TPITH AΠOΨH H επανίδρυση του κράτους

Πολύ πρόσφατα, ανώτερη διοικητική υπάλληλος του ΥΠΕΧΩΔΕ καθαιρέθηκε από το
διευθυντικό πόστο που κατείχε, με την αιτιολογία της ανάρμοστης συμπεριφοράς.
Στο σκεπτικό της απόφασης αναφέρεται μεταξύ άλλων η συμμετοχή της σε ημερίδα
που οργάνωσε η ΓΣΕΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη, καθώς και η ανταπόκρισή της σε
ερωτηματολόγιο της WWF για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας στην Ελλάδα.

Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που η επί της ουσίας πολιτική, η κοινωνική δράση
και η έκφραση γνώμης θεωρούνται στοιχεία ασυμβίβαστα με την ιδιότητα του
δημοσίου υπαλλήλου. Ανέκαθεν το έμβοφο κράτος ένιωθε να απειλείται από τις
προσωπικότητες εκείνες που εκτός από το να «κοιτάζουν τη δουλειά τους» είχαν
άποψη για τα κοινά και συνέδεαν το αντικείμενο της ειδικότητάς τους με τους
γενικότερους προβληματισμούς της κοινωνίας των πολιτών. H κυρίαρχη κατάσταση
των πραγμάτων, εκτός των φωτεινών εξαιρέσεων, ήθελε τον λειτουργό υπάλληλο όχι
του δημοσίου συμφέροντος, αλλά της γραφειοκρατίας, άβουλο και υποταγμένο
όργανο της κάθε ηγεσίας, φερέφωνο των δικών της επιλογών και αποφάσεων. H
διαφορετικότητα ήταν συνώνυμο της απειθαρχίας και της αμφισβήτησης ή και της
ανατροπής των ισορροπιών που με τόσο κόπο οι ατάλαντοι τεχνοκράτες, κατά
κανόνα γενικοί γραμματείς, είχαν καταφέρει, σε συνεργασία με τον διατεταγμένο
συνδικαλισμό, να εγκαθιδρύσουν.

Το προαναφερθέν όμως περιστατικό στόχευε μακρύτερα. Σε μια περίοδο όπου η
ανεκτικότητα της κυβέρνησης στους μη ημετέρους ακούγεται πλέον ως ανέκδοτο, η
επανίδρυση του κράτους ταυτίζεται πλέον με την άλωσή του, με στόχο τις
επόμενες εκλογές. Στην επιχείρηση αυτή, συμμαχίες διαφόρων ειδών
επιστρατεύονται και γραμμάτια προεξοφλημένα εξαργυρώνονται, ως συνήθως στο
μέσον της τετραετίας (για την απορρόφηση των κραδασμών).

Στη συγκεκριμένη περίπτωση η λειτουργία του αποπεμφθέντος στελέχους είχε να
κάνει με τη νευραλγική υπηρεσία του ελέγχου της περιβαλλοντικής νομιμότητας.
Το Σώμα Ελεγκτών Περιβάλλοντος στο οποίο ηγείτο, μόλις και μετά βίας συσταθέν
και με καθυστέρηση δεκαετιών, ήταν ασυμβίβαστο με την πολιτεία της συναλλαγής
και με το καθεστώς της ανοχής στην μέχρι σήμερα ανομία. Το κυριότερο: έπρεπε
να δικαιολογήσει τον τίτλο του και να αποδείξει ότι η προσαρμογή με το
ευρωπαϊκό κεκτημένο δεν είναι ένας στείρος βερμπαλισμός. Ότι οι επιχειρήσεις,
και ιδιαίτερα η βιομηχανία, δεν μπορούν να παραμένουν στο απυρόβλητο όταν
παραβιάζουν αυτά που συνυπέγραψαν με το κράτος (τους περίφημους
περιβαλλοντικούς όρους) ούτε να ζουν σε ένα καθεστώς διαρκών εξαιρέσεων –
πράγμα που εκτός των άλλων παραβιάζει τον υγιή ανταγωνισμό.

Όλα αυτά ήταν φυσικό να ενοχλήσουν. Τα συμφέροντα πέρασαν στην αντεπίθεση. Όχι
για να κατεδαφίσουν το νεοπαγές εργαλείο άσκησης μιας αυτονόητης
(περιβαλλοντικής) πολιτικής. Αυτό είναι άλλωστε αδύνατο. Αλλά για να το
αποκεφαλίσουν, να το απονευρώσουν, να το ελέγξουν, να το υποτάξουν στη λογική
των διακοσμητικών και παρασιτικών μηχανισμών. Για να μην υπάρχει αμφιβολία
στον όποιο διάδοχο περί του ποιος είναι το αφεντικό και σε τι θεό πιστεύει.

Κάτι αντίστοιχο είδαμε προ καιρού στο υπουργείο Γεωργίας. Ικανότατο και με
περγαμηνές στέλεχος του τμήματος δασών, με προϋπηρεσία σε δασαρχεία, δρυμούς
και υπηρεσίες αναδασώσεων, μπήκε ξαφνικά στο ψυγείο. Όχι τελείως ξαφνικά, αφού
το (νέο;) δασικό νομοσχέδιο άρχισε πάλι να κυκλοφορεί (ως φήμη και ως πρόθεση)
στους διαδρόμους των κρατικών και παρακρατικών μαγειρείων. Για να ξαναμοιράσει
το δάσος στον λαό. Για να ρυθμίσει τις αντιδικίες γύρω από τα διακατεχόμενα
υπέρ των ιδιωτών και κατά του κράτους. Για να δώσει και πάλι ελπίδες στους
καταπατητές, τους εμπρηστές και τους εργολάβους που πλήττονται από την απραξία
του κλάδου της ανοικοδόμησης (sic!). Οι άνθρωποι που αντιστάθηκαν, που
αρνήθηκαν να συμπράξουν στο σχέδιο της γενικευμένης διαπλοκής, που
υπερασπίσθηκαν με κίνδυνο πολλές φορές της ζωής τους το δημόσιο συμφέρον,
είναι ανεπιθύμητοι. Είναι ο προνομιακός στόχος της κάθαρσης που επιβραβεύει
τους φαύλους και τιμωρεί τους καθαρούς. Είναι τα θύματα μιας εποχής που
λοιδορεί την αξιοκρατία την ίδια στιγμή που την κάνει σημαία της αλλαγής.

Εκτός κι αν το σύνθημα για λιγότερο κράτος ξεκινάει από το κούρεμα εκείνων που
τολμούν να σηκώσουν το κεφάλι πάνω από το επίπεδο της απρόσωπης και
συμβιβασμένης μετριότητας.

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι πρώην υφυπουργός.