα με ωραίες τοιχογραφίες. Για να
τα βρείτε πάντως δεν αρκεί να έχετε έναν καλό χάρτη. Όπως γράφει μελετητής της
περιοχής, «χρειάζονται πολλές επισκέψεις και επανειλημμένες περιπλανήσεις,
τόσο μέσα στους οικισμούς όσο και στην ύπαιθρο για να βρει και να απολαύσει ο
επισκέπτης τα πολλαπλά πρόσωπα του τόπου».

Στην πλατεία του Οιτύλου υπάρχει στήλη αφιερωμένη στα ξενιτεμένα στην
Κορσική αδέλφια, τα οποία υπό την πίεση τοπικής βεντέτας και τούρκικης απειλής
έφυγαν πριν από περίπου 350 χρόνια, χωρίς να ξεχάσουν τη μανιάτικη ταυτότητά
τους (κάποιοι μάλιστα θεωρούν ότι από αυτούς κατάγεται και ο Μέγας Ναπολέων!).
Το μοναστήρι του Ντεκούλου και το Κάστρο της Κελεφάς είναι ακόμα δύο
από τα αξιοθέατα της περιοχής.

Ναός Ταξιαρχών

Στην κεντρική πλατεία της Αρεόπολης αξίζει να δείτε τον ανδριάντα του Π.
Μαυρομιχάλη, όπως επίσης και τον ναό των Ταξιαρχών με το χαρακτηριστικό
καμπαναριό του 17ου-18ου αι. όπου έγινε η πρώτη λειτουργία του Αγώνα, στις 17
Μαρτίου 1821. Επίσης, τον Αϊ-Θανασάκη, τον ο Αϊ-Γιάννη τον Πρόδρομο και βέβαια
τα πυργοσυγκροτήματα των Μαυρομιχαλαίων, του Καπετανάκου, του Πικουλάκη και
του Τσακάκη, όπου οι ντόπιοι φυλάκισαν τους Βαυαρούς του Όθωνα όταν ήρθαν να
γκρεμίσουν τους πύργους τους. Βυζαντινά μνημεία και πύργοι (Σκλαβουνάκου,
Αραπάκη) υπάρχουν στον Πύργο Διρού, όπου βρίσκονται και τα φημισμένα σπήλαια.
Συνεχίζοντας νότια, στη Χαρούδα, θα δείτε τον ναό του Ταξιάρχη (του
11ου αι.) με πλήθος τοιχογραφιών, καθώς και πολλούς πολεμόπυργους. Στο χωριό
Δρύαλος μπορείτε να επισκεφθείτε τη δίδυμη εκκλησία των Αγίων
Αικατερίνης και Γεωργίου (του 13ου αι.), στον Βάμβακα τους Αγίους
Θεοδώρους και στη Μίνα να περιηγηθείτε σε έναν σπουδαίο οικισμό με
πύργους και εκκλησίες.

Παναγία Βλαχερνών

Σχεδόν απέναντι από τη Μίνα βρίσκεται το χωριό Μέζαπος, όπου έχει
κτιστεί το θρυλικό Κάστρο της Μαΐνης, ενώ υπάρχουν και οι τρεις εκπληκτικοί
βυζαντινοί ναοί της Επισκοπής, της Βλαχέρνας και της Αγήτριας. Νοτιότερα
αξίζει να αναζητήσετε τον Άγιο Σωτήρα του 11ου αι. στη Γαρδενίτσα, τον
Αϊ-Γιάννη του 13ου αι. στα Κέρια, τον Αγιο Νικήτα του 10ου αι. στην
Κηπούλα, τον Αγιο Νικόλαο του 12ου αι. στην Οχιά και τον
εντυπωσιακό ναό του Αϊ-Στράτηγου του 11ου αι. στους Μπουλαριούς. Μετά
τον Γερολιμένα βρίσκεται η αρχαία Καινήπολις όπου διασώζονται μνημεία και
ερείπια τριών παλαιοχριστιανικών βασιλικών.

ΤΟΠ 10 ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ

1. Σπήλαια Διρού.

Τα περίφημα σπήλαια Αλεπότρυπα και Βλυχάδα ή Γλυφάδα εξερευνήθηκαν από το
ζεύγος Πετροχείλου. Το σπήλαιο της Βλυχάδας ήταν γνωστό από το 1900,
αλλά εξερευνήθηκε το 1939. Είναι από τα ωραιότερα λιμναία σπήλαια του κόσμου,
με συνολική έκταση 33.400 τ.μ. H θερμοκρασία στο εσωτερικό του είναι από
16-20°C και η θερμοκρασία του νερού 12°C. Οι έρευνες έφεραν στο φως
απολιθώματα ζώων δύο εκατομμυρίων χρόνων. H ξενάγηση στη λιμναία διαδρομή των
1.300 μ. (σε κάποιο σημείο το νερό έχει βάθος 30 μ.) γίνεται με βάρκα. Το 25
λεπτό ταξίδι σε φέρνει στον γεμάτο χρώματα και αντανακλάσεις κόσμο των
σταλαγμιτών και σταλακτιτών.

H Αλεπότρυπα βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τη Βλυχάδα και
ανακαλύφθηκε το 1958. Έχει έκταση 6.500 τ.μ., εκ των οποίων τα 600 τ.μ. είναι
χερσαίο έδαφος και τα υπόλοιπα πέρασμα υπόγειου ποταμού. Είναι από τα
σημαντικότερα σπήλαια σε παγκόσμιο επίπεδο λόγω των ευρημάτων που δείχνουν ότι
κατοικήθηκε πριν από το 5300 π.X. H μέση θερμοκρασία του είναι 19°C. Οι
αρχαιολογικές έρευνες αποδεικνύουν ότι το σπήλαιο, το οποίο είχε πηγές πόσιμου
νερού, χρησιμοποιήθηκε κατά τη νεώτερη νεολιθική περίοδο (4000 – 3000 π.X.) ως
καταφύγιο, κατοικία, τόπος λατρείας και νεκροταφείο. Στην είσοδο του σπηλαίου
δημιουργήθηκε Νεολιθικό Μουσείο με εξαιρετικά ενδιαφέροντα ευρήματα από αυτό
τον οικισμό. Επίσης στην περιοχή υπάρχει και τρίτο σπήλαιο το Καταφύγι,
μισό χιλιόμετρο πριν από τα άλλα δύο, με έκταση 2.700 τ.μ.

Ώρες επισκέψεων του σπηλαίου: τον χειμώνα από 08.30 – 15.00 και το καλοκαίρι
από 08.30 – 17.30. Το Νεολιθικό Μουσείο δέχεται επισκέψεις καθημερινά, εκτός
Δευτέρας, από 08.30 – 15.00. (Πληροφορίες: Σπήλαια Δυρού: 27330 52222,
Νεολιθικό Μουσείο Δυρού: 27330 52233).

2. Οι μανιάτικοι πύργοι.

Απετέλεσαν σημαντικό αποτρεπτικό παράγοντα στο να παραμείνει η Μάνη ανυπότακτη
και αυτόνομη. Εμφανίζονται στα τέλη του 13ου αι., όταν Φράγκοι αξιωματικοί
έφυγαν από τον Μυστρά για να εγκατασταθούν στις περιοχές Κοίτα και Νόμια και
στην προσπάθειά τους να διασφαλίσουν τη γη που κατέλαβαν έχτισαν πύργους στα
φράγκικα πρότυπα, υποχρεώνοντας και τους ντόπιους να κάνουν κάτι αντίστοιχο.
Τα επιβλητικά κτίσματα πάντως, τα οποία επεκτάθηκαν σε όλη την περιοχή μετά
την άλωση, για να μπορούν να αποκρούουν τους Τούρκους και τους άλλους
εισβολείς, μπορούσαν να τα χτίσουν μόνο οι ισχυρές «πετριές» (οικογένειες) και
ποτέ οι αδύναμες. Το δε ύψος κάθε πυργόσπιτου αντανακλούσε την κοινωνική θέση
της οικογένειας.

Οι πύργοι της Μάνης είναι κατασκευές λιθόδμητες με ύψος που φθάνει τα 8-20 μ.
και με 4-5 ορόφους. Πάνω από την είσοδο υπήρχε μικρό άνοιγμα, η ζεματίστρα,
από όπου έριχναν καυτό νερό ή λάδι στους πολιορκητές, ενώ γύρω στα τοιχώματα
υπήρχαν μικρές τρύπες, οι ντουφεκότρουπες. Εδώ οι άνδρες συνήθως ήταν
κλεισμένοι επί μήνες όταν ήταν εμπόλεμη η κατάσταση και μέσα στους χοντρούς
τοίχους τους έπαιρναν τις αποφάσεις για εκδίκηση, για «γδικιωμό».

3. Λάδι και ελιές.

Καλό λάδι φτιάχνουν παντού στην Πελοπόννησο. Το καλύτερο λάδι όμως είναι αυτό
της Μάνης και οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Ο Ταΰγετος με τις γυμνές
πλαγιές που φθάνουν έως τη θάλασσα δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες για να
καρποφορήσει το χαρακτηριστικά μικρό σε μέγεθος δένδρο. Σημαντικό ρόλο παίζει
και το κοντό κλάδεμα ­ το οποίο, όπως λέει η παράδοση, «καλό είναι όταν
γίνεται να λείπει ο ιδιοκτήτης», καθώς δεν αντέχει η ψυχή του να… βλέπει. Ο
καρπός είναι μικρός σε μέγεθος και είναι σημαντικό να τον μαζέψουν λίγο πριν
να ωριμάσει και χάσει την ανάλαφρη γεύση του, ενώ και η ποσότητα που παράγουν
είναι μικρή προκειμένου να διαφυλάξουν την ποιότητα.

Το λάδι κάποτε έβγαινε στα παραδοσιακά λιοτρίβια από την πρώτη συμπίεση, με
τις μυλόπετρες και τις ψάθινες «τσαντίλες» (μεγάλες θήκες όπου βάζουν τον
ελαιοπολτό ύστερα από τη σύνθλιψή του στις μυλόπετρες), για να πάει στην πρέσα
και να βγει το λάδι με το βαθυπράσινο χρώμα και το υπέροχο άρωμα και γεύση.

4. Το Κάστρο της Μαΐνης.

Παραλία Μέζαπου

Δυτικά και απέναντι από τον οικισμό του Μέζαπου, τον όρμο κλείνει το ακρωτήρι
Τηγάνι που πήρε την ονομασία λόγω του σχήματός του. Το κάστρο υπήρχε ήδη από
το 886 μ.X., ενώ το 950 μ.X. αναφέρεται στα κείμενα του Κωνσταντίνου του
Πορφυρογέννητου «οι του κάστρου της Μαΐνης οικήτορες». Συνέδεσε το όνομά του
με την ονομασία της Μάνης και απετέλεσε το διοικητικό κέντρο του νότιου
τμήματος της χερσονήσου, που ήταν και η Πρωταρχική Μάνη με πρώτη κοιτίδα την
περιοχή του Μεζάπου. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην άμυνα εναντίον των
Αράβων και των Σλάβων. H περιοχή στο Τηγάνι άρχισε να αναπτύσσεται μετά τον 6ο
αιώνα, οπότε καταστράφηκε και η Καινήπολις, κοντά στον σημερινό Κυπάρισσο. Από
τον 13ο αι. αρχίζει το κάστρο και η περιοχή να ερημώνουν, μάλλον από κάποιο
σεισμό, ενώ στην περιοχή του διασώζονται ερείπια πύργων και οχυρωματικών
τειχών. Στο βόρειο τμήμα της χερσονήσου διάσπαρτα είναι τα λείψανα της
βυζαντινής πόλης της Μαΐνης με την τρίκλιτη βασιλική εκκλησία του 7ου αι., που
θεωρείται ανεκτίμητος θησαυρός της Μάνης.

5. Γερολιμένας.

Οφείλει το όνομά του στο γεγονός ότι κατά την αρχαιότητα τον θεωρούσαν Ιερό
Λιμένα. Μέχρι το 1870 το μέρος ήταν τελείως ερημικό, ώσπου και εγκαταστάθηκε
εδώ ένας πλούσιος έμπορος από τη γειτονική Κηπούλα και έκτισε κοντά στα βράχια
της ακτής ένα μεγάλο διώροφο σπίτι, με έναν μικρό μόλο για να δένουν τα
καΐκια. Σήμερα ο οικισμός βρίσκεται «σφηνωμένος» στη ρίζα του βραχώδους,
γιγάντιου φυσικού λιμενοβραχίονα Κάβο Γκρόσσο, με τον σκουρόχρωμο, μονοκόμματο
βράχο να παίζει ρόλο φύλακα από τους εποχικούς ανέμους.

6. Φάρος Ταίναρου.

Είναι το νοτιότερο σημείο της ηπειρωτικής Ευρώπης (στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος
με το Γιβραλτάρ). Στο Ταίναρο υπήρχε ιερό, στο οποίο λατρευόταν ο ήλιος. Οι
Δωριείς ονόμαζαν την απόληξη του Ταϋγέτου «Μεταπέα Άκρα», διατηρώντας έτσι το
όνομα μέχρι σήμερα καθώς είναι γνωστός και σαν Κάβο Ματαπάς. Ο φάρος
κατασκευάστηκε από Γάλλους το 1882 και άρχισε να λειτουργεί ως επιτηρούμενος
φάρος το 1887.

Αν περπατήσεις το καλοσχεδιασμένο μονοπάτι από το Πόρτο Στέρνες προς τον
φάρο, πρώτα θα συναντήσεις των αρχαίο οικισμό των Ταιναρίων και σε λιγότερο
από 40 λεπτά ο φάρος του ακρωτηρίου κάνει την εμφάνισή του. Καταπληκτικό
κτίσμα, φανταστικό σημείο, υπέροχη αίσθηση, ανείπωτα συναισθήματα. Μοιάζεις
περικυκλωμένος από τη θάλασσα και, στην περίπτωση που ο καιρός έχει τις κακές
του, ο φόβος εύκολα φωλιάζει μέσα σου. Παρατηρώντας προς τη μεριά του πελάγους
βλέπεις μια απίστευτη κίνηση… Μεγάλα πλοία περνούν συνεχώς μπροστά σου,
παρακάμπτοντας τον φημισμένο Κάβο Ματαπά. Ο φάρος, αν και εγκαταλελειμμένος,
δεσπόζει στο μυτερό ετούτο άκρο που λογχίζει τη Μεσόγειο και πολλοί είναι
εκείνοι που ζηλεύουν τους πάλαι ποτέ φαροφύλακες.

7. Βάθεια.

H πιο αντιπροσωπευτική παραδοσιακή μανιάτικη εικόνα: οι πύργοι της μοιάζουν να
ακροπατούν στην κορυφή ενός απότομου βραχώδους λόφου, ατενίζοντας το πέλαγος
και τη θρυλική Αρμενόπετρα (μικρή βραχονησίδα στα ανοιχτά). Μνημονεύεται στις
ιστορικές πηγές από το 1571 μ.X., ενώ το 1618 την κατοικούσαν 20 οικογένειες.
Ο σημερινός οικισμός άρχισε να κτίζεται προεπαναστατικά από Μανιάτες πειρατές
(όπως μαρτυρούν έγραφα του 17ου αι.), αγωνιστές και πρόσφυγες από την Κρήτη.
Ήκμασε μετά το 1850, όμως από το 1900 άρχισε να παρακμάζει και σιγά σιγά να
εγκαταλείπεται.

Οι αναστυλωμένοι πύργοι αποτελούν τα πιο ποθητά καταλύματα για τους σημερινούς
επισκέπτες της Μάνης.

8. «Αδούλωτη Μάνη».

Στην κεντρική πλατεία της Αρεόπολης είναι εύκολο να προσέξεις μια ταμπέλα που
γράφει: «Αδούλωτη Μάνη». Είναι το βιβλιοπωλείο του Γιώργου Δημακόγιαννη στο
οποίο έχει συγκεντρώσει οτιδήποτε έχει γραφεί για την «πικρή, δοκιμασμένη και
αγέρωχη πέτρα», τη Μάνη του Ελύτη, καταφέρνοντας να λειτουργεί ως πολιτισμικός
φάρος της περιοχής. Αρχικά το όνομα «Αδούλωτη Μάνη» το έδωσε σε περιοδικό που
εκδόθηκε το 1991. Από το 1997 ο εκδότης του ζει πλέον στο τόπο του και σήμερα
μαζί με τον Σκωτσέζο (αλλά μανιατόγαμπρο γεννημένο στο Λονδίνο από Ελληνίδα
μητέρα) Ντόναλντ Γεώργιο Μακφέιλ εκδίδουν το περιοδικό «Μάνη – Χθες, Σήμερα,
Αύριο». Ο Γιώργος Δημακόγιαννης εκδίδει βιβλία όπως τα «Οι παλιοί Μανιάτες»
και «Γεύσεις Μάνης», προσπαθώντας να αποκαταστήσει την εικόνα της Μάνης προς
τα έξω, αλλά και να συγκεντρώσει στο βιβλιοπωλείο του ό,τι υλικό υπάρχει για
την ιδιαίτερη πατρίδα του, οι ιδιαιτερότητες της οποίας γεννούν ήρωες, αλλά
και ακραίες ψυχοσυνθέσεις.

9. Πόρτο Κάγιο – Αχίλλειο.

Το όνομά του λέγεται ότι το οφείλει στη φράγκικη ονομασία Port aux Cailles –
το λιμάνι των ορτυκιών. Τα πουλιά κατά την περίοδο που μεταναστεύουν το
χρησιμοποιούσαν ως τελευταίο σταθμό και αποτελούσαν μια σημαντική διατροφική
συνήθεια για τους ντόπιους, τα οποία τα πάστωναν και τα αποθήκευαν για μεγάλο
χρονικό διάστημα. Βρίσκεται στη θέση της αρχαίας Ψαμαθούς και είναι φυσικό
αραξοβόλι στο οποίο έδεναν Φοίνικες, Ρωμαίοι, Βυζαντινοί, Φράγκοι, Ενετοί,
Τούρκοι, Γάλλοι, Άγγλοι αλλά και πολλοί ονομαστοί πειρατές. Σ’ αυτούς βέβαια
δεν συγκαταλέγεται και ο Λάμπρος Κατσώνης που το χρησιμοποίησε σαν καταφύγιο.

Απέναντι από τον γραφικό οικισμό βρίσκεται το Αχίλλειο. Το κάστρο το
έκτισαν οι Τούρκοι το 1570 για να υποτάξουν τη Μάνη, αλλά μέσα σε έναν χρόνο
οι Μανιάτες τούς ανάγκασαν να το παραδώσουν. Κάποτε είχε πέντε επιβλητικούς
πύργους.

10. Άγιοι Ασώματοι – Πόρτο Στέρνες.

Ο στενός δρόμος καταλήγει στο λιμανάκι Πόρτο Στέρνες, όπου κοντά στην άκρη του
ακρωτηρίου οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι βρίσκονταν οι πύλες του Άδη. Σε
απόμερο σημείο του όρμου, νότια από το εξωκκλήσι των Ασωμάτων, υπάρχει και η
σπηλιά του Άδη όπου κοντά της υπήρχε ο ναός του Ταινάριου Ποσειδώνα του 5ου
αι. π.X.

Το ερημοκλήσι των Αγίων Ασωμάτων κτίσθηκε με υλικά του ναού του Ταινάριου
Ποσειδώνα, μα σήμερα είναι σχεδόν ερείπιο. Ανατολικά του, υπάρχουν θεμέλια
κατοικιών, του ψυχοπομπείου όπου ανέβαιναν οι ψυχές των πεθαμένων, μα και
στέρνες λαξευμένες στους βράχους.

Πηγαίνοντας προς τον φάρο θα συναντήσετε και ένα ψηφιδωτό δάπεδο αρχαίου ναού
ή σπιτιού, το περίφημο Άστρο της Αριάς.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΑΤΕ

H «είσοδος» για τη Μέσα (Αποσκιερή) Μάνη είναι η Αρεόπολη, η οποία απέχει
από την Καλαμάτα 83 χλμ. και από τη Σπάρτη 72 χλμ. – από την Αθήνα απέχει 225
χλμ. Για το ακρωτήρι και τον φάρο του Ταίναρου υπολογίστε από την Αρεόπολη
ακόμα περίπου 40 χλμ., ακολουθώντας τις πινακίδες στη διασταύρωση λίγο πριν
από το Μαρμάρι. Για τον φάρο υπάρχει μονοπάτι και το περπάτημα διαρκεί περίπου
40 λεπτά.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Οίτυλο

Στον Πύργο Αλευρά (τηλ. 27330 59388), που είναι ένας παραδοσιακός
μανιάτικος πύργος. Διαθέτει μεγάλα δωμάτια με κουζίνα και βεράντες που βλέπουν
στον κόλπο και στο Λιμένι. Ωραίος είναι και ο κήπος του, με την πισίνα και τις
ξαπλώστρες.

Στα πέτρινα σπιτάκια του Selana Studios (τηλ. 27330 51799). Τα δωμάτια
έχουν παραδοσιακό στυλ, έπιπλα, τζάκι και θέα στη θάλασσα.

Στο Porto Vitilo (27330 59220). Πιστό στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική,
αλλά με σύγχρονες ανέσεις. Τα κρεβάτια με ουρανό, η σκεπαστή βεράντα με την
ωραία θέα, τα τζάκια στις σουίτες και το ζεστό σαλόνι, προδιαθέτουν για άνετη
διαμονή.

Αρεόπολη

Στο Κάστρο Μαΐνη (27330 51238) στην είσοδο της πόλης, με απλά, καθαρά
δωμάτια και σουίτες. Ο χώρος της πισίνας προσφέρεται για ποτό και καφέ σε
ήσυχο περιβάλλον.

Στο Πύργο Καπετανάκου (27330 51233). Πρόκειται για κτίριο του 1865 και
βρίσκεται στην «καρδιά» της παλιάς πόλης. Διαθέτει 7 δωμάτια, κάποια με
εσωτερικό πατάρι και υπέροχο κήπο.

Χαριά

Στο Καταφύγι (27330 52331, 6977023543). H απόλυτη επιλογή διαμονής σε
παραδοσιακό πύργο – αρκεί να μην έχετε πρόβλημα κλειστοφοβίας. Ανήκε στην
οικογένεια Γρηγορακάκη. Έχει δύο μεγαλιθικές καμάρες του 10ου αι. Οι χαμηλές
πόρτες, οι εσωτερικές πέτρινες σκάλες και η καλή εκμετάλλευση του χώρου
δημιουργούν «γωνιές» με μεράκι.

Πύργος Διρού

Στο Sole e Mare (27330 52240). Κτίσθηκε πριν από έναν χρόνο σύμφωνα με
την παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Αποτελείται από ένα κεντρικό τριώροφο
συγκρότημα, γύρω από το οποίο υπάρχουν 20 δωμάτια. Προσεγμένη διακόσμηση και
χώροι με ανέσεις, παραδοσιακή κουζίνα και πισίνα που αγναντεύει τον Μεσσηνιακό
Κόλπο.

Σταυρί

Στον Πύργο Τσιτσιρή (27330 56297). Απόλυτη ησυχία και πλήρως
εναρμονισμένος με το περιβάλλον, ο ξενώνας είναι κατασκευασμένος από πέτρα και
ξύλο.

Γερολιμένας

Στο ξενοδοχείο Κυρίμαι (27330 54288) στο ΝΔ άκρο του οικισμού. Υπέροχο
κτίριο, αναστηλωμένο με ιδιαίτερη φροντίδα και απόλυτο σεβασμό στην παράδοση.
H διαμονή στους χώρους του (22 ζεστά, ατμοσφαιρικά δωμάτια, πολυτελείς
σουίτες) μοιάζει με ταξίδι στον χρόνο, αλλά προσφέρει όλες τις σύγχρονες
ανέσεις. Ο χώρος του εστιατορίου (παλιά αποθήκη) είναι εντυπωσιακά
διακοσμημένος.

Στο Φάρος (27330- 54271) 9 ενοικιαζόμενα διαμερίσματα με κρεβάτια –
οντάδες και μικρή αυλή πάνω στη θάλασσα.

Στον Γερολιμένα (τηλ. 27330 54204). Είναι κτισμένος σε στυλ μανιάτικου
πύργου, με ένα τμήμα του αναπαλαιωμένο και ένα νεόδμητο παραδοσιακού στυλ.

Πόρτο Κάγιο

Ξενώνας Ψαμαθούς

Στο Ψαμαθούς (27330 52033, 6974310146) του λαϊκού ζωγράφου της Μάνης
Αντώνη Γρηγορακάκη. Καλαίσθητος, παραδοσιακός ξενώνας από πέτρα και ξύλο, με
όλα τα δωμάτια και τις μεζονέτες διακοσμημένα με μεράκι και με έργα του
καλλιτέχνη.

Μαρμάρι

Στο Μαρμάρι (27330 52101). Λιτά, καθαρά δωμάτια με υπέροχη θέα από ψηλά
στις απέναντι βραχώδεις πλαγιές και στην αμμουδιά.

ΦΑΓΗΤΟ

Λιμένι

H ψαροταβέρνα «Ο Τάκης» με φρέσκα ψάρια, τηγανισμένα ή ψημένα με
μαεστρία, τραπεζάκια πάνω στη θάλασσα και θέα στο Λιμένι.

Οίτυλο

Στον «Μαύρο Πειρατή», όπου θα γευτείτε ψάρια, μαγειρευτά ή νόστιμη
ψαρόσουπα στην εξέδρα πάνω στη θάλασσα ή στην πέτρινη σάλα.

Αρεόπολη

Οινομαγειρείο «Μπάρμπα Πέτρος» που είναι γνωστό και ως «Της Ξανθής»
(όνομα της ιδιοκτήτριας – μαγείρισσας) στον πεζόδρομο της παλιάς πόλης. Στη
μικρή αυλή θα γευθείτε φαγητά μαγειρεμένα με ντόπιο ελαιόλαδο.

Δοκιμάστε κολοκυθοκορφάδες, κόκορα με χυλοπίτες, γουρουνόπουλο με δαμάσκηνα
και της σούβλας, ντόπιο κρασί και τσίπουρο.

«Λιθόστρωτο» στην κεντρική πλατεία της 17ης Μαρτίου. Βγάζει τραπέζια
κάτω από τη μουριά, όπου σερβίρει παραδοσιακή κουζίνα με συνταγές της γιαγιάς.

Φούρνος της Μηλιάς

Ζυμωτό ψωμί ψημένο στα ξύλα θα βρείτε στην κάτω πλατεία, στον παραδοσιακό
φούρνο της Μηλιάς.

Γερολιμένας

Μεζεδοπωλείο «Επίλεκτον». Με φρέσκα ψάρια (δοκιμάστε την αθερίνα),
κόκορα κοκκινιστό, κολοκυθοκεφτέδες, πολύ καλή φέτα, γλυκό σιμιγδάλι και
μανιάτικο κρασί με ετικέτα «Επίλεκτον».

Βάθεια

Ψησταριά «Κάστρο της Βάθειας», στην Κάτω Βάθεια.

H πλαστική πινακίδα δεν προδιαθέτει θετικά, αλλά όταν ο Βασίλης πάει για
ψάρεμα φέρνει… ουσιαστικό αποτέλεσμα!

Στην αυλή με την ωραία θέα, η κυρία Βούλα σερβίρει παραδοσιακή κουζίνα, ψητά
της ώρας, δίπλες και ντόπιο κρασί.

Πόρτο Κάγιο

Ψαροταβέρνα «Πόρτο». Αστακοί ψητοί στα κάρβουνα, ντόπια κρέατα και
πιάτα ημέρας μαζί με το καλό κρασί «Πόρτο».

Μαρμάρι

«Μαρμάρι». Θα δοκιμάσετε φρέσκα θαλασσινά, αρνάκι ντόπιο, μελιτζάνα με
γίδινο τυρί, ζυμωτό ψωμί και καρυδόπιτα με παγωτό.

Όλα αυτά στη διακοσμημένη αυλή με την εντυπωσιακή θέα στην παραλία.

Στέρνες

Ψαροταβέρνα «Ακροταίναρο». Σερβίρει φρέσκα ψάρια, κρέατα και μαγειρευτά
μαγειρεμένα σε φούρνο με ξύλα, έχοντας θέα στις πύλες του Άδη και στο μονοπάτι
που οδηγεί στο νοτιότερο άκρο της Ευρώπης.

info

Κέντρο υγείας Αρεόπολης: 27330 51215 – Αστυνομία Αρεόπολης: 27330 51209 –
Δήμος Οιτύλου: 27330 51239

Φωτογραφίες: Κλαίρη Μουσταφέλλου – K. Κατσίγιαννης