Tα μεταπτυχιακά αποδυναμώνουν το πτυχίο

Τριπλασιάστηκαν μόλις μέσα σε μία πενταετία οι μεταπτυχιακοί φοιτητές, που
παρακολουθούν κάποιο από τα 370 Μεταπτυχιακά Προγράμματα, τα οποία λειτουργούν
φέτος στην ελληνική Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των
πανεπιστημιακών, μάλιστα, πάνω από 50.000 πτυχιούχοι αναμένεται να έχουν
καταθέσει αίτηση μέχρι τον Δεκέμβριο του 2005 σε κάποιο από αυτά τα
Προγράμματα.

Έτσι, την ακαδημαϊκή περίοδο 1999-2000 περίπου 20.000 νέοι και νέες
παρακολουθούσαν μεταπτυχιακά μαθήματα στα AEI της χώρας μας. Κατά την
ακαδημαϊκή περίοδο 2003-04 οι μεταπτυχιακοί φοιτητές έγιναν 57.000
Απολογισμός; Μέσα σε μία πενταετία είχαμε υπερδιπλασιασμό των μεταπτυχιακών
φοιτητών, ενώ την ίδια περίοδο οι προπτυχιακοί φοιτητές των AEI-TEI αυξήθηκαν
μόλις κατά 18%. Και, βέβαια, προκειμένου να αποκτήσουν αυτούς τους
μεταπτυχιακούς τίτλους, οι φοιτητές πληρώνουν (πανάκριβα) δίδακτρα. Σε πάρα
πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, το αντικείμενο των επί πληρωμή μεταπτυχιακών
σπουδών έχει απλώς αφαιρεθεί από το πρόγραμμα των σπουδών του βασικού πτυχίου.
Πρόκειται, δηλαδή, για γνώση που στο παρελθόν οι φοιτητές θα αποκτούσαν
δωρεάν.

Υποβάθμιση. Οι αριθμοί αυτοί αποδεικνύουν την κατάσταση που
διαμορφώνεται στα Πανεπιστήμια, μέσα σε ένα ασαφές νομικό πλαίσιο. Αυτή η νέα
πραγματικότητα που αναδύεται στηρίζεται βασικά σε δύο κύκλους σπουδών, έναν
προπτυχιακό και έναν μεταπτυχιακό, όπου ο «τίτλος» του «πρώτου κύκλου σπουδών»
δεν θα έχει καμιά απολύτως σχέση με τα πανεπιστημιακά πτυχία που όλοι
γνωρίζουμε μέχρι σήμερα.

Ουσιαστικά και τυπικά καθιερώνονται δύο Πανεπιστήμια: ένα Προπτυχιακό και ένα
Πανεπιστήμιο… Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων με δίδακτρα. Μάλιστα η προσπάθεια
γενίκευσης των μεταπτυχιακών, ώστε να δημιουργηθεί δεύτερος κύκλος σπουδών,
δεν άφησε ανέγγιχτες ούτε τις Σχολές πενταετούς φοίτησης (Γεωπονικές,
Πολυτεχνεία) που περιλαμβάνουν ειδίκευση μέσα στο πτυχίο τους. Οι Σχολές αυτές
εδώ και χρόνια έχουν ως αίτημα την αναγνώριση των πτυχίων τους ως αντίστοιχων
του master, ταυτόχρονα όμως δημιούργησαν και ξεχωριστά master, εκτός του
πτυχίου, ακυρώνοντας έτσι το χρόνιο αίτημά τους.

H πρακτική που ακολουθήθηκε στη χώρα μας για τη δημιουργία πολλών
Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων αποτελεί απόδειξη ότι η δομή δύο κύκλων σπουδών
προκύπτει από το σπάσιμο των άλλοτε ενιαίων ανώτατων σπουδών. Συγκεκριμένα,
στα περισσότερα Πανεπιστημιακά Τμήματα για να φτιαχτεί Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα
αφαιρέθηκαν μαθήματα από τον προπτυχιακό κύκλο (δηλαδή μαθήματα που παλαιότερα
οι φοιτητές διδάσκονταν πριν από το πτυχίο τους) και μεταφέρθηκαν στον
μεταπτυχιακό! Σε άλλες πάλι περιπτώσεις, αντιγράφτηκαν μαθήματα του
προπτυχιακού κύκλου για να διδάσκονται στον μεταπτυχιακό, με περισσότερες
λεπτομέρειες και διαφορετικά συγγράμματα απ’ ό,τι πριν από το πτυχίο.

Επανάληψη. Είναι πλέον φανερό ότι το επίπεδο και το περιεχόμενο των
μεταπτυχιακών σε όλο και περισσότερες περιπτώσεις είναι μια καλύτερη επανάληψη
των προπτυχιακών ή, αν θέλετε, αυτό που διδασκόταν ως προπτυχιακά πριν μερικά
χρόνια. Τα παραδείγματα των μεταπτυχιακών «Περιβαλλοντικού σχεδιασμού πόλεων
και κτιρίων» ή «Σεισμική μηχανική και αντισεισμικές κατασκευές», που διαθέτει
το «Ανοιχτό Πανεπιστήμιο», είναι χαρακτηριστικά για το επίπεδο των τίτλων που
διαθέτει, αν λάβουμε υπόψη μας ότι αυτά είναι μέρη των προπτυχιακών σπουδών
των Αρχιτεκτόνων και των Πολιτικών Μηχανικών αντίστοιχα. Αυτό φανερώνει μια
γενικότερη τακτική αφαίρεσης γνώσεων και τμημάτων των προπτυχιακών σπουδών για
τη δημιουργία μεταπτυχιακών, που προωθείται γενικότερα στα Πανεπιστήμια και
οδηγεί ταυτόχρονα στην υποβάθμιση των σπουδών.

Σύμφωνα με τον πανεπιστημιακό, Λάζαρο Απέκη, τα δίδακτρα που πολλά από αυτά τα
«προγράμματα» έχουν ήδη θεσπίσει προδιαγράφουν με σαφήνεια τον ρητά ιδιωτικό
χαρακτήρα τον οποίο μέλλουν να αποκτήσουν οι σπουδές που θα ακολουθούν τον
πρώτο κύκλο, ως δεύτερος, μεταπτυχιακός κύκλος σπουδών, όπως προβλέπει η
«διαδικασία τής Μπολόνιας».