Tο παλάτι των ρολογιών

Στο παλάτι των Βερσαλλιών, ο χρόνος μοιάζει να σταμάτησε στην εποχή των
βασιλέων. Αθόρυβα κάθε Δευτέρα, ένας σύγχρονος ρολογάς ξεκλειδώνει τις βαριές
πύλες και, οπλισμένος με εργαλεία ακριβείας και υπομονή άλλων καιρών, δίνει
ζωή στα 100 ρολόγια-αντίκες που άλλοτε όριζαν το βασιλικό πρόγραμμα.

Μπερνάρ Ντρο. Ο επίσημος ωρολογοποιός του παλατιού των Βερσαλλιών επί το έργον

Ακόμη και σήμερα, χωρίς βασιλείς, αυτό το παλάτι διατηρεί τη μυστική ζωή του.
Σεμνός και διακριτικός, ο Μπερνάρ Ντρο εισέρχεται μία φορά την εβδομάδα, κάθε
Δευτέρα, στα άδυτα του κομψού μεγάρου. Είναι ο επίσημος ρολογάς του παλατιού –
ένας σύγχρονος τεχνίτης, ο οποίος επιδιορθώνει και συντηρεί τα περίπου 100
ρολόγια, αυτά που κάποτε υπηρέτησαν ένα από τα πλέον αξιοθαύμαστα
αρχιτεκτονικά δημιουργήματα της Ευρώπης.

Είναι μια αποστολή μοναχική. Στο ένα χέρι, η βαριά κλειδοθήκη και στο άλλο,
μια μικρή βαλίτσα με μικρά και μεγαλύτερα όργανα, όλα ακριβείας. Ο Ντρο
περιφέρεται στον λαβύρινθο των 700 δωματίων και των αμέτρητων διαδρόμων με
εξαιρετική άνεση, σαν να επισκέπτεται το πατρικό του σπίτι. Επίχρυσα ρολόγια
υπάρχουν παντού, σχεδόν σε κάθε χώρο, διακοσμούν τις μπρούντζινες καμήλες,
τους μαρμάρινους ελέφαντες, αλλά δεν εξυπηρετούν μόνο στη μέτρηση του χρόνου.

Οι πλανήτες

Κάποια περιέχουν μουσικά κουτιά και άλλα καταγράφουν ακόμη και τις κινήσεις
των πλανητών – είναι αυτό που θαυμάζει περισσότερο από όλα ο Ντρο. Το ρολόι
Πέισμεντ – όπως ονομαζόταν ο μηχανικός και αστρονόμος κατασκευαστής του – έχει
επάνω του μια γυάλινη σφαίρα, ενώ στο εσωτερικό χρυσά δαχτυλίδια αναπαριστούν
τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων. «Είναι ένα ημερολόγιο που δεν σταματά
ποτέ… Ο κατασκευαστής του προέβλεψε να δείχνει ημερομηνίες μέχρι το έτος
9999». Ήξερε άραγε πώς να το επισκευάσει; «Όχι», απαντά, «ευτυχώς δεν
χρειάστηκε».

Γιατί όμως γίνεται τέτοια προσπάθεια για να καταγραφεί ο χρόνος σε ένα τόσο
«άχρονο» μέρος; Ο επισκέπτης παρασύρεται και ξεχνιέται εύκολα εκεί. «Τα
ρολόγια ανήκουν εδώ και έχουν δύο λειτουργίες: πρέπει να διατηρούν την ομορφιά
τους και να δουλεύουν κανονικά. Δεν είναι καλό να μην είναι σωστή η ώρα που
δείχνουν».

Περιμένουν

Ορισμένα ρολόγια του παλατιού περιμένουν ακόμη υπομονετικά τις αναζωογονητικές
παρεμβάσεις του Ντρο. Σε αυτά, ο χρόνος σταμάτησε εκατονταετίες πίσω, στα 1660
και την περίοδο του «Βασιλιά Ήλιου», του Λουδοβίκου ΙΔ’. Τότε εγκαταστάθηκε
εκεί, μεταφέροντας στις Βερσαλλίες την επίσημη κατοικία του και ταυτόχρονα την
έδρα της απολυταρχικής μοναρχίας του. Το παλάτι ολοκληρώθηκε κι έγινε, όπως
ήθελε ο βασιλιάς του, το ωραιότερο της Ευρώπης: εκατοντάδες δωμάτια,
καθρέφτες, χιλιάδες παράθυρα, πολυέλαιοι, αγάλματα και αναρίθμητα ρολόγια…
«Τα ρολόγια ήταν πολύ σημαντικά εδώ, ακόμη και τον 17ο αιώνα, γιατί η ζωή στο
παλάτι ήταν απαιτητική», λέει ο ιστορικός στο Ερευνητικό Κέντρο των
Βερσαλλιών, Μάθιου ντα Βίνχα. «Ο βασιλιάς ξυπνούσε συγκεκριμένη ώρα, ενώ
καθορίζονταν ώρες για την προσευχή, τις κυβερνητικές συσκέψεις, τα γεύματα,
τους περιπάτους, το κυνήγι, τα κονσέρτα… Ο Λουδοβίκος μπορεί να μην είχε
ρολόι, αλλά 4 ωρολογοποιοί εργάζονταν γι’ αυτόν. Μάλιστα, όταν ταξίδευε, οι
τέσσερις άνδρες τον συνόδευαν μαζί με πολλά ρολόγια».

Μια λεγεώνα από συντηρητές

EN ETEI 2005 ο Μπερνάρ Ντρο είναι ο μοναδικός «βασιλικός ωρολογοποιός»,
όμως αυτό δεν μειώνει τη σημασία αυτής της δουλειάς. Είναι ενδεικτική μάλιστα
της βαρύτητας που δίνουν οι Γάλλοι στην προστασία της πολιτιστικής τους
κληρονομιάς. H κυβέρνηση απασχολεί ολόκληρη λεγεώνα από άνδρες και γυναίκες,
γνώστες της χαρακτικής σε ξύλο ή πέτρα, οι οποίοι επιδιορθώνουν και
αναπαλαιώνουν τα αντίστοιχα έργα τέχνης, επισημαίνει η Marlise Simons στην
«International Herald Tribune». Είναι οι επαγγελματίες που κερδίζουν
ανεπιφύλακτα τον θαυμασμό των συμπατριωτών τους, ακριβώς επειδή η απασχόλησή
τους ισοδυναμεί με ένδειξη πατριωτισμού. Άλλωστε, η επένδυση στην ίδια την
Ιστορία, επιβραβεύει επαρκώς: ο τουρισμός στη Γαλλία το 2004 υπολογίζεται στα
75 εκατομμύρια επισκέπτες.