TPITH AΠOΨH Γερμανικό αδιέξοδο

Το πολιτικό αδιέξοδο στη Γερμανία μετά τις εκλογές είναι δεδομένο. Όμως το
περιοδικό «Spiegel» προσπαθεί να χειραγωγήσει τις εξελίξεις και
ευκρινώς υποστηρίζει ότι ανάμεσα στα υφιστάμενα γερμανικά κόμματα υπάρχουν
μόνο πολιτισμικές (και όχι πολιτικές) διαφορές («Spiegel», «Schröders
Wille geschehe», 19/9/2005)!

Προφανώς με αυτόν τον τρόπο όχι μόνο το «Spiegel» αλλά και πολλοί παγκόσμιοι
επιχειρηματικοί κύκλοι θέλουν διακαώς να νομιμοποιήσουν τη θολή ιδεολογική
λογική του «μεγάλου Συνασπισμού», δηλαδή την αφύσικη κυβερνητική συμμαχία
μεταξύ των Σοσιαλδημοκρατών και των Χριστιανοδημοκρατών, την οποία πολλοί
παράγοντες στη Γερμανία βαφτίζουν πετυχημένα «πολιτική τερατογένεση»
(«politische Miss-geburt», «Die Zeit», 21/9/2005).

Όμως, είναι δυνατόν να υπάρχουν ταυτόσημες προσεγγίσεις στα βασικά ζητήματα
ανάμεσα στους δύο παραπάνω κομματικούς πόλους;

Ή μήπως η επιλογή του «μεγάλου Συνασπισμού» αποτελεί ένα «μεταπολιτικό»
εγχείρημα, το οποίο θα ζημιώσει όχι μόνο τη Γερμανία αλλά και την Ευρώπη
συνολικότερα;

Κατ’ αρχάς, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι μόνο το 1966 συμπτύχθηκε και πάλι στη
χώρα τούτη ένας τέτοιος «παρά φύσιν» συνασπισμός με καγκελάριο τον Kurt
Kiesinger, που ήταν και μέλος του ναζιστικού κόμματος. Ωστόσο, το 1969 μέσα σε
συνθήκες γενικευμένης οικονομικής αστάθειας κατέρρευσε αυτό το παράδοξο
κυβερνητικό έκτρωμα και εξελέγη καγκελάριος ο Willy Brandt.

Μάλιστα, εξαιτίας της απογοήτευσης που προκάλεσε στους ψηφοφόρους η προκείμενη
«απολίτικη» και αδρανής κυβέρνηση, άλλοι προσανατολίστηκαν πιο αριστερά και
συγκρότησαν τους Πράσινους και άλλοι εντάχθηκαν στο ακροδεξιό κόμμα του NDP.
Αυτές τις πολωτικές παρενέργειες πρέπει να τις σταθμίζουν προσεκτικά εκείνοι
που και σήμερα απερίσκεπτα προτείνουν τέτοιες λύσεις.

Όμως, ας έλθουμε τώρα στη σημερινή πραγματικότητα του ευρωπαϊκού
γίγνεσθαι και ας φανταστούμε ποια κοινή εξωτερική πολιτική θα μπορούσαν να
χαράξουν μαζί οι ηγετικοί πρωταγωνιστές της γερμανικής πολιτικής σκηνής.

Όπως είναι γνωστό, η Α. Merkel (και το κόμμα της) καθαγίασε τη βάρβαρη εισβολή
στο Ιράκ, γιατί επιθυμεί μια στενότερη σχέση με τους Αμερικανούς. Ο
Schröder, αντίθετα, προωθεί μια πιο ισχυρή και ομοσπονδοποιημένη Ευρώπη.

Επίσης, οι Γερμανοί Χριστιανοδημοκράτες στηρίζουν ενεργά την πολιτική του
προεδρεύοντος Τ. Blair για την περικοπή των αγροτικών επιδοτήσεων και την
«άγρια ελαστικοποίηση» των ευρωπαϊκών αγορών.

Αντίστροφα, ο Schröder απορρίπτει αυτές τις λογικές. Επομένως, το κρίσιμο
ερώτημα είναι το εξής: Θα ήταν εφικτό κάτω από αυτές τις συνθήκες οι Δεξιοί
και οι Σοσιαλδημοκράτες να χαράξουν μια ενιαία γραμμή; H απάντηση είναι σαφώς
αρνητική.

Όμως, με αυτόν τον τρόπο η γερμανική ατμομηχανή θα εκπέμπει στην Ευρώπη το
επικίνδυνο μήνυμα της ασυνεννοησίας (και μάλιστα, σε μια εποχή κατά την οποία
ολόκληρη η ήπειρος βρίσκεται σε ιδεολογική σύγχυση μετά την απόρριψη του
Ευρωσυντάγματος από τη Γαλλία και την Ολλανδία).

Επιπλέον, η ίδια τάση αποδιάρθρωσης θα επικρατεί και στο εσωτερικό της
Γερμανίας (αν τελικά κυοφορηθεί ο μεγάλος Συνασπισμός). Γιατί; Διότι μπορεί
μεν να υπάρχουν παρόμοιες αντιλήψεις σε αρκετά θέματα (όπως για το φορολογικό
σύστημα), αλλά υφίστανται και υπολογίσιμες διαφορές.

Έτσι, δεν θα ήταν δυνατόν να συμφωνήσουν εύκολα οι Σοσιαλδημοκράτες με τον
«θατσερικό» φόρο που πρότεινε ο οικονομικός σύμβουλος της Merkel και σύμφωνα
με τον οποίο ο εκατομμυριούχος και ο φτωχός θα πληρώνουν αδιάντροπα το ίδιο
ποσοστό φόρου (flat-tax).

Κατά συνέπεια, η Γερμανία και η Ευρώπη έχουν ανάγκη από καθαρές λύσεις. Αυτό
το μήνυμα έστειλαν, εξάλλου, και οι Γερμανοί ψηφοφόροι που τάχθηκαν ενάντια
στα νεοφιλελεύθερα μέτρα της Merkel (ενώ «τιμώρησαν» εν πολλοίς και τον
Schröder, που περιέκοψε τα κοινωνικά ωφελήματα ακόμη και των φτωχοτέρων).

Επιπλέον, με την περίφημη ιδέα του μεγάλου Συνασπισμού κάποιοι επιθυμούν να
ακρωτηριάσουν ανιστόρητα το συγκρουσιακό μοντέλο της πολιτικής (Ch. Mouffe,
«Το δημοκρατικό παράδοξο»).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; H αφύσικη κυβερνητική συμμαχία ανάμεσα
στους Σοσιαλδημοκράτες και τους Χριστιανοδημοκράτες θα ενσπείρει στην Ευρώπη
τη σύγχυση και την παράλυση. Ίσως οι νέες εκλογές θα είναι η προτιμότερη λύση,
αφού με αυτόν τον τρόπο θα καταστεί σαφές «ότι η θεοποίηση της συναίνεσης
οδηγεί στην καταστροφή της δημοκρατίας» (Mouffe).

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.