Πρόσωπα Bράβευση του θάρρους

«Το βραβείο αυτό ήταν απροσδόκητο για όλους εμάς. Δεν ξέραμε πως στην
Ευρώπη θυμούνται ακόμη την Τσετσενία, πως η δουλειά τής οργάνωσης Memorial
ενδιαφέρει ακόμη τους ανθρώπους», λέει η Λίντια Γιουσούποβα.

Λίντια Γιουσούποβα. «H κατάσταση παραμένει ίδια στην Τσετσενία, μόνον ο τρόπος που αντιλαμβάνονται τη σύγκρουση στο εξωτερικό έχει αλλάξει»

Το νορβηγικό βραβείο Rafto απονεμήθηκε την περασμένη εβδομάδα στην 44χρονη
Τσετσένα δικηγόρο, που είναι επικεφαλής στο Γκρόζνυ της ρωσικής μη
κυβερνητικής οργάνωσης Memorial, η οποία καταγράφει τις εξαφανίσεις και τις
παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις δυνάμεις της τάξης στην
Τσετσενία. «Τα γεγονότα που καταγράφονται από την κυρία Γιουσούποβα και τους
συνεργάτες της στη Memorial είναι συγκλονιστικά. Ρώσοι στρατιωτικοί και
ντόπιες δυνάμεις της τάξης σκοτώνουν, βιάζουν, καταστρέφουν και τρομοκρατούν
τους αμάχους, χωρίς να φοβούνται ότι θα διωχθούν από τη δικαιοσύνη», εξήγησε η
επιτροπή του βραβείου Rafto, που θεσπίστηκε το 1986 και συχνά απονέμεται σε
πρόσωπα που δεν είναι πολύ γνωστά στο ευρύ κοινό για να ενθαρρύνει τη δράση
τους.

H Λίντια μεγάλωσε στο Γκρόζνυ και σπούδασε στη Μόσχα. Δεν παντρεύτηκε ούτε
έκανε παιδιά και το 2000 άνοιξε το μικρό γραφείο της Memorial στην
κατεστραμμένη πρωτεύουσα της Τσετσενίας. Εκεί υποδέχεται καθημερινά γονείς που
φτάνουν απ’ όλα τα μέρη της χώρας για να της μιλήσουν για το παιδί τους, που
το πήραν μαζί τους μασκοφόροι μέσα στη νύχτα κι από τότε δεν το ξανάδαν. H
Λίντια και οι συνεργάτες της καταγράφουν τις μαρτυρίες και τις παραπέμπουν
στην εισαγγελία. «Τα διαβήματά μας συνήθως δεν έχουν αποτέλεσμα», παραδέχεται.
«Επισήμως ξεκινά έρευνα, αλλά στην πραγματικότητα δεν γίνεται τίποτε», κυρίως
όταν οι γονείς καταγγέλλουν πως οι απαγωγείς έφυγαν με θωρακισμένο όχημα, άρα
δεν μπορεί να είναι αντάρτες, όπως ισχυρίζονται οι αρχές.

Δεν είναι μόνον οι εξαφανίσεις. H Λίντια αφηγείται περιπτώσεις που
«εξαφανισμένοι» ξυλοκοπήθηκαν ανελέητα και κατέληξαν να «ομολογήσουν» πως
είναι τρομοκράτες έπειτα από πολυήμερα βασανιστήρια, που συγκαλύπτονται στη
συνέχεια με μεταχρονολογημένα εντάλματα σύλληψης. Ή για ανακριτές που έρχονται
από τη Μόσχα για λίγες εβδομάδες και τοποθετούν οι ίδιοι «αποδείξεις» στα
σπίτια υπόπτων για να έχουν να επιδείξουν στους ανωτέρους τους συλλήψεις και
καταδίκες «τρομοκρατών».

«H κατάσταση παραμένει η ίδια στην Τσετσενία, μόνον ο τρόπος που
αντιλαμβάνεται τη σύγκρουση ο κόσμος στο εξωτερικό έχει αλλάξει. H Ευρώπη
σωπαίνει», λέει η Λίντια, πρώην καθηγήτρια συνταγματικού δικαίου στο
πανεπιστήμιο της τσετσενικής πρωτεύουσας. Οι ρωσικές αρχές «δείχνουν στην
τηλεόραση ένα σπίτι που ξαναχτίστηκε στο Γκρόζνυ, αλλά δεν δείχνουν τις
μητέρες που αναζητούν τα εξαφανισμένα παιδιά τους, τα βασανιστήρια που
συνεχίζονται από τις δυνάμεις της τάξης, τα ορφανά… Παρ’ όλα αυτά, ουδέποτε
έπαψα να πιστεύω στη δικαιοσύνη», υπογραμμίζει η 44χρονη δικηγόρος, η οποία θα
παραλάβει το βραβείο της στις 6 Νοεμβρίου στο Μπέργκεν της Νορβηγίας.