O Χρήστος Χατζηπαναγιώτης... κρυφακούει για τα όσα λέει στο τηλέφωνο η
Κατερίνα Λέχου στα «Κίτρινα γάντια» που παίζονται στο «Παρκ»


Φύτρωσαν μέσα σ' ένα γόνιμο θεατρικό έδαφος, ανέπνευσαν τον ίδιο με άλλα φυτά
αέρα, άντλησαν με τις ρίζες τους από βαθιές δεξαμενές αρτεσιανών θεατρικών
υδάτων και έδεσαν καρπούς συγγενείς και εξίσου γευστικούς με τους γειτονικούς
τους συντρόφους. Αλίμονο αν δεν τους δούμε μέσα στη σύνολη θεατρική παραγωγή
από τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα έως τις δεκαετίες πριν από το τέλος
του 20ού.


H ελληνική δραματουργία είναι προϊόν μεταπρατικό της Δύσης. Θέατρο μέσα στο
Βυζάντιο και στην Τουρκοκρατία δεν ευδοκίμησε. Κι όταν στεριώσαμε το νέο
κράτος καταφύγαμε στις δόκιμες μορφές και στη θεματογραφία της Δύσης.
Πράγματι, η θεατρολογική μας έρευνα έχει καταγράψει εν πρώτοις τη μεταφραστική
εποποιία ήδη από τη λεγόμενη περίοδο του νεοελληνικού Διαφωτισμού. Το θέατρο
θεωρήθηκε ως αναγκαίος πολιορκητικός κριός για να εκπορθηθεί το συντηρητικό
κάστρο που είχε ορθώσει ιδιαιτέρως η Εκκλησία για να προστατεύσει τάχα τον
Έλληνα από τις νέες ιδέες που ανθούσαν στην ανερχόμενη αστική κοινωνία της
Κεντρικής Ευρώπης.


Το ενδιαφέρον είναι πως εκτός από τα αρχαιόθεμα θεατρικά κείμενα που
γράφτηκαν για ευνόητους λόγους, η προτίμηση των μεταφραστών έπεσε στις
κωμωδίες και χαρακτήρων αλλά κυρίως ηθών. Έτσι ο Μολιέρος, ο Γκολντόνι και
όσοι τους μιμήθηκαν γαλούχησαν πρώτα ως αναγνώσματα και στη συνέχεια ως
παραστάσεις τη νέα κοινωνία που πάσχιζε να εξευρωπαϊστεί μετά την Επανάσταση.


Πρόσφατα η καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών
κ. Χρυσ. Βασιλάκου δημοσίευσε έναν ογκώδη τόμο με τις μονόπρακτες κυρίως
κωμωδίες που, είτε τυπωμένες είτε χειρόγραφες, βρίσκονται στα Αρχεία του
Θεατρικού Μουσείου, του ΕΛΙΑ και άλλων ιδρυμάτων. Οι περισσότερες απ' αυτές
τις μονόπρακτες κωμωδίες είναι διασκευές κυρίως από τα ιταλικά ή διασκευές
ιταλικές γαλλικών κωμωδιών. Εξάλλου πάρα πολλοί από τους πρώτους θιασάρχες του
νέου κράτους ήταν Επτανήσιοι και διότι εκεί τα ήθη ήταν πιο ανεκτά για
θεατρίνους και διότι στα Επτάνησα ήταν άμεση η επίδραση του ιταλικού θεάτρου.


Οι μονόπρακτες κωμωδίες μετά το 1860 και έως τα πρώτα χρόνια του 20ού
αιώνα παίζονταν ως συμπλήρωμα, ως διασκεδαστικό φινάλε σε μια παράσταση που
προηγούνταν ένα δράμα. Έτσι ο κόσμος έφευγε ανάλαφρος και όχι σκοτισμένος από
τη δραματική ένταση. Τείνω να πιστέψω πως το σκεπτικό αυτό ερχόταν από την
αρχαιότητα, αφού και τότε το σατυρικό δράμα συμπλήρωνε την τραγική τριλογία.
Τα μονόπρακτα ήταν διασκευές και συμπυκνώσεις συχνά τρίπρακτων πρωτότυπων
ξένων έργων. Θα έλεγα πως ένα ιταλικό τρίπρακτο γινόταν κατ' αρχάς μονόπρακτο
τον 19ο αιώνα και το μονόπρακτο τον 20ό αιώνα μετατρεπόταν στα μπουλούκια σε
νούτικη κωμωδία, δηλαδή χαλαρός καμβάς πλοκής για αυτοσχεδιασμό. Μία από τις
πλέον γνωστές μονόπρακτες φάρσες που απαντάται και ως νούτικη έχει τον τίτλο
«Τα κίτρινα γάντια». Δύο μάλιστα διαφορετικές παραλλαγές μετέγραψαν από
ανάλογα χειρόγραφα που έχω στην κατοχή μου φοιτητές μου μεταπτυχιακοί όταν
δίδαξα στο Πανεπιστήμιο για πρώτη νομίζω φορά «νούτικη κωμωδία». Έγραψα πριν
«φάρσα» και θυμίζω πως η λέξη φάρσα από το λατινικό «φαρσίρε» σημαίνει
παραγέμισμα. Έτσι γεννήθηκε το είδος όταν σε θρησκευτικά μυστήρια στη Δύση
παρεμβάλλονταν κωμικές σκηνές. H φάρσα εξελίχθηκε σε έξοχο αυτόνομο είδος και
όπως συχνά έχω γράψει και εδώ είναι το απόλυτο θέατρο, αφού συνήθως στερείται
μεγάλων ιδεών, στερείται χαρακτήρων και στηρίζεται στον καλπάζοντα ρυθμό, στα
απροσδόκητα, στις ανατροπές και στις παρεξηγήσεις. Ο Σακελλάριος και ο
Γιαννακόπουλος, ο Ψαθάς, ο Τσιφόρος και ο Βασιλειάδης, ο Φωτιάδης, ο Ρούσσος,
ο Γιαλαμάς και ο Πρετεντέρης, ο Λάκης Μιχαηλίδης, ο Ναπολέων Ελευθερίου, ο
Λαζαρίδης, ο Καμπάνης ξέρουν τα μυστικά της φάρσας φαρσί!


Όσο κι αν σας φανεί παράδοξο, η συνήθης φαρσική δομή είναι τρίπρακτη
και ακολουθεί τη διαλεκτική, αφού όντως η πρώτη πράξη είναι μια θέση, η
δεύτερη αντίθεση και η τρίτη σύνθεση. H δεύτερη κυρίως πράξη διαδραματίζεται
εκτός αστικού οικογενειακού ασύλου! Σε ξενοδοχείο, σε σταθμό, σε καφενείο, σε
κατάστημα, σε δημόσια υπαίθρια αγορά κ.λπ.


Στην πρώτη πράξη-θέση βρισκόμαστε σε ένα αστικό σπίτι, σαλόνι κυρίως, όπου ένα
ζεύγος περνάει μια πραγματική ή μια φανταστική κρίση. Ο σύζυγος ή η σύζυγος
είναι καχύποπτος, ζηλιάρης, ερωτύλος κ.λπ. Ένας από τους δύο αναχωρεί για
πραγματικές ή ψευδείς εργασίες. Στη δεύτερη πράξη-αντίθεση και οι δύο σύζυγοι
βρίσκονται στον ουδέτερο τόπο ξεχωριστά για πραγματικούς ή πλαστούς λόγους.
Εκεί γίνεται το μπέρδεμα, εραστές, ερωμένες, φανταστικές ή εκδικητικές
μοιχείες, παρεξηγήσεις, απροσδόκητες συναντήσεις, αφού στη φάρσα συναντώνται
πρόσωπα που δεν θα έπρεπε να συναντηθούν, σε ώρα, τόπο, τρόπο τελείως
ακατάλληλο, την ώρα που έπρεπε να βρίσκονται αλλού και με άλλους κ.λπ.


Ανάλαφρη, διασκεδαστική παράσταση







O Κώστας Τσιάνος σκηνοθέτης της παράστασης «Τα κίτρινα γάντια»


«Τα κίτρινα γάντια» που ανέβασε στο θέατρο «Παρκ» ο Κώστας Τσιάνος με μια
πρέζα μουσικοχορευτικής πανδαισίας είναι μια ανάλαφρη, διασκεδαστική φάρσα
καθαρόαιμη, με όλα τα τυπικά γνωρίσματα που προανέφερα. Κεντρικός τύπος ένας
παθολογικά ζηλιάρης σύζυγος, όπως σε άλλες φάρσες του διδύμου ο κεντρικός
τύπος είναι τσιγκούνης (Ένα βότσαλο στη λίμνη) ή ερωτύλος (Ο φίλος μου ο
Λευτεράκης). Στην τρίτη πράξη-σύνθεση λύονται οι παρεξηγήσεις, αποκαθίσταται η
αστική υποκριτική λογική, δίδονται εξηγήσεις, παραχωρούνται συγχωροχάρτια
κ.λπ. Ο Τσιάνος έστησε μια ευπρεπέστατη παράσταση μέσα σ' ένα βολικό και
εύχρηστο σκηνικό της Βολίδη και μουσικές σφήνες του έμπειρου Γιώργου
Θεοδοσιάδη. Ο Φωκάς Ευαγγελινός δίδαξε τα χορευτικά εμβόλιμα.


Ο θίασος, χωρίς να έχει τις καραμπινάτες φίρμες (που εκλείπουν πλέον),
διαθέτει μια σειρά από έμπειρα στελέχη που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του
είδους, που δεν απέχει δα και πολύ από τον κυρίαρχο κωμικό κώδικα της
τηλεόρασης.


H Κατερίνα Λέχου με στόφα ντάμας εξελίσσεται σταθερά και έχει θεατρική
παρουσία αξιοσημείωτη. Ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης σχεδίασε έναν αναγνωρίσιμο
ζηλιάρη σύζυγο, είχε ρυθμό, καλή ατάκα και απέφυγε μιμήσεις του ρόλου μεγάλων
πρωτοδιδαξάντων. H Ευαγγελία Μουμούρη έχει γκελ και η Νικολέττα Βλαβιανού
μέτρο. Ο Σπύρος Πούλης, ο Καποδίστριας, ο Χουλιάρας δεν περνούν απαρατήρητοι.
Ο Βουλτζάτης όμως στον ιδιοφυή ρόλο του Μπρίλη (που σημάδεψε ο Γκιωνάκης) στην
απεγνωσμένη προσπάθειά του να μην πέσει στην παγίδα της μίμησης, έπεσε σε μια
σπασμωδική υπερβολή.


INFO



«Τα κίτρινα γάντια» στο «Παρκ» (Αλεξάνδρας 36, τηλ. 210.8213.920 και 210.8217.369)

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από