TPITH AΠOΨH Άλλο Γιάννης, άλλο Γιαννάκης

Με κίνδυνο να εξασθενίσω στον αναγνώστη μου το μόνο συναίσθημα που θα έπρεπε
να μας διακατέχει όλους μετά τον θρίαμβο της Εθνικής μπάσκετ – την απλή,
άδολη, χωρίς αναλύσεις χαρά -, τολμώ να προβάλω τη γλυκιά περιπέτεια της
Σερβίας στο σκηνικό της σύγχρονης δημόσιας ζωής μας. Και να ισχυριστώ ότι για
μια ακόμη φορά αντιπαρατέθηκαν, μπροστά στα μάτια μας μεν αλλά με έμμεσο
βεβαίως τρόπο, δύο τρόποι να είναι κανείς Έλληνας, δύο αντιλήψεις για το
«κοινό συμφέρον» και, τελικά, δύο δρόμοι για ένα καλύτερο αύριο. Ας με
συγχωρήσουν οι επαγγελματίες πολιτικοί, αλλά οι μπασκετμπολίστες μας και η
τεχνική ηγεσία τους απέδειξαν ότι είναι όχι μόνο πιο συναρπαστικοί, αλλά και
κοινωνικά πολύ πιο παραδειγματικοί.

Δεν θα σταθώ στην όχι ανακριβή αλλά κοινότοπη και εντέλει μάλλον
χρησιμοποιούμενη ως άλλοθι εικόνα των «δύο Ελλάδων» (της Ελλάδας του μόχθου,
του φιλότιμου και της τιμής και της Ελλάδας της ευκολίας, της λοβιτούρας και
του ωχαδερφισμού), που αενάως αντιπαρατίθενται και αενάως μένουν άνισες.
Γιατί, παρά το γεγονός ότι όλοι οι Έλληνες δηλώνουν ότι ανήκουν και
αγωνίζονται για την πρώτη Ελλάδα, η δεύτερη χάνει την κυριαρχία μόνο προσωρινά
και μόνο με την ευκαιρία γεγονότων σαν κι αυτά που γιορτάζουμε αυτές τις
μέρες.

Για μένα το μάθημα της Εθνικής δεν βρίσκεται στο επίπεδο των προθέσεων, αλλά
στο επίπεδο της μεθόδου. Με τα διλήμματα του δημόσιου βίου να γίνονται όλο και
λιγότερο εμφανή και τις «λύσεις» να φαντάζουν όλο και περισσότερο σαν
μονόδρομοι, η δεδομένη και κυκλοθυμική τάση σχεδόν όλων μας να τα βάζουμε με
τον κόσμο χωρίς να προβληματιζόμαστε για τον εαυτό μας, δύο διεξόδους βρίσκει:
στην γκρίνια, στη συνωμοσιολογία (για όλα φταίει ο διαιτητής) και στην
παραίτηση στα χέρια του πεπρωμένου ή στην προσπάθεια συγκρότησης μιας
μαχητικής συλλογικότητας και άντλησης αυτοπεποίθησης από αυτήν. Ο πρώτος
δρόμος συνοδεύεται συνήθως από αυταρχισμό στις σχέσεις των εμπλεκομένων,
καθοδηγείται από την πεποίθηση ότι ο «φόβος φυλάει τα έρμα». Ο δεύτερος
αρνείται τη χαλαρότητα αλλά όχι την έκφραση εμπιστοσύνης στα μέλη της ομάδας,
εμφορείται από τη λογική του φιλότιμου περισσότερο από ό,τι της πίεσης.

Το ελληνικό μπάσκετ, για να ξαναγυρίσουμε σ’ αυτό, έχει δοκιμάσει, με ποικιλία
αποτελεσμάτων, και τις δύο μεθόδους: εμβληματικός εκπρόσωπος της πρώτης είναι
ο Γιάννης Ιωαννίδης (με ποδοσφαιρικό ομόλογο τον Ντούσαν Μπάγιεβιτς), της
δεύτερης ο Παναγιώτης Γιαννάκης (αλλά τέτοιος ήταν και ο άλλος «ευρωκόουτς», ο
Κώστας Πολίτης). Είναι άραγε τυχαίο που και οι δύο θρίαμβοι της Εθνικής στην
Ευρώπη ήρθαν με καθοδηγητές που ανήκαν στη δεύτερη σχολή;

Το μπάσκετ μπορεί, λοιπόν, να χρησιμεύσει σαν μεταφορά για το πώς κατακτάται
ένας στόχος. Ο Γιαννάκης συγκρότησε μια ομάδα που τα μέλη της είχαν ισχυρό
ψυχικό δεσμό, αίσθηση αποστολής και (ιεροσυλία της ιεροσυλίας για τα αθλητικά
δεδομένα) τόλμησαν να δημοσιοποιήσουν τον στόχο τους: την πρώτη θέση διεκδικεί
όποιος πιστεύει στον εαυτό του. Σε μια εποχή που το άθλημά τους περνά κάμψη,
που η θέση των Ελλήνων στην εγχώρια «αγορά» (το Πρωτάθλημα) είναι κάθε άλλο
παρά αυτονόητη και που γενικά βασιλεύει μια αίσθηση ματαιωμένων προσδοκιών
(χωρίς ωστόσο οι προσδοκίες να τολμούν να κονταροχτυπηθούν με την
πραγματικότητα), η επιβράβευση του πιο δύσκολου και πιο αντικομφορμιστικού
δρόμου έχει διπλή αξία. Την ίδια θα είχε κι αν ο Διαμαντίδης αστοχούσε στο
τελευταίο σουτ του ημιτελικού. Τότε όμως – άλλη ομοιότητα με την πολιτική –
δεν θα συζητούσαμε γι’ αυτήν.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου.