H βλάβη χτύπησε την «καρδιά» του Mπόινγκ

Πρόβλημα στην ηλεκτρονική «καρδιά» του μοιραίου «737» ήταν η βλάβη που
ανέφερε ο Γερμανός πιλότος Χανς Μέρτεν στην εταιρεία του.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, κάθε βλάβη στο συγκεκριμένο τμήμα του αεροσκάφους
μπορεί να εξελιχθεί σε ανεξέλεγκτο ντόμινο βλαβών, κάτι που όπως όλα δείχνουν
συνέβη στην πτήση που οδήγησε στον θάνατο 121 ανθρώπους.

Στην πραγματικότητα, το electronic compartment είναι όλα τα ηλεκτρονικά
συστήματα του αεροπλάνου. Βρίσκονται σε χώρο ακριβώς κάτω από το πιλοτήριο και
μπροστά από τον χώρο των αποσκευών.

Πιλότοι, μηχανικοί και ειδικοί επιστήμονες, απαντούν στα ερωτήματα που
συνθέτουν το παζλ της τραγωδίας, σύμφωνα με τα στοιχεία που έως τώρα έχουν
γίνει γνωστά. Ωστόσο, το μεγάλο ερωτηματικό που δεν έχει απαντηθεί και
παραμένει μυστήριο είναι γιατί οι πιλότοι δεν κατάφεραν να αντιδράσουν
χρησιμοποιώντας τις ανεξάρτητες φιάλες του οξυγόνου.

1. Πώς το electronic compartment μπορεί να βγάλει εκτός λειτουργίας
συστήματα του αεροσκάφους;

Αυτό μπορεί να συμβεί είτε από την πρόκληση βραχυκυκλώματος σε καλωδιώσεις των
ηλεκτρονικών συσκευών που βρίσκονται στον χώρο είτε από υπερθέρμανση που
οφείλεται σε προβληματική λειτουργία του συστήματος ψύξης. Όπως διευκρινίζει ο
κ. Δημήτρης Καλιάνος, πρόεδρος της Ένωσης Πτυχιούχων Τεχνικών Αεροπλάνων
Ολυμπιακής Αεροπορίας, «το τμήμα αυτό του αεροπλάνου ψύχεται από τον
κλιματισμό του πιλοτηρίου. Αν δεν υπάρξει η απαραίτητη θερμοκρασία, σένσορες
ειδοποιούν τους πιλότους για το πρόβλημα. Τότε μπορεί να ενεργοποιηθεί άλλο
σύστημα που φέρνει εξωτερικό αέρα για την ψύξη, ενώ παράλληλα λειτουργούν και
ειδικοί ανεμιστήρες. H βλάβη σε ένα από τα δύο συστήματα είναι κάτι
συνηθισμένο, αλλά εύκολα επιδιορθώσιμο. H βλάβη και στα δυο συστήματα
ταυτόχρονα είναι εξαιρετικά σπάνια, αλλά αν προκληθεί μπορεί να “λειώσει” τα
μηχανήματα». Στα αεροπλάνα αυτά υπάρχει εκτός της τροφοδοσίας με ρεύμα από
τους κινητήρες και τροφοδοσία ρεύματος από μπαταρία. Τα πάντα όμως είναι
αποτέλεσμα της καλής συντήρησής τους.

2. Ποια συστήματα βγαίνουν εκτός λειτουργίας;

«Το ποια συστήματα βγαίνουν εκτός λειτουργίας εξαρτάται από τις θερμικές
αντοχές του καθενός», απαντά ο κ. Κωνσταντέλος. Συνήθως το σύστημα κλιματισμού
και τα συστήματα επικοινωνίας βγαίνουν εκτός «μάχης» γρήγορα, εκτός σίγουρα
από ένα. Πρόκειται για τη συχνότητα «121-5», που είναι γνωστή ως «συχνότητα
κινδύνου». Αυτή, όπως διαβεβαιώνουν πιλότοι και τεχνικοί, δεν αντιμετωπίζει
ποτέ προβλήματα και είναι απορίας άξιον πως δεν χρησιμοποιήθηκε καθόλου.

3. Πώς μπορεί να αποφευχθεί βλάβη στο electronic compartment;

«H συντήρηση αυτού του τμήματος είναι το πρώτο μέλημά μας. Χαρακτηρίζεται ως
δουλειά ρουτίνας αλλά αν δεν ελεγχθούν προσεκτικά όλα τα συστήματα ενδέχεται
να προκληθεί σοβαρό πρόβλημα στο αεροπλάνο», απαντά ο κ. Στάθης Πεκιάς,
πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Μηχανικών, που επικαλείται περιστατικά πολλών
διεθνών αερομεταφορέων όπου ένα «φαγωμένο» καλώδιο ή μια προβληματική
ηλεκτρική σύνδεση έβγαλαν εκτός λειτουργίας σημαντικά συστήματα του
αεροσκάφους, όπως οι επικοινωνίες, ο κλιματισμός, και προκάλεσαν προβλήματα
στην τροφοδοσία της κονσόλας των οργάνων. Στα παγκόσμια χρονικά αλλά και στην
Ελλάδα έχουν αναφερθεί επίσης περιπτώσεις όπου ο πιλότος από απροσεξία έχυσε
το νερό του στο πάτωμα του πιλοτηρίου και οι σταγόνες που πέρασαν στο κάτω
μέρος όπου βρίσκεται το electronic compartment βραχυκύκλωσαν τα όργανα.

4. H βλάβη στο electronic compartment μπορεί να εξηγήσει γιατί οι δύο
πιλότοι έχασαν τις αισθήσεις τους;

Ναι, αλλά υπό προϋποθέσεις: Αρχικά, βραχυκύκλωμα μπορεί να προκαλέσει φωτιά σε
καλώδια του συστήματος, τα οποία εκλύουν τοξικά αέρια, όμως μόνο μέσα στο
πιλοτήριο. Τα αέρια αυτά μπορεί να δηλητηριάσουν τους πιλότους προκαλώντας
τους απευθείας τον θάνατο ή προσωρινή απώλεια των αισθήσεων. Οι τοξικολογικές
εξετάσεις στη σορό του συγκυβερνήτη Χαράλαμπου Χαραλάμπους αναμένεται να
δώσουν ξεκάθαρη απάντηση σε αυτό το ερώτημα.

H δεύτερη περίπτωση όπου η βλάβη στο electronic compartment μπορεί να
εξουδετερώσει τους πιλότους σχετίζεται με το controller της αποσυμπίεσης που
βρίσκεται στον χώρο αυτό και είναι δυνατόν να τεθεί εκτός λειτουργίας από
βλάβη του συστήματος, όπως υποστηρίζει ο κ. Σίμος Λοΐζου, γενικός γραμματέας
της Κυπριακής Ομοσπονδίας Μηχανικών. Σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να υπάρξει
σταδιακή ή ραγδαία αποσυμπίεση που προκαλεί υποξία ή υποξυγοναιμία τόσο σε
όσους βρίσκονται στο πιλοτήριο, αλλά και στην καμπίνα των επιβατών. Τα μέχρις
στιγμή ευρήματα έχουν αποκλείσει την πιθανότητα ραγδαίας και μακροχρόνιας
αποσυμπίεσης. Σε συνθήκες πάλι σταδιακής αποσυμπίεσης, ο ιατρός – εξεταστής
ιπταμένων Βασίλης Ντούνης περιέγραψε την αντίδραση του ανθρώπινου οργανισμού
λέγοντας πως «ο άνθρωπος νομίζει ότι αντιδρά σωστά, ενώ στην ουσία πράττει
άλλα».

Σε αυτές τις συνθήκες το 90% των επιβατών χάνουν τις αισθήσεις τους και
αντέχουν οι πιο γυμνασμένοι. Το σενάριο αυτό μπορεί να δώσει μια εξήγηση για
την κατάσταση του συγκυβερνήτη, αλλά και την παρουσία του Ανδρέα Προδρόμου στο
πιλοτήριο.

5. H βλάβη στο electronic compartment εξηγεί γιατί οι πιλότοι δεν
χρησιμοποίησαν το οξυγόνο;

Όχι. H υπόθεση του οξυγόνου παραμένει μυστήριο, αφού η παροχή οξυγόνου δεν
σχετίζεται άμεσα με το electronic compartment. H φιάλη του οξυγόνου βρίσκεται
κάτω από τα καθίσματα των πιλότων και ανοίγει με το γύρισμα της στρόφιγγας. «H
μοναδική περίπτωση που μπορεί να προκάλεσε την μη έγκαιρη χρησιμοποίηση της
μάσκας του οξυγόνου από τους συναδέλφους μου είναι να είχαν παραβλέψει να
ανοίξουν τη στρόφιγγα πριν ξεκινήσει η πτήση. Σε περίπτωση αποσυμπίεσης ο
χρόνος αντίδρασης δεν επιτρέπει στον πιλότο να γυρίσει τη στρόφιγγα 15 φορές,
τόσες απαιτούνται για να αρχίσει η ροή του οξυγόνου. Έτσι μπορεί να εξηγηθεί
ενδεχομένως και η απουσία του Γερμανού πιλότου από τη θέση του, που πιθανόν,
μη μπορώντας να λειτουργήσει τη δική του μάσκα, αναζήτησε τις εφεδρικές φιάλες
οξυγόνου που βρίσκονται εκτός του κόκπιτ αλλά έχασε τις αισθήσεις του», λέει ο
κ. Θεόδωρος Χακιαντωνάς, γραμματέας της Παγκύπριας Συντεχνίας Πιλότων.

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΕ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΠΤΗΣΕΙΣ

Σε τέσσερις περιπτώσεις προκάλεσε προβλήματα

Το electronic compartment είναι όλα τα ηλεκτρονικά συστήματα του αεροπλάνου. Βρίσκονται σε χώρο κάτω από το πιλοτήριο και μπροστά από τον χώρο των αποσκευών και στο μοιραίο Μπόινγκ από την επικοινωνία του πιλότου φάνηκε ότι αντιμετώπιζε πρόβλημα με το συγκεκριμένο ηλεκτρονικό σύστημα

Σε τέσσερις περιπτώσεις, μια βλάβη στο electronic compartment προκάλεσε σοβαρά
προβλήματα στις πτήσεις αεροσκαφών:

1. 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1995: Μπόινγκ 737-200, στη διάρκεια δοκιμών έχασε
απότομα την ευστάθειά του και κινδύνευσε να συντριβεί. Το πόρισμα των
επιθεωρητών κατέγραψε πως στο πάτωμα του αεροσκάφους, στο ύψος της πόρτας του
αεροπλάνου, έπεσαν υγρά (πιθανόν νερό) που προκάλεσαν βραχυκύκλωμα στο
electronic compartment, θέτοντας σε κίνδυνο το αεροπλάνο. Στην έκθεση
σημειώθηκε επίσης πως περισσότερο «ευαίσθητο» ήταν το τμήμα των επικοινωνιών.

2. 10 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ1994: Μπόινγκ 737-300 των Κινεζικών Αερογραμμών εκτελεί
αναγκαστική προσγείωση στο Πεκίνο, εξαιτίας μυρωδιάς καμένου υλικού που
έβγαινε από τον χώρο του electronic compartment. H έρευνα έδειξε πως τμήμα του
μονωτικού υλικού που χρησιμοποιείται για την προστασία των μηχανημάτων είχε
πάρει φωτιά, εξαιτίας βραχυκυκλώματος δέσμης καλωδίων.

3. 24 NOEMBPIOY 1993: Αεροσκάφος τύπου MD-87 εκτελεί αναγκαστική
προσγείωση στην Κοπεγχάγη, καθώς καπνοί γεμίζουν το πιλοτήριο. Από την έρευνα
προέκυψε πως βραχυκύκλωμα που προκλήθηκε από αδιευκρίνιστο λόγο άναψε φωτιά σε
καλωδιώσεις.

4. 26 NOEMBPIOY 1995: Αεροσκάφος της Αλιτάλια, τύπου MD-82, ανέφερε
υψηλή θερμοκρασία στον χώρο του electronic compartment, αμέσως μετά την
απογείωσή του. Μέχρι να προσγειωθεί το αεροσκάφος, η φωτιά κατέστρεψε το
μονωτικό υλικό και ορισμένα μηχανήματα.