Ο… λαμπρός θάνατος ενός άστρου

Μια κοσμική έκρηξη στα όρια του ορατού Σύμπαντος ανακάλυψαν οι επιστήμονες
χάρη στη βοήθεια του νέου διαστημικού οχήματος-τηλεσκοπίου Swift της NASA. H
απόστασή της υπολογίστηκε στα 13 εκατομμύρια έτη φωτός και, σύμφωνα με τους
ειδικούς, πρόκειται για την πιο μακρινή και ταυτόχρονα παλαιότερη κοσμική
έκρηξη που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα και καταγράφηκε στις 4 Σεπτεμβρίου.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η λαμπρότατη έκρηξη – γνωστή και ως έκλαμψη
ακτίνων γάμμα (GRB) – είναι στην ουσία η ακτινοβολία την οποία εξέπεμψε ένα
από τα πρώτα άστρα στο Σύμπαν, την ώρα που πέθαινε, λίγο μετά τη Μεγάλη
Έκρηξη. Συνέβη, δηλαδή, λίγο μετά τον σχηματισμό των πρώτων άστρων και
γαλαξιών, πιθανόν 500 εκατομμύρια έως 1 δισεκατομμύριο χρόνια μετά τη Μεγάλη
Έκρηξη (Bing Bang). «Αρχίζουμε να βλέπουμε επιτέλους τα απομεινάρια μερικών
από τα αρχαιότερα σώματα στο Σύμπαν, η ηλικία του οποίου υπολογίζεται στα 13,7
δισεκατομμύρια χρόνια», επισήμανε ο Ντάνιελ Ράιχαρτ από το Πανεπιστήμιο της
Βόρειας Καρολίνας, επικεφαλής της ομάδας που μέτρησε την απόσταση της έκρηξης
από τη Γη.

Ενθουσιασμός

H είδηση για την καταγραφή της έκρηξης προκάλεσε το ενδιαφέρον των αστρονόμων,
καθώς πιστεύεται ότι ύστερα από αυτό θα ανοίξει ένα ολόκληρο κεφάλαιο για τη
διερεύνηση και μελέτη της διαδικασίας σχηματισμού και της σύστασης των πρώτων
άστρων που δημιουργήθηκαν στο Σύμπαν. «Μας ανάβει στην ουσία το πράσινο φως
για τη χρήση των GRB ως μοναδικών και ισχυρών οργάνων του πρώιμου Σύμπαντος»,
δήλωσε ο αστρονόμος Ντόναλντ Λαμπ, από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου και
πρόσθεσε με ενθουσιασμό: «Είναι αυτό που περιμέναμε και ελπίζαμε να συμβεί…
τώρα αρχίζει να έχει ενδιαφέρον». Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν αιφνιδιάστηκαν.
Είχαν ήδη θεωρητικοποιήσει το θέμα της κοσμικής έκρηξης και πίστευαν ότι αυτές
θα μπορούσαν να εντοπιστούν και να καταγραφούν.

Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος, ο οποίος τους οδήγησε στην αποστολή του
διαστημικού οχήματος – τηλεσκοπίου Swift. «Πράγματι, σχεδιάσαμε το Swift με
στόχο να ερευνήσει για εκλάμψεις που προέρχονται από τα όρια του Σύμπαντος»,
επιβεβαίωσε ο Νιλ Γκέρελς, του Κέντρου Διαστημικών Πτήσεων της NASA. «Είναι η
πρώτη φορά κατά την οποία αντλούμε πληροφορίες για μεμονωμένα άστρα από την
έναρξη του χρόνου».

Προβλήματα στις τηλεπικοινωνίες από ηλιακές καταιγίδες

MIA ΗΛΙΑΚΗ ΚΗΛΙΔΑ η οποία στην κορύφωσή της ήταν πέντε φορές μεγαλύτερη
από τη Γη, μπορεί να προκαλέσει νέες ηλιακές καταιγίδες τις επόμενες ημέρες.
Οι ειδικοί δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να υπάρξουν προβλήματα στους
δορυφόρους και τις τηλεπικοινωνίες.

Ήδη η ηλιακή κηλίδα 798 έχει προκαλέσει επτά τεράστιες εκρήξεις ακτινοβολίας
στη Γη από τις 7 Σεπτεμβρίου. Μία από αυτές – την περασμένη Τετάρτη
-πιστεύεται ότι ήταν η τέταρτη μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί. Προχθές, οι
αστρονόμοι προέβλεψαν ότι είναι πολύ πιθανό να εκδηλωθούν και άλλες ηλιακές
καταιγίδες αυτή την εβδομάδα, αυξάνοντας παράλληλα τις πιθανότητες να
διαταραχθούν οι τηλεπικοινωνίες. Επίσης, οι επιστήμονες επισήμαναν ότι υπάρχει
κίνδυνος, όχι μόνο από τις ηλιακές καταιγίδες αλλά και από τα ρεύματα των
ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων, τα οποία φτάνουν στη Γη περίπου δύο ημέρες
ύστερα από μια ηλιακή καταιγίδα. Τα σωματίδια που συσχετίζονται με την έκρηξη
της περασμένης Τετάρτης έφτασαν στον πλανήτη μας κατά τη διάρκεια του
Σαββατοκύριακου, προκαλώντας το θεαματικό φαινόμενο βόρειο σέλας – γνωστό και
ως πολικό σέλας. H αμερικανική Εθνική Ωκεανογραφική και Ατμοσφαιρική Υπηρεσία
έκανε λόγο για ηλιακή ακτινοβολία «σε πολύ υψηλά επίπεδα». Ανέφερε μάλιστα
κάποια προβλήματα που προκλήθηκαν στη Γη ως αποτέλεσμα της ακτινοβολίας. H
ίδια Υπηρεσία επισήμανε ότι από την ισχυρή ηλιακή ακτινοβολία έχουν επηρεασθεί
συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας, διαστημικά οχήματα, επικοινωνίες υψηλής
συχνότητας και δορυφόροι, χωρίς ωστόσο να πληγεί ανεπανόρθωτα κάποιο από αυτά.