TPITH AΠOΨH H ανάγκη «εθνικής» οικονομικής πολιτικής

Στις δοξαστικές διακηρύξεις του Πρωθυπουργού προς τα μέλη του Υπουργικού
Συμβουλίου τον περασμένο μήνα έμφαση δόθηκε και πάλι στην περιφερειακή
ανάπτυξη. Χαρακτηρίστηκε ως κεντρική πολιτική. Θα νόμιζε κάποιος που τον
άκουγε ότι πρόκειται για ένα σοβαρό εφεύρημα, μια νέα οικονομική πολιτική που
και μόνο η αναφορά σ’ αυτήν θα οδηγήσει την περιφέρεια σε θριαμβευτική πορεία.
Ως εάν κάποια πολιτική για ανάπτυξη της Περιφέρειας είναι αυτόνομη, ασύνδετη
από την πολιτική. Μπορεί στα Πανεπιστήμια και τις Οικονομικές Σχολές
να υπάρχουν μαθήματα «Περιφερειακής Ανάπτυξης» ή και ακόμη μεταπτυχιακή
ειδίκευση σ’ αυτήν, τέτοια «ειδίκευση» όμως είναι αδιανόητη στον
χώρο της πολιτικής. Φοβάμαι ότι αυτές και παρόμοιες εξαγγελίες οικονομικής
πολιτικής αποτελούν περισσότερο αναφορές ακαδημαϊκού χαρακτήρα, παρά
συγκεκριμένες πολιτικές για την αντιμετώπιση σύνθετων οικονομικοκοινωνικών
φαινομένων.

Και βέβαια, η ελληνική περιφέρεια συγκαταλέγεται ακόμη ανάμεσα στα πιο
καθυστερημένα τμήματα της Ευρώπης, και εκεί παραμένουν επίμονα πολλοί νομοί
της Επικράτειας, παρά τους πόρους που εισέρευσαν και παρά τις μεγαλόστομες
διακηρύξεις των κυβερνήσεων. Δεν νοείται περιφερειακή ανάπτυξη σαν κάτι
ανεξάρτητο και αποκομμένο από τη διαδικασία «εθνικής» ανάπτυξης. Είναι η
γενική οικονομική πολιτική και όπως αυτή έχει σχεδιασθεί που θα απολήξει ή όχι
στην ανάπτυξη της περιφέρειας. Είναι ο σχεδιασμός της οικονομικής πολιτικής
που θα ευνοεί ή όχι μια, ας πούμε, ισόρροπη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη
της χώρας στο σύνολό της.

Αυτό λοιπόν που χρειάζεται ο τόπος τούτη τη στιγμή των μεγάλων ανισοτήτων,
περιφερειακών και άλλων, είναι μια συνεπής, ολοκληρωμένη, ισορροπημένη – όσο
γίνεται – «εθνική» οικονομική πολιτική, που θα εκσυγχρονίζει, θα διευρύνει την
παραγωγική δομή της οικονομίας, ενώ θα διασφαλίζει ένα επίπεδο ισχυρής
ανταγωνιστικότητας. Και τούτο είναι πολύ σοβαρό, γιατί φυσικά εννοούμε μια
σχεδιασμένη περιφερειακή ανάπτυξη που θα ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της
οικονομίας. Αν όχι, τότε θα πρέπει να γνωρίζουμε «το κόστος» και το βάθος
χρόνου για την ανάπτυξη αυτής ή εκείνης της περιφέρειας και τις εναλλακτικές
πολιτικές. Όσοι ορθά εκτιμούν το είδος των κοινωνικών μας θεμάτων και
νοιάζονται για το μέλλον, προσβλέπουν σε μια οικονομική πολιτική που
μοναδικός όμως μετρητής επιτυχίας δεν είναι το στατιστικό «κατά κεφαλήν
εισόδημα» και παρόμοιες μετρήσεις των managers και ορισμένων οικονομολόγων
– λογιστών. Κριτήριο είναι και η κοινωνική συνοχή. Στοιχείο
αξεπέραστο για κοινωνική και οικονομική πρόοδο. Μια τέτοια πολιτική, όπου
θα διαπλέκονταν με γνώση και φαντασία και οι επιμέρους πολιτικές. Σκέπτομαι
π.χ. τον ρόλο της εκπαιδευτικής πολιτικής, όπως αυτή θα μπορούσε να καταστεί
πραγματικός παράγοντας ανάπτυξης της περιφέρειας.

Δεν θα αναφερθώ στη γνωστή περίπτωση της Ιταλίας και ορισμένων περιφερειακών
Πανεπιστημίων που έδωσαν το έδαφος για την ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων. Θα
αναφέρω ένα τελευταίο παράδειγμα από τη Βόρεια Ιρλανδία, εκεί όπου
αναγνωρίζεται η εκπαίδευση ως το θεμέλιο της οικονομικής και κοινωνικής
προόδου. Το Πανεπιστήμιο Queen’s στο Belfast έχει καταστεί πόλος έλξης
μεγάλων χορηγιών και επενδύσεων για έρευνα και έργα στον χώρο της
πληροφορικής. Μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες σχεδιασμού λογισμικού, η
Xilinx της Καλιφόρνιας, χορηγεί τεράστια ποσά στο γνωστό Πανεπιστήμιο του
Belfast για την ανάπτυξη προϊόντων νέας γενιάς στην πληροφορική. Να πως η
εκπαίδευση συνδέεται με την περιφερειακή ανάπτυξη. Όλα όσα εμείς εδώ λέμε για
την ανάπτυξη της περιφέρειας ή τον ρόλο της Παιδείας στη σύγχρονη κοινωνία,
είναι απλώς λόγοι κενοί, ασχεδίαστοι, αδύναμοι να συνάψουν το σημερινό με το
μακροχρόνιο, το ειδικό με το γενικό.

Ο Δημήτρης Πεπελάσης είναι οικονομολόγος.