H Eλλάδα του μύθου και του μόχθου

Ο Δημήτρης Λέτσιος στα 95 χρόνια της ζωής του τράβηξε περισσότερα από 40.000 καρέ. Σε πολλά από αυτά φωτογράφισε γυναίκες της μεταπολεμικής υπαίθρου (όπως η πρωταγωνίστρια της φωτογραφίας, που με τα παιδιά της περιμένει την επιστροφή του άνδρα του σπιτιού), ενώ πολλές φορές άφηνε να φανεί μια τρυφερότητα και ίχνη χιούμορ, όπως με τα δύο παιδιά στο παζάρι της διπλανής φωτογραφίας

Αγωνία, μόχθος, προσωπικές στιγμές και μια ζωή όχι όπως την ονειρευόταν. Είναι
η ιστορία της Μαρίνας από το Τρίκερι, της ζαρωμένης γιαγιούλας που πριν σταθεί
μπροστά στον φωτογραφικό φακό του Δημήτρη Λέτσιου, του άνοιξε την καρδιά της
και του αποκάλυψε τα μυστικά της. Και εκείνος – ένας από τους σημαντικότερους
φωτογράφους της μεταπολεμικής γενιάς της παρέας Τάκη Τλούπα, Κώστα Μπαλάφα,
Σπύρο Μελετζή, αλλά σίγουρα ο πιο ξεχασμένος αφού δεν περιελήφθη ούτε στις
τιμητικές συντάξεις και ίσως ο πρώτος φεμινιστής πριν ακόμη φουντώσει το
κίνημα στην Ελλάδα – μετέγραψε την ιστορία της σε ένα πορτρέτο.

Δεν είναι παρά μία μόνο από τις χιλιάδες ιστορίες που κρύβονται πίσω από τα
40.000 αρνητικά που τράβηξε ο Βολιώτης αυτοδίδακτος φωτογράφος στον μισό και
πλέον αιώνα που κυνηγά τον κρυμμένο θρύλο της Ελλάδας. Ιστορίες ξεχωριστές που
κατάφερε να συγκεντρώσει όταν τέλειωνε τη δουλειά του στον οικογενειακό φούρνο
για να «χαθεί» στους κάμπους και τα βουνά της θεσσαλικής γης. Να ανακαλύψει
τις ιστορίες των πονεμένων γυναικών της υπαίθρου, να σφραγίσει με τον φακό του
εικόνες από τη ζωή στη λίμνη Κάρλα πριν αποξηρανθεί, την άγρια ομορφιά των
αισθητικά προκλητικών ορεινών όγκων, τον «άχαρο» φωτογραφικά επίπεδο θεσσαλικό
κάμπο, αλλά και στιγμές από την αστική καθημερινότητα. Εκατόν σαράντα από
αυτές παρουσιάζονται στην αναδρομική του έκθεση που φιλοξενείται από σήμερα
στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη και σηκώνει επισήμως την αυλαία του 12ου
διεθνούς μήνα φωτογραφίας.

Το πάθος του να διασώσει από τη λήθη τον λαϊκό πολιτισμό, τον έκανε να ξυπνά
από τα χαράματα με ένα κομμάτι ψωμί και ένα παγούρι και του έδινε δύναμη να
περπατά επί ώρες για να βρει κοντά στη γέφυρα του Μιτζέλου στο Πήλιο τον
γκρεμό από όπου αυτοκτόνησε μια κοπέλα για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων.
Δεν δίσταζε δε να φτάσει με χιούμορ και στα… άκρα. «Όταν όμως ζήτησε από τις
μοιρολογίστρες της Μάνης να τις ακούσει κι εκείνες αρνήθηκαν λέγοντας πως δεν
υπάρχει νεκρός, ξάπλωσε μαζί με τον λαογράφο φίλο του προσποιούμενοι τους
νεκρούς για να τις πείσουν!», λέει στα «NEA» ο επιμελητής της έκθεσης, Ηρακλής
Παπαϊωάννου.

Ποιο είναι το προσωπικό στίγμα του Δημήτρη Λέτσιου που τον διαφοροποιεί από
τους άλλους τρεις της «άτυπης ομάδας» του;

«Αν και σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι εύκολο να διακριθούν οι φωτογραφίες
των τεσσάρων, δεδομένου ότι μοιράζονταν κοινές αρχές και θέματα, τα έργα του
Δημήτρη Λέτσιου ξεχωρίζουν για την βαθιά διακριτικότητα με την οποία
προσεγγίζει το θέμα, καθώς αντιμετωπίζει με ιδιαίτερο σεβασμό τόσο τον άνθρωπο
όσο και την συγκυρία».

Τέχνη από την καταστροφή

Μπορεί να φέρουν μεγάλες υπογραφές – όπως του Νικόλαου Τομπάζη, του Δημήτρη
Χαρισιάδη και της Nelly’s – αλλά έχουν καταστραφεί από χημικές αλλοιώσεις. Τι
έχουν να πουν λοιπόν οι φωτογραφίες που έχουν χάσει το περιεχόμενό τους και
φυλάσσονται στο συρτάρι ΧΧΙΙ του φωτογραφικού αρχείου του Μουσείου Μπενάκη;
Πολλά πιστεύουν οι νέοι επιμελητές Λεωνίδας Κουργιαντάκης και Αλίκη
Τσίργιαλου, που τολμούν να εκθέσουν τα τυχαία κατεστραμμένα φωτογραφικά καρέ
τα οποία έχουν «μεταμορφωθεί» σχεδόν σε ζωγραφικά έργα. H πρωτότυπη έκθεση
φιλοξενείται επίσης στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη.

INFO

«Δημήτρης Λέτσιος, Οδοιπορία στο φως και τη σκιά της Ελλάδας» έως τις 30
Οκτωβρίου στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου,
τηλ. 210.3453.111).