Mουσική, το «κλειδί» της ειρήνης

Μπορεί η μουσική να ενώσει ό,τι χώρισε η Ιστορία και η πολιτική στην
Παλαιστίνη; Μπορεί το όραμα να γίνει κοινό; «Έχουμε διαφορές μεταξύ μας»,
είπαν τα παιδιά που συμμετείχαν στη συναυλία στη Ραμάλα, Ισραηλινοί και
Άραβες. «Διαφέρουμε στον τρόπο που μεγαλώσαμε, γιατί μεγαλώσαμε με διαφορετικό
όραμα».

Περίπου 40 νέοι Ισραηλινοί και άλλοι τόσοι Άραβες από τη Συρία, την Αίγυπτο, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη και την Ιορδανία συμμετέχουν στην ορχήστρα που ενθουσίασε το κοινό, περίπου 1.100 ατόμων, στη Ραμάλα. Στο κέντρο, ο Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ

Ήταν μια βραδιά αφιερωμένη στην Ιστορία και τη μουσική. Την ώρα που και οι
τελευταίοι Εβραίοι έποικοι ετοιμάζονταν να αποχωρήσουν από τη Λωρίδα της
Γάζας, το βράδυ της Κυριακής ο Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ μάζεψε τα «παιδιά του» –
Ισραηλινούς και Άραβες – στη Ραμάλα της Δυτικής Όχθης και τα άφησε να παίξουν
με τις νότες. Δεν θα το ξεχάσει κανείς!

Όταν όμως και οι τελευταίες νότες από το «Παραλλαγές Αίνιγμα» τού Έλγκαρ
(1899) έσβησαν στη σκηνή, στο πολιτιστικό κέντρο της πόλης, τι έμεινε στην
Παλαιστίνη; Τι έμεινε από τους μουσικούς που «έχτισαν», με κομμάτια από την
ίδια τους την ψυχή, αυτό το ταξίδι; «Αν έτσι ανοίξουν τα μάτια του κόσμου,
τότε είναι καλό που έγινε. Ίσως όμως να μην είναι τίποτα περισσότερο από μια
αχτίδα φωτός», λέει σκεπτική η 73χρονη Ρίμα Ταράζι, μία από τις πλέον
δραστήριες σε πολιτιστικά ζητήματα γυναίκες της Παλαιστίνης και παιδική φίλη
τού Έντουαρντ Σαΐντ.

Μιαν ανάσα

Και όπως συμβαίνει με κάθε τι στα παλαιστινιακά εδάφη, έτσι και στην περίπτωση
της μουσικής, η πολιτική απέχει μόλις μιαν ανάσα, επισημαίνει στον «Guardian»
η Σαρλότ Χίγκινς. «Είναι μόνο η αρχή. Το να παίζουμε μαζί, δεν σημαίνει ότι
έχουμε ξεπεράσει όλες τις πολιτικές δυσκολίες. Είναι σημαντικό όμως να
συνεχίσουμε να ασκούμε πιέσεις. Δεν θέλω να μας θεωρούν ως μια ωραία,
φιλήσυχη, τέλεια ορχήστρα», λέει ο 29χρονος Σύρος κλαρινετίστας Κινάν Αζμέχ.

Όλοι οι Ισραηλινοί μουσικοί της ορχήστρας επισκέπτονταν τη Δυτική Όχθη για
πρώτη φορά. Ανάμεσά τους και η 25χρονη βιολονίστα Αγιελέτ Καμπίλιο: «Οι
περισσότεροι από εμάς ήμασταν φοβισμένοι, ήταν φυσιολογικό. Όμως στο τέλος
αποφασίσαμε ν’ αφήσουμε πίσω αυτές τις σκέψεις».

Τις άφησαν. Στην Πέμπτη Συμφωνία τού Μπετόβεν, στο τελευταίο μέρος, ο
ιδεαλισμός τού Μπάρενμποϊμ κατέκλυσε την αίθουσα. Ήταν τέτοια η ένταση και η
ισχύς που μετέφεραν οι μουσικοί στη σκηνή, που συνεπήραν ακόμα και τους πιο
επιφυλακτικούς ακροατές. Συνεπαρμένοι ήταν και οι ίδιοι. Και γενναιόδωροι στην
επιβεβαίωση προς τον άλλον δάσκαλό τους, τον Έντουαρντ Σαΐντ, ο οποίος λίγο
πριν από το τέλος είχε παρατηρήσει: «Μόλις αρχίσουν να παίζουν, η προσωπική
τους ταυτότητα θα ξεθωριάσει».

Μια πολύ δυνατή φιλία

ΣΧΕΔΟΝ δύο χρόνια από τον θάνατο τού Αμερικανο-παλαιστινίου
διανοουμένου από λευχαιμία, ο αγαπημένος του φίλος Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ έκανε
πράξη τη δέσμευσή του. Έφερε τα «παιδιά τους» στη Ραμάλα και μάλιστα σε μια
κρίσιμη ιστορικά στιγμή. H «Ορχήστρα Δυτικο-Ανατολικού Διβανίου» (αποκαλούμενη
έτσι από την ποιητική συλλογή τού Γκαίτε «West-oestlicher Diwan»),
αποτελούμενη από νέους Ισραηλινούς και Άραβες, είναι γέννημα αυτής της φιλίας.
Για τον 62χρονο Αργεντινο-ισραηλινό συνθέτη και διευθυντή τής «Συμφωνικής
Ορχήστρας του Σικάγο», ο Σαΐντ παρείχε μεταξύ άλλων τη διανοητική πρόκληση που
«διψασμένος» πάντα αναζητούσε. Για τον Σαΐντ, ο Μπάρενμποϊμ, ήταν η αφορμή για
να ξανακαθήσει στο πιάνο του. Και ασφαλώς όχι μόνον αυτό. H ορχήστρα ήταν ο
καρπός των μαραθώνιων συζητήσεών τους: «H δημιουργία μουσικής – που από τη
φύση της απαιτεί αρμονία και ενότητα – μπορεί να φέρει κοντά νέους μουσικούς,
Ισραηλινούς και Άραβες, και να μάθουν μερικά πράγματα ο ένας για τον άλλον».