ZΟΣIAN MΠAΛAΣKΟ «Tο σινεμά φυλακίζει τη φαντασία»

«Κωμωδίες με θέμα την ανδρική ομοφυλοφιλία είχαν γίνει, για τη γυναικεία όμως ποτέ. Ο λεσβιακός έρωτας είναι ένα είδος ταμπού, δεν γελάς ποτέ με καταστάσεις που αφορούν έρωτες γυναικών. Είχα φίλες λεσβίες, διαφόρων στυλ. Θέλησα λοιπόν να σπάσω αυτό το ταμπού και έκανα το “Για όλα φταίει το γκαζόν”», λέει η Ζοσιάν Μπαλασκό

«Οι ηθοποιοί είναι εύθραυστες προσωπικότητες», λέει στα «NEA» η Ζοσιάν
Μπαλασκό. «Γι’ αυτό και δεν πρέπει να τους λες ότι παίζουν άσχημα, αν
συμβαίνει κάτι τέτοιο». H Μπαλασκό έχει περάσει απ’ όλες τις θέσεις, πίσω και
μπροστά από την κάμερα, και ξέρει. «Δεν συνηθίζω να δίνω πολλές οδηγίες στους
ηθοποιούς. Αν δεν παίζουν καλά, φταίω εγώ που τους διάλεξα για τον
συγκεκριμένο ρόλο. Όλοι οι σκηνοθέτες θα έπρεπε να κάνουν ένα σεμινάριο
ηθοποιού, για να δουν πόσο δύσκολο είναι να παίζεις στην κάμερα».

Ήδη παίζεται στους κινηματογράφους το έκτο σκηνοθετικό της δημιούργημα, «H
πρώην γυναίκα της ζωής μου». Όπως και στο «Για όλα φταίει το γκαζόν», όπου
πρωταγωνιστής ήταν ο λεσβιακός έρωτας, εδώ μια αλλαγή φύλου παίζει σημαντικό
ρόλο, καθώς τα προβλήματα ταυτότητας και ερωτικών σχέσεων είναι στο κέντρο του
προβληματισμού της. Με ένα άλλο σενάριο προ διετίας κατάφερε να σοκάρει ακόμη
και τους – «ανοιχτούς» σε τέτοια θέματα – Γάλλους. Έφτιαξε μια ιστορία με
πρωταγωνίστρια μια πενηντάρα που ερωτεύεται ένα ζιγκολό.

«Ο ζιγκολό έκανε αυτήν τη δουλειά για να τα βγάλει πέρα με τα έξοδα της
γυναίκας του. Αυτό δεν ήταν πολιτικώς ορθό και σόκαρε», λέει η Ζοσιάν
Μπαλασκό. Στην πραγματικότητα σόκαρε μόνο τα γαλλικά τηλεοπτικά δίκτυα
-βασικούς χορηγούς του σινεμά. Γιατί το κοινό δεν σοκαρίστηκε, όπως φάνηκε από
τα 100.000 αντίτυπα που πούλησε το βιβλίο που έβγαλε αμέσως η Μπαλασκό. Το
μετέτρεψε σε μυθιστόρημα – είναι το πρώτο που δημοσιεύει – με τίτλο
«Πελάτισσα» και τώρα, δεδομένης της επιτυχίας του, θα γίνει και ταινία.

«Ο Μπαλζάκ έγραφε για τριαντάρες, ο Φλομπέρ την Μποβαρί. Εκείνο που με
ενδιέφερε στο δικό μου βιβλίο ήταν να μιλήσω για τις πενηντάρες. Που έχουν
δυσκολίες στην προσωπική τους ζωή. Είναι πολλές οι μόνες γυναίκες σε αυτή την
ηλικία. Οι περισσότερες φίλες μου είναι χωρισμένες και μόνες. Οι άντρες
φεύγουν, γιατί ο άλλος είναι καθρέφτης. Και βλέπουν μέσω εκείνου ότι
μεγαλώνουν».

Από τις αρχές του ’80, που ξεκίνησε στο καφεθέατρο ταυτιζόμενη σχεδόν με την
ομάδα Splendide, η Μπαλασκό κατάφερνε να σπάει τα ταμπού: έγινε πρωταγωνίστρια
σε μια εποχή που οι πρωταγωνίστριες ήταν όλες όμορφες, έγινε άνθρωπος-ορχήστρα
του σινεμά γράφοντας διαλόγους, παίζοντας, σκηνοθετώντας. Πάντα με όπλο το
χιούμορ και την κωμωδία: «Όταν παίζω έργα άλλων, μπορώ να παίξω οτιδήποτε.
Όταν γράφω η ίδια ή σκηνοθετώ, έχω το μικρόβιο να κάνω τους άλλους να γελάνε».

«Στην περίπτωση της “Πελάτισσας”, αν επρόκειτο για μια ιστορία έκπτωσης
των ηθών, τα κανάλια θα την δέχονταν. Εγώ όμως ήθελα να μιλήσω για το δικαίωμα
της γυναίκας να διαχειρίζεται τη σεξουαλική της ικανοποίηση. Και δέχθηκα
τρομερές επιθέσεις».

H ανδρική πορνεία είναι διαφορετική από τη γυναικεία, λέει. «Τα κορίτσια που
εκδίδονται οδηγούνται εκεί από τη φτώχεια τους. Ζιγκολό γίνονται φοιτητές που
θέλουν χαρτζιλίκι. Και η στάση του πελάτη είναι διαφορετική». Ο ζιγκολό του
βιβλίου, ο Μαρκό, λέει κάποια στιγμή: «H πελάτισσά σου σε κοιτάζει σαν
άνθρωπο, όχι σαν κομμάτι κρέας. Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά. Δεν κλείνεις μια
τρύπα, γεμίζεις ένα κενό… Αισθάνεσαι χρήσιμος…».

Με τη λογοτεχνία, η σχέση της Μπαλασκό είναι παλιά: «Μικρή διάβαζα Τζακ
Λόντον και Ιούλιο Βερν. Μετά ανακάλυψα τον Φίλιπ Ντικ. Μετατρέποντας την
«Πελάτισσα» σε μυθιστόρημα ανακάλυψα μια άλλη ελευθερία. Γιατί εκεί όλα είναι
δυνατά. Και στο σινεμά είναι όλα δυνατά, αρκεί όμως να στο επιτρέπει ο
προϋπολογισμός. Το σινεμά, ούτως ή άλλως, είναι διαφορετικό. Και μόνο οι
μεγάλοι σκηνοθέτες μπορούν να κάνουν σινεμά σαν λογοτεχνία. Γιατί, ο
σκηνοθέτης γίνεται συνήθως ένας μικρός θεός. Προσφέρει τα πάντα έτοιμα στον
θεατή, ακόμη και τη φαντασία. Όλοι οι θεατές βλέπουν περίπου το ίδιο φιλμ. Οι
αναγνώστες όμως δεν διαβάζουν το ίδιο βιβλίο».

Επιπλέον, προσθέτει η Γαλλίδα καλλιτέχνις, το γράψιμο είναι πιο ψυχοφθόρο από
το παίξιμο. «Όταν παίζεις έχεις να εμβαθύνεις σε έναν ρόλο. Επιπλέον, υπάρχει
πίσω σου μια δομή: σκηνοθέτης, σενάριο. Όταν γράφεις πρέπει να βυθιστείς στην
προσωπικότητα όλων των προσώπων».

Ένα εργαλείο προπαγάνδας σαν το… κρασί

Το γαλλικό σινεμά μπορεί να είναι δραστήριο τα τελευταία χρόνια, ωστόσο η
Ζοσιάν Μπαλασκό είναι σκεπτική: «Ο κινηματογράφος είναι σαν το κρασί».
Υπάρχουν καλές και κακές χρονιές. Ούτως ή άλλως, όταν κάνεις μια ταινία δεν
ξέρεις ποτέ εκ των προτέρων την τύχη της. Εσύ αγαπάς όλα τα παιδιά σου, η
αγωνία όμως υπάρχει πάντα. Θα βρουν το κοινό τους;». H Γαλλίδα πρωταγωνίστρια
συμφωνεί ότι στη χώρα της «ο κινηματογράφος έχει ζωντάνια και ποικιλία». Αλλά
δεν παύει να είναι ανήσυχη: «Στη Γαλλία το σινεμά είναι ακόμη ανεξάρτητο. Στις
ΗΠΑ είναι η Νο 2 βιομηχανία μετά τη βιομηχανία τροφίμων, με ό,τι αυτό
σημαίνει. Συν το γεγονός ότι εκεί είναι και εργαλείο προπαγάνδας. Στην
Ισπανία, το δίκτυο των αιθουσών ελέγχεται πια σχεδόν εξ ολοκλήρου από
αμερικανικές εταιρείες»…

Θα γίνει και Ντιράς

H Ζοσιάν Μπαλάσκοβιτς (ο Γιουγκοσλάβος πατέρας της πέθανε όταν ήταν 14
ετών) έχει παίξει σε δεκάδες ταινίες (το 2006 θα ενσαρκώσει τη Μαργκερίτ
Ντιράς σε ταινία του Πατρίς Λεκόντ) και έχει γράψει θεατρικά – και πολλές
ταινίες της διαγράφουν πορεία ως θεατρικά. Στο θέατρο έγραφε κείμενα και,
σχεδόν «φυσικά», χωρίς η ίδια να το έχει επιδιώξει, ήρθε και η σκηνοθεσία –
πιο πολύ ως πρακτική ανάγκη.

INFO

H ταινία της «H πρώην γυναίκα της ζωής μου» προβάλλεται στα ελληνικά σινεμά
και το μυθιστόρημά της «Cliente», από τις Εκδόσεις Fayard (Σελ. 286, τιμή: 19 ευρώ).