ANOIXTO ΜΒΑ Όλος ο κόσμος… μια επιχείρηση

Oι εξαγορές και οι συγχωνεύσεις αποτελούν ένα αρκετά δημοφιλές
φαινόμενο στην επιχειρηματική ζωή. Όταν μιλάμε για εξαγορές αναφερόμαστε στην
αγορά και μεταγενέστερη απορρόφηση μιας εταιρείας από μια άλλη, ενώ
συγχωνεύσεις θεωρούνται αυτές οι περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει συνένωση δύο
εταιρειών παρoμοίων μεγεθών. Τα τελευταία χρόνια τείνει να εξαλειφθεί η έννοια
της συγχώνευσης, δεδομένου ότι και σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως η μία
εταιρεία καταλαμβάνει τον ηγετικό ρόλο και, συνεπώς, δρα ως αγοραστής. Στο
παρόν τεύχος αναφερόμαστε στις δύο έννοιες χωρίς να κάνουμε σαφή διαχωρισμό
μεταξύ τους, ενώ η ανάλυση που ακολουθεί παρέχει μία γενική περιγραφή του
θέματος.

ΠΟΤΕ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΙΣ KAI ΕΞΑΓΟΡΕΣ

Οι εξαγορές αποτελούν μια μέθοδο για να αυξηθεί γρήγορα το μέγεθος μιας
εταιρείας (σε αντίθεση με την οργανική αύξηση) ή για να εισέλθει σε νέες
αγορές. Επίσης, οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές φαίνεται ότι ευνοούνται από
συγκεκριμένες οικονομικές συνθήκες, γι’ αυτό και παρατηρούνται σε συγκεκριμένα
διαστήματα των κύκλων οικονομικής δραστηριότητας και σχετίζονται κυρίως με
ανοδικές τάσεις στις χρηματιστηριακές αγορές.

Έτσι, σημαντικά «κύματα» συγχωνεύσεων παρουσιάστηκαν κατά το παρελθόν στη
δεκαετία του ’80, για να μειωθούν στη συνέχεια με την ύφεση που επακολούθησε
και να επανέλθουν στο προσκήνιο προς τα τέλη της δεκαετίας του ’90. Επίσης, οι
εξαγορές ακολουθούν συγκεκριμένες πρακτικές στον επιχειρηματικό στίβο. Για
παράδειγμα, κατά διαστήματα ήταν ευρέως αποδεκτή σε διεθνές επίπεδο η τάση
μεγέθυνσης των εταιρειών ή η διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων τους ή η είσοδός
τους σε νέες αγορές (όπως π.χ. αυτές των Βαλκανίων).

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΑΛΟΓΑ ME ΤΟΝ ΣΚΟΠΟ

Οι εξαγορές και οι συγχωνεύσεις γίνονται για διάφορους λόγους – κυρίως για
λόγους στρατηγικής – ανάλογα με τους οποίους είναι δυνατόν να ομαδοποιηθούν.
Έτσι, μπορεί να αποσκοπούν σε:

* Μεγέθυνση με επέκταση του μεριδίου αγοράς στην αγορά
δραστηριοποίησης (οριζόντια επέκταση) αποσκοπώντας σε εκμετάλλευση
οικονομιών κλίμακας. Στην περίπτωση αυτή, οι δυο εταιρείες
δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά και αποσκοπούν στο να μεγαλώσουν τις
πωλήσεις τους και να εξοικονομήσουν έξοδα, βελτιώνοντας έτσι την κερδοφορία
τους. Τέτοιες περιπτώσεις, για παράδειγμα, ήταν κατά το παρελθόν οι
συγχωνεύσεις τραπεζών (Πίστεως με Ιονική ή Πειραιώς με Xiosbank και
Μακεδονίας-Θράκης). Στις περιπτώσεις οριζόντιας επέκτασης τίθενται περιορισμοί
από τις αρχές, ώστε να μη δημιουργούνται μονοπωλιακές συνθήκες στην αγορά.

* Επέκταση σε νέες αγορές (διασυνοριακές εξαγορές). Με τις εξαγορές,
κάποιες εταιρείες μπορούν να εισέλθουν γρηγορότερα και ενδεχομένως ασφαλέστερα
σε ξένες αγορές, αποφεύγοντας τους κινδύνους και τις καθυστερήσεις που μπορεί
να έχει η αυτόνομη ανάπτυξη. Σε αυτή την περίπτωση, για παράδειγμα, οι
ελληνικές τράπεζες έχουν προχωρήσει τα τελευταία χρόνια στην εξαγορά τοπικών
τραπεζών στα Βαλκάνια (π.χ. εξαγορά Jubanka από την Τράπεζα Πίστεως στη
Σερβία).

* Κάθετη επέκταση με εξαγορά πελατών ή προμηθευτών, με σκοπό να
επιτευχθεί ευκολότερη ή φθηνότερη πρόσβαση σε αγορές ή πρώτες ύλες (αν και
αυτό δεν είναι πάντα δεδομένο). Τέτοια περίπτωση μπορεί να είναι, για
παράδειγμα, η εξαγορά δικτύου πώλησης αυτοκινήτων από κατασκευαστές
αυτοκινήτων ή η εξαγορά των προμηθευτών τους σε εξαρτήματα αυτοκινήτων.

* Συνδυασμό συμπληρωματικών εργασιών. Στις περιπτώσεις αυτές, κάποιες
εταιρείες μπορούν, με έναν καλό συνδυασμό, να αναπτύξουν ένα πλήρες φάσμα
εργασιών. Έτσι, για παράδειγμα, μία εταιρεία που παράγει οικογενειακά
αυτοκίνητα θα μπορούσε να εξαγοράσει μια εταιρεία που παράγει σπορ αυτοκίνητα
αντί να προχωρήσει από μόνη της στην παραγωγή σπορ αυτοκινήτων (π.χ. εξαγορά
της Bugatti από τη VW).

ΚΡΙΤΗΡΙΟ H ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΞΙΑ

Ως αξία ορίζεται «το ποσό ή τα αγαθά στα οποία αντιστοιχεί κάτι» (Λεξικό
Μπαμπινιώτη). Γι’ αυτό και μία αγορά όπως το Χρηματιστήριο ονομάζεται και
Αγορά Αξιών, οι δε μετοχές θεωρούνται «κινητές αξίες», γιατί δεν είναι
εμπορεύματα ή ακίνητα.

Πολλές φορές ακούμε την έκφραση «η μετοχή αυτή είναι υποτιμημένη» ή,
αντίστοιχα, «υπερτιμημένη». Αυτό ουσιαστικά σημαίνει ότι η τιμή αυτής της
μετοχής δεν αντιπροσωπεύει την πραγματική αξία της επιχείρησης. Είναι
προφανές, ότι αν κάποιος αγοράσει μετοχές μιας εταιρείας που η ζήτηση από το
ευρύ επενδυτικό κοινό δεν τις έχει ακόμα εκτιμήσει σε υψηλά επίπεδα τιμών,
φυσιολογικά θα έχει κέρδη στο μέλλον. Σε αντίθετη περίπτωση, αγοράζοντας
κανείς υπερτιμημένες μετοχές, αγοράζει τις περίφημες «φούσκες». Από το απλό
αυτό παράδειγμα καταλαβαίνουμε πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζει κανείς την
πραγματική αξία μιας επιχείρησης.

ΠΟΣΟ ΑΞΙΖΕΙ H ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ;

Άλλο παράδειγμα είναι οι αγορές και οι πωλήσεις ολόκληρων επιχειρήσεων. Πώς
μπορεί, όμως, κανείς να εκτιμήσει ότι αυτή η επιχείρηση αξίζει τόσο και όχι
τόσο; Είναι πραγματικά δύσκολο να αποτιμηθεί η αξία μιας επιχείρησης, διότι,
πέρα από τα αντικειμενικά στοιχεία που μας δίνει η Λογιστική, η όποια εκτίμηση
αναγκαστικά πρέπει να βασιστεί σε κάποιες υποθέσεις. H πραγματική αξία μιας
επιχείρησης ορίζεται από πάρα πολλούς παράγοντες, όπως τα έσοδα, τα κτίρια, τα
κέρδη, αλλά και τα χρέη που αυτή έχει. Για παράδειγμα, μία από τις παλαιότερες
αγγλικές τράπεζες πωλήθηκε πριν από κάποια χρόνια για μία λίρα! Τόσο ορίστηκε
η πραγματική της αξία.

Επιπλέον, υπάρχουν και πολλοί άλλοι παράγοντες (άυλα αγαθά) που μειώνουν ή
αυξάνουν την αξία μιας επιχείρησης. Τέτοιοι παράγοντες είναι η καλή εταιρική
φήμη, η ικανότητα των στελεχών που δουλεύουν γι’ αυτήν, οι προοπτικές
ανάπτυξης για το μέλλον κ.λπ. Έτσι, είναι δυνατόν μία εταιρεία να είναι
ζημιογόνα για πέντε συνεχόμενα χρόνια, και όμως η μετοχή της να ανεβαίνει. Σε
τελευταία ανάλυση, οι προσδοκίες είναι αυτές που καθορίζουν τη χρηματιστηριακή
αξία μιας επιχείρησης.

Tips

Οι εξαγορές…

… αποτελούν μια μέθοδο για να αυξηθεί γρήγορα το μέγεθος μιας εταιρείας
(σε αντίθεση με την οργανική αύξηση) ή για να εισέλθει σε νέες αγορές