Η πολιτική της N.Δ. οξύνει τις κοινωνικές ανισότητες

Επί χρόνια η N.Δ. πυρπολούσε τη συνείδηση της κοινωνίας με τον ισχυρισμό ότι
οι οικονομικές πολιτικές των κυβερνήσεων Σημίτη όχι μόνο δεν βελτίωσαν αισθητά
το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων πολιτών, αλλά όξυναν τις ανισότητες ανοίγοντας
επικίνδυνα την ψαλίδα ανάμεσα στους πλουσιότερους και στους φτωχότερους, αλλά
και ανάμεσα στις διάφορες περιφέρειες της χώρας. Αν και ποτέ δεν τεκμηριώθηκαν
με σοβαρότητα, η εκκωφαντική επανάληψη αυτών των ισχυρισμών δημιούργησε σοβαρά
ρήγματα στο ΠΑΣΟΚ και προς τα αριστερά και προς τους κεντρώους ψηφοφόρους. Για
μεν τους πρώτους, η καταγγελία της N.Δ. έκανε αδιανόητη τη στήριξη μιας
πολιτικής που χειροτερεύει τις ανισότητες και αμαυρώνει έτσι τη βασική αξία
της Αριστεράς για αναδιανομή εισοδήματος και ενίσχυση των φτωχότερων. Στην
Κεντροδεξιά ο φόβος της κοινωνικής αναστάτωσης και αναταραχής που μπορεί να
προκαλέσουν οι οξυμμένες ανισότητες οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην επιλογή
όσων μπορούν να διασφαλίσουν περισσότερη συνοχή και λιγότερες εκρήξεις.

H ρητορική της ανισότητας που κατήγγειλε η N.Δ. επενδύθηκε με τις
αποσπασματικές εικόνες μιζέριας που προβάλλονταν από τα τηλεοπτικά reality και
κατάφερε τελικά να γαλβανίσει την ψευδαίσθηση ότι η Ελλάδα όχι μόνο δεν
προόδευσε την τελευταία δεκαετία, αλλά ίσως είναι και στα πρόθυρα
τριτοκοσμικής μετάλλαξης με ραγδαία επιδεινούμενες ανισότητες. Σε συνδυασμό με
τις παντοειδείς υποσχέσεις παροχών που μοίραζε προεκλογικά σε όλες τις
κοινωνικές κατηγορίες, η N.Δ. διαμόρφωσε μία αρκετά πειστική εντύπωση ότι όχι
μόνο έχει διαγνώσει το πρόβλημα των κοινωνικών ανισοτήτων, αλλά ξέρει και πώς
θα το αντιμετωπίσει.

Ο μύθος αυτός έχει ήδη αρχίσει να καταρρέει και οι πολίτες βλέπουν πλέον ότι
κανένα σκοπό δεν έχει η N.Δ. να εκπληρώσει τις απύθμενες και ανέφικτες
υποσχέσεις. Παρέμενε όμως αιωρούμενη η εντύπωση των ανισοτήτων που δήθεν
βάθυναν επί ΠΑΣΟΚ. Έχει όμως ο καιρός γυρίσματα και η αλήθεια κάποτε
εκδικείται. H πρόσφατη δημοσίευση μιας σειράς νέων στοιχείων για την εξέλιξη
των εισοδημάτων στα χρόνια του ΠΑΣΟΚ ανατρέπει πλήρως την απατηλή εικόνα που
είχε φιλοτεχνήσει η N.Δ. για τις δήθεν οξυμμένες κοινωνικές ανισότητες. Ας τα
δούμε συγκεκριμένα:

Οι περιφερειακές ανισότητες μειώθηκαν αισθητά στα χρόνια του ΠΑΣΟΚ και
η Ελλάδα κατατάσσεται πλέον τρίτη καλύτερη στη σειρά των χωρών της Ευρωπαϊκής
Ένωσης με τις μικρότερες ανισότητες. Για να μη νομιστεί ότι αυτό είναι
αποκύημα «πράσινης» προπαγάνδας, πρέπει να τονιστεί ότι το στοιχείο αυτό
προκύπτει από τον πίνακα που διένειμε πριν από λίγες μέρες το υπουργείο
Οικονομίας. Στον ίδιο πίνακα φαίνεται επίσης ότι η Ελλάδα όχι μόνο δεν είναι
πλέον τελευταία στην E.E. των 15 σε βιοτικό επίπεδο, αλλά έχει ανέβει στο 73%
του μέσου ευρωπαϊκού όρου, σημειώνοντας έτσι την ταχύτερη σύγκλιση της
τελευταίας 25ετίας.

Εκεί όμως όπου γίνεται πραγματική ανατροπή των ψεύτικων μύθων της N.Δ., είναι
οι εισοδηματικές ανισότητες ανάμεσα στα περισσότερο και στα λιγότερο
εύπορα στρώματα της κοινωνίας, η κατάσταση των οποίων αποτυπώνεται στην
Ευρωπαϊκή Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ECHP), όπως αυτή δημοσιεύτηκε
πρόσφατα από την Eurostat.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, το 20% των φτωχότερων αύξησε το μερίδιο
του στο εθνικό εισόδημα από 5,7% το 1993 στο 7,3% το 2000. Αν και είναι
προφανές ότι το επίπεδο αυτό χρειάζεται να ανέβει ακόμη περισσότερο, είναι
γεγονός ότι η εξέλιξη αυτή ήταν η πιο γρήγορη βελτίωση σε όλα τα χρόνια της
Μεταπολίτευσης. Αντίθετα, την ίδια περίοδο της διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ το
μερίδιο του 20% των πλουσιότερων μειώνεται και από 42,7% του εθνικού
εισοδήματος το 1993, κατεβαίνει στο 39,8% το 2000.

Τι σημαίνουν όμως πολιτικά αυτά τα ποσοστά; Δείχνουν πολύ απλά ότι το 1993 το
20% των πιο εύπορων Ελλήνων ήταν επτάμισι φορές πιο πλούσιοι από το 20%
που αντιπροσωπεύει το κατώτερο εισοδηματικό στρώμα της κοινωνίας. Αυτός είναι
ο πιο χαρακτηριστικός δείκτης διαρθρωτικής ανισότητας, γιατί φανερώνει το
χάσμα ανάμεσα στα δύο άκρα πλούσιων και φτωχών.

Αντίθετα, το 2000 ο δείκτης αυτός είχε πέσει στο πεντέμισι, δηλαδή
περιορίστηκε σχεδόν κατά 30%. Σε αυτά τα επίπεδα, ο δείκτης διαρθρωτικής
ανισότητας είναι σημαντικά μειωμένος και σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές
χώρες, αλλά και μακριά από τη βαριά κληρονομιά που άφησε η N.Δ. στην Ελλάδα το
1993. Το δεδομένο αυτό γίνεται ακόμα πιο σημαντικό αν σκεφτεί κανείς ότι η
μαζική έλευση οικονομικών μεταναστών εκείνη την περίοδο πίεζε διαρκώς προς τα
κάτω το επίπεδο εισοδήματος των φτωχότερων.

Ακόμα πιο έντονο όμως είναι το κλείσιμο της ψαλίδας ανάμεσα στο εισόδημα του
10% των πλουσιότερων και του 10% των φτωχότερων. Αν το 1993 παίρναμε δέκα
αντιπροσωπευτικούς Έλληνες που καλύπτουν όλη την κλίμακα εισοδήματος, το
πλουσιότερο μέλος έβγαζε 15 φορές μεγαλύτερο εισόδημα τον χρόνο από το
φτωχότερο. Το 2000 λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης της οικονομίας που έγινε επί
ΠΑΣΟΚ είχαν αυξηθεί τα εισοδήματα και των δύο. Όμως τα εισοδήματα των φτωχών
αυξήθηκαν πολύ ταχύτερα και γι’ αυτό το αντιπροσωπευτικό εισόδημα του
πλουσιότερου το 2000 ήταν 8,7 φορές μεγαλύτερο από το εισόδημα του
φτωχότερου. Με άλλα λόγια, ο δείκτης ανισότητας των δύο άκρων, πλούσιων και
φτωχών, μειώθηκε το 2000 σχεδόν στο μισό από τα επίπεδα που παρέλαβε το
ΠΑΣΟΚ το 1993 από τη N.Δ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο παραπάνω βελτιώσεις δεν εμφανίζονται ξαφνικά σε
μία χρονιά, αλλά ακολουθούν μία συστηματική θετική πορεία από το 1994 έως το
2000, σε αντίθεση με την περίοδο 1990-93 όπου οι ανισότητες επιδεινώθηκαν. H
βελτίωση των ανισοτήτων έγινε με τον συνδυασμό εισοδηματικών αυξήσεων,
φορολογικών ελαφρύνσεων στους χαμηλόμισθους και στοχευμένων κοινωνικών
πολιτικών, όπως το ΕΚΑΣ, οι συντάξεις του ΟΓΑ, τα αναπηρικά επιδόματα, η
ενίσχυση της οικογένειας με τρία παιδιά και πολλά άλλα.

Μετά τις εκλογές του 2000 και αφού διασφαλίστηκε η ένταξη στην ΟΝΕ, οι
πολιτικές αναδιανομής ενισχύθηκαν ακόμα περισσότερο με νέα μέτρα κοινωνικής
προστασίας, όπως η «Βοήθεια στο Σπίτι», το αφορολόγητο των 20.000 ευρώ στους
πολύτεκνους, το επίδομα θέρμανσης, τα νέα μισθολόγια, η μείωση των ειδικών
φόρων στο πετρέλαιο, κ.λπ. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το κλείσιμο των
κοινωνικών ανισοτήτων την περίοδο 2000-20004 αναμένεται να αποδειχθεί ακόμα
πιο έντονο.

Το γεγονός ότι οι πολιτικές αυτές αντιστρέφονται από την κυβέρνηση της N.Δ.
σημαίνει επίσης ότι τα επόμενα χρόνια οι ανισότητες θα οξυνθούν. Για
παράδειγμα, η αύξηση του ΦΠΑ κατά 1% τον περασμένο Απρίλιο μείωσε τα λαϊκά
εισοδήματα περίπου κατά ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Επειδή όμως η φοροδιαφυγή
οργιάζει, τα χρήματα αυτά παρακρατούνται από τις επιχειρήσεις και φυσικά
αυξάνουν τα εισοδήματα διευρύνοντας τις ανισότητες. Το ίδιο συμβαίνει με την
απαλλαγή της φορολογίας των μερισμάτων που ενισχύει απευθείας τις απολαβές των
ανώτερων εισοδηματικών τάξεων, ενώ την ίδια στιγμή φορολογεί τα αποθεματικά
των επενδύσεων και έτσι μειώνει τις θέσεις απασχόλησης και κατά συνέπεια τις
συνολικές αμοιβές της εργασίας, προκαλώντας και πάλι επαναδιανομή εις βάρος
των φτωχότερων. Όσοι από την Αριστερά και την Κεντροδεξιά παρασύρθηκαν από τη
ρητορική της πλάνης που τόσο επιδέξια χρησιμοποίησε προεκλογικά η N.Δ., είναι
καιρός πλέον να το ξανασκεφτούν.