Άνθρωποι και ποντίκια στις HΠA

Στην εποχή που ο Τζον Στάινμπεκ έγραφε για «ανθρώπους και ποντίκια» έχει
επιστρέψει η Αμερική του Τζορτζ Μπους. Τέσσερις δεκαετίες από τότε που ο
πρόεδρος Τζόνσον κήρυττε τον πόλεμο κατά της φτώχειας, υπάρχουν σήμερα
επισήμως περισσότεροι από 37 εκατομμύρια φτωχοί στην πλουσιότερη χώρα του
κόσμου.

Θα μπορούσε να ήταν ο πληθυσμός μιας μεγαλούπολης σαν το Ντάλας ή την Πράγα:
σύμφωνα με επίσημες αμερικανικές στατιστικές, ενάμισι εκατομμύριο Αμερικανοί
έπεσαν πέρυσι κάτω από το όριο της φτώχειας. Από το 2000, όταν ανέλαβε
πρόεδρος της χώρας ο Τζορτζ Μπους, οι φτωχοί έχουν αυξηθεί κατά 5,5
εκατομμύρια. Ακόμη και οι πιο αισιόδοξοι δεν βλέπουν πώς αυτός ο αριθμός θα
μπορούσε να μειωθεί τα προσεχή χρόνια. H συζήτηση για τη φτώχεια έχει
ξανανοίξει στην Αμερική και η τηλεόραση προβάλλει εικόνες που δείχνουν την
κοινωνική γύμνια.

«Δυστυχώς, πολλοί Αμερικανοί ζουν στο περιθώριο της ελπίδας, άλλοι εξαιτίας
της φτώχειας τους, άλλοι εξαιτίας του χρώματός τους και πολλοί περισσότεροι
εξαιτίας και των δύο». Όχι, αυτά τα λόγια δεν ειπώθηκαν το 2005. Και δεν
ειπώθηκαν από τον πρόεδρο Μπους (αν και θα είχε κάθε λόγο να τα πει). Τα είπε
ο πρόεδρος Τζόνσον το 1964, κηρύσσοντας τον πόλεμο κατά της φτώχειας. Έκτοτε,
αν και η κατάσταση βελτιώθηκε σημαντικά στη διάρκεια της διακυβέρνησης
Κλίντον, τα τελευταία χρόνια σημειώνεται μια υποτροπή στη φτώχεια, σύμφωνα με
τη φετινή έκθεση του Απογραφικού Γραφείου των ΗΠΑ.

Εικόνες νεκρών

H αγωνία. Ο κυκλώνας Κατρίνα τούς άφησε άστεγους. Τώρα περιμένουν στις ουρές για λίγα τρόφιμα

H έκθεση της αμερικανικής υπηρεσίας συνέπεσε με τις εικόνες των νεκρών και των
απελπισμένων από τις καταστροφές του κυκλώνα Κατρίνα -εικόνες που συγκλόνισαν
τον κόσμο και έκαναν πολλούς Αμερικανούς να νιώσουν ντροπή από τις
αναπόφευκτες συγκρίσεις με τριτοκοσμικές χώρες σαν τη Σομαλία ή το
Μπανγκλαντές. Οι εικόνες από τη Νέα Ορλεάνη έδειχναν φτωχούς μαύρους να
ικετεύουν για βοήθεια.

«Απαρτχάιντ»

Με το καπέλο. Ο καουμπόης φαίνεται πως δεν έχει πλέον την ίδια δημοτικότητα όπως παλιά…

Το ποσοστό των μαύρων που ζουν στη φτώχεια είναι 24,7%. Πολλοί σχολιαστές
αναρωτιούνται μήπως η κοινωνική κρίση που έφερε στην επιφάνεια ο κυκλώνας
δείχνει ότι οι πολιτικές διακρίσεις -η αμερικανική εκδοχή του απαρτχάιντ, που
έληξε επισήμως με τον νόμο περί πολιτικών δικαιωμάτων του 1964 -έχει σήμερα
αντικατασταθεί από τις οικονομικές διακρίσεις. Φτωχοί Αμερικανοί στη μια μεριά
των πόλεων, εύποροι στην άλλη. Τέτοιες πόλεις υπάρχουν πολλές: Νιούαρκ,
Φιλαδέλφεια, Ντιτρόιτ, Ατλάντα, Βαλτιμόρη, Σεντ Λούις, Όκλαντ, Μαϊάμι, ακόμη
και η ίδια η αμερικανική πρωτεύουσα. Μόλις 10 λεπτά δρόμο με το αυτοκίνητο από
τον Λευκό Οίκο βρίσκεται η Ανακόστια, η πιο φτωχή γειτονιά της Ουάσιγκτον, που
σε σχέση με την υπόλοιπη πόλη μοιάζει σαν να ανήκει σε διαφορετικό κόσμο.

«Κάθε τόσο λέμε στον εαυτό μας ένα ψέμα», λέει ο Ντέιβιντ Μπρέιντι, καθηγητής
στο Πανεπιστήμιο Ντιουκ. «Ο τρόπος υπολογισμού της φτώχειας είναι
διαμορφωμένος έτσι που να δείχνει πρόοδο στην καταπολέμησή της. Το πραγματικό
ποσοστό ανέρχεται στο 18% του πληθυσμού, δηλαδή 48 εκατομμύρια ανθρώπους. H
φτώχεια στις ΗΠΑ είναι πιο εκτεταμένη από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη βιομηχανική
χώρα». Το ελάχιστο ωρομίσθιο, το οποίο αυξήθηκε 15 σεντς στα 6,35 δολάρια την
1η Οκτωβρίου, δεν είναι αρκετό για να κρατήσει τους εργαζόμενους πάνω από το
όριο της φτώχειας. Άλλωστε, από το 2001, έχουν χαθεί 2,7 εκατομμύρια θέσεις
εργασίας στη βιομηχανία.

Ένας άλλος πρόεδρος, ο Ρόναλντ Ρίγκαν, είχε την ειλικρίνεια να ομολογήσει το
1988: «H κυβέρνηση κήρυξε τον πόλεμο στη φτώχεια και η φτώχεια νίκησε». Ο
πρόεδρος Μπους δεν έχει πει τίποτα ακόμη.

Οι επτά «πληγές» του Μπους

1) Ενάμισι εκατομμύριο Αμερικανοί έπεσαν πέρυσι κάτω από το όριο της
φτώχειας.

2) Οι φτωχοί Αμερικανοί αυξήθηκαν κατά 5,5 εκατομμύρια τα τέσσερα
τελευταία χρόνια.

3) Οι ΗΠΑ πλήττονται από τη φτώχεια χειρότερα από οποιαδήποτε άλλη
βιομηχανική χώρα.

4) Ο πληθυσμός των αστέγων υπολογίζεται ότι έχει φτάσει τα 3,5
εκατομμύρια στις ΗΠΑ.

5) Το κόστος της ιατροφαρμακευτικής ασφάλισης αυξήθηκε 59% τα τελευταία
τέσσερα χρόνια -δηλαδή περίπου πέντε φορές παραπάνω από την αύξηση των
ημερομισθίων και του πληθωρισμού.

6) Το μέσο ετήσιο εισόδημα μιας οικογένειας λευκών ήταν 88.000 δολάρια
το 2002, δηλαδή 11 φορές περισσότερο από το εισόδημα μιας οικογένειας
λατινοαμερικανικής καταγωγής και σχεδόν 15 φορές περισσότερο από το εισόδημα
μιας οικογένειας μαύρων.

7) Οι στατιστικές δείχνουν πως οι μαύροι που ζουν μέσα στη φτώχεια
είναι τριπλάσιοι από τους λευκούς, ενώ το προσδόκιμο ζωής των μαύρων είναι
κατά έξι χρόνια μικρότερο από το προσδόκιμο ζωής των λευκών.