Bρετανική στροφή για Kύπρο

Οι απειλές της Κύπρου – με τη σιωπηλή συμπαράσταση και άλλων εταίρων –
έφεραν τελικώς αποτέλεσμα: το βελτιωμένο κείμενο που παρουσίασε χθες η
βρετανική προεδρία, με αντικείμενο τη δήλωση της Άγκυρας περί μη αναγνώρισης
της Κυπριακής Δημοκρατίας, απείχε παρασάγγας από το αρχικό της σχέδιο.

Παρ’ όλα αυτά οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Κύπρου, κ.κ. Μολυβιάτης και
Ιακώβου, επέμειναν για κάποιες ακόμη διορθώσεις – κι έπεισαν τους ομολόγους
τους να υπάρξει νέα συζήτηση στη συνεδρίαση των Μονίμων Αντιπροσώπων, στις 7
Σεπτεμβρίου. Διπλωματικές πηγές στη Λευκωσία ομολογούσαν πως το νέο κείμενο
της προεδρίας είναι σχεδόν πλήρως ικανοποιητικό – «μονάχα που έχουμε τα
περιθώρια να… κάνουμε τους δύσκολους πριν το αποδεχθούμε», έλεγαν
χαρακτηριστικά. Άλλωστε και οι χώρες που παρεμβάλλουν άλλα προσκόμματα στο
πλαίσιο για την έναρξη των διαπραγματεύσεων στις 3 Οκτωβρίου, όπως η Γαλλία
και η Αυστρία, επιθυμούν συνολική απόφαση των «25» – και μάλιστα σε επίπεδο
Συμβουλίου Υπουργών.

Κοινοτικές πηγές έλεγαν ότι το κεφάλαιο Τουρκία δεν αναμένεται να κλείσει πριν
από το Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης
του ΟΗΕ ή εκείνο της 19ης Σεπτεμβρίου (Γεωργίας), όπου απλώς θα επικυρωθούν
ειλημμένες αποφάσεις.

Βαρύ κλίμα

Τα στοιχεία τα οποία προσέθεσαν οι Βρετανοί στο σχέδιο δήλωσης είναι τα
ακόλουθα: α) η Ένωση εκφράζει τη λύπη της που η Άγκυρα προέβη σε αυτήν την
πρόσθετη δήλωση. β) H δήλωση δεν έχει νομική ισχύ. γ) H Τελωνειακή Ένωση
πρέπει να εφαρμοσθεί πλήρως, περιλαμβανομένων των μεταφορών. δ) H Ένωση δίδει
μεγάλη σημασία στην de jure εξομάλυνση των σχέσεων Τουρκίας – Κύπρου. ε) Θα
υπάρξει επανεξέταση της τουρκικής πρακτικής το 2006. Παρά το «βαρύ» κλίμα εις
βάρος της Τουρκίας, που επιβεβαιώθηκε και στο Νιούπορτ, ο Τούρκος υπουργός
Εξωτερικών, Αμπντουλάχ Γκιούλ, που έχει επίσης προσκληθεί στο άτυπο Συμβούλιο,
έριξε λάδι στη φωτιά αναχωρώντας από την Άγκυρα. Σε δηλώσεις του υποστήριξε
όχι απλώς τη δήλωση που έχει ήδη κάνει η Άγκυρα περί μη αναγνώρισης της
Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά κι ότι η χώρα του δεν είναι υποχρεωμένη να ανοίξει
τα λιμάνια της στα κυπριακά πλοία, δεδομένου ότι αυτό εμπίπτει στον τομέα των
υπηρεσιών κι αφορά μόνον την υποχρέωση των κρατών-μελών και όχι των υποψηφίων.

Τόσο η Κομισιόν όσο κι εκπρόσωπος της βρετανικής προεδρίας, εμμέσως απέρριψαν
τους ισχυρισμούς Γκιούλ. H πρώτη επανέλαβε ότι η Τουρκία πρέπει να επιτρέψει
την ελεύθερη πρόσβαση σε πλοία και αεροπλάνα από την Κύπρο, βάσει της
Τελωνειακής Ένωσης που υπέγραψε.

Ο εκπρόσωπος της προεδρίας είπε ότι η Τουρκία δεν μπορεί να κάνει διακρίσεις
μεταξύ των κρατών – μελών όσον αφορά την εφαρμογή της τελωνειακής ένωσης.
Υπήρξαν ωστόσο και εταίροι που ξεκαθάρισαν πως άλλο η τελωνειακή ένωση και η
εφαρμογή της, κι άλλο η αναγνώριση της Κύπρου. Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Περ
Στιγκ Μέλερ δήλωσε ότι η Ένωση ουδέποτε απαίτησε από την Τουρκία να
αναγνωρίσει την Κύπρο ως όρο για την έναρξη των διαπραγματεύσεων και ότι δεν
γίνεται να μετακινήσει αιφνιδίως τα γκολπόστ την τελευταία στιγμή. Πρόσθεσε,
ωστόσο, πως πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι η αναγνώριση της Κύπρου από την Άγκυρα
είναι απαραίτητη πριν από την ένταξη της Τουρκίας.

Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Βέλγος υπουργός Εξωτερικών Κάρελ ντε Γκουχτ,
λέγοντας πως η αναγνώριση της Κύπρου δεν αποτελεί όρο για την έναρξη των
ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την Ένωση, αλλά «δύσκολα μπορώ να
φανταστώ ότι η ένταξη της Τουρκίας μπορεί να γίνει χωρίς αναγνώριση της
Κύπρου».