Tο Mετρό απειλεί αρχαία στο κέντρο της Πόλης

Οι αρχαιολόγοι παραδέχονται ότι, όπως η Ρώμη και η Αθήνα έτσι και η Κωνσταντινούπολη δεν μπορεί παρά να αποκτήσει δίκτυο Μετρό και κάτω από την παλιά πόλη. Αλλά δεν είναι καθόλου σίγουροι αν το κράτος θα προστατέψει την αρχαία κληρονομιά

Έντονες ανησυχίες εκφράζουν αρχαιολόγοι για την απόφαση της τουρκικής
κυβέρνησης να προχωρήσει στη δημιουργία ενός νέου υπόγειου δικτύου Μετρό
συνολικού μήκους 75 χιλιομέτρων που θα ενώνει υποθαλάσσια τις δύο πλευρές του
Βοσπόρου και θα έχει σταθμό στο ιστορικό κέντρο της Κωνσταντινούπολης, ακριβώς
κάτω από την περιοχή που βρίσκεται η Αγία Σοφία, το Μπλε Τζαμί και το Τοπκαπί.
Είναι έργο βιτρίνας, προϋπολογισμού 2,2 δισ. ευρώ που προορίζεται να
ανακουφίσει την κυκλοφορία στις δύο γέφυρες του Βοσπόρου που είναι πλέον
εξαιρετικά προβληματική.

H ανησυχία είναι έντονη γιατί οι γραμμές θα περνάνε μεν σε αρκετό βάθος, ο
σταθμός όμως στο ιστορικό κέντρο θα γίνει με ανοιχτό όρυγμα. Σκάβοντας την
επιφάνεια οι εργάτες θα έρχονται αναπόφευκτα αντιμέτωποι με ενδεχόμενες ζημιές
σε μνημεία διαφόρων εποχών, από το Βυζάντιο μέχρι τους Οθωμανούς, που είναι
θαμμένα σε επάλληλα στρώματα στο έδαφος.

Δίπλα από το γραφείο του νομάρχη Κωνσταντινούπολης – το αξίωμα αυτό έχει
ισχυρές εξουσίες – οι εκσκαφές έχουν ως τώρα αποκαλύψει πρώτα τα τοιχώματα
μιας κάβας σπιτιού της εποχής της ίδρυσης του νεώτερου τουρκικού κράτους, από
κάτω ένα κλιμακοστάσιο της ύστερης οθωμανικής περιόδου και ακόμα πιο κάτω μια
βυζαντινή στέρνα. Πολύ σύντομα θα περάσει μπουλντόζα για να ισοπεδώσει αυτό το
φιδωτό δρομάκι του ιστορικού κέντρου, προκειμένου να φτιαχτεί σταθμός Μετρό,
και δεν θα μάθουμε αν υπάρχει και κάτι άλλο από κάτω. Ένα τοίχος αγοράς του
16ου αιώνα, που βρέθηκε στην ασιατική πλευρά του Βοσπόρου, αποφασίστηκε να
κατεδαφιστεί επειδή ήταν δύσκολο να μετακινηθεί – κι εκεί θα δημιουργηθεί ένας
ακόμη σταθμός του Μετρό. Από το σημείο εκείνο ξεκινούσαν τους προηγούμενους
αιώνες τα καραβάνια που πήγαιναν στη Μέκκα.

«Αν βρούμε μερικά πιο σημαντικά πράγματα μπορεί και να ματαιώσουν το σχέδιο»,
λέει ο αρχαιολόγος Ογκούζ Ερκάν. «Μία υπόθεση τόσο σημαντική όσο τα αρχαία της
Κωνσταντινούπολης θα έπρεπε να είναι αντικείμενο συλλογικής εργασίας με τη
συμμετοχή και ξένων ειδικών», λέει η Μίνα Γιανγκ, αξιωματούχος της Unesco.
Πάντως ο αντινομάρχης Κουμχούρ Γκουβέν Τασμπασί λέει ότι η πόλη δεν θα
διστάσει να σταματήσει τις εργασίες και να κάνει νέα χάραξη του Μετρό «αν
βρεθούν ερείπια μιας αρχαίας πόλης, ή ένα θέατρο ή οποιαδήποτε αρχαία
κατάλοιπα».

Ο δήμος ήταν πιο προσεκτικός στην περίπτωση ενός ναυαγίου του 11ου ή 12ου
αιώνα που βρέθηκε στη διάρκεια των εργασιών στο Γενί Καπί, έναν παραθαλάσσιο
οικισμό που ήταν λιμάνι στα βυζαντινά χρόνια. Τα κομμάτια του πλοίου θα
εκτίθενται στον σταθμό που κατασκευάζεται τώρα εκεί.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής