[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΠΟΙΕΣ EINAI οι προοπτικές της Τουρκίας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση
μετά το αδιέξοδο στη διαδικασία επικύρωσης του Ευρωπαϊκού Συντάγματος; Το
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιείται σήμερα στις Βρυξέλλες μάλλον θα
αποφύγει να δώσει μια απάντηση. Αλλά εάν το Σύνταγμα τελικά ναυαγήσει και οι
θεσμικές μεταρρυθμίσεις ακυρωθούν, τότε δεν υπάρχει καμία προοπτική για ένταξη
της Τουρκίας στην Ένωση. H σημερινή θεσμική συγκρότηση της E.E., όπως ορίζεται
από τη Συνθήκη της Νίκαιας, «χωράει» μέχρι είκοσι επτά χώρες-μέλη (τις
σημερινές είκοσι πέντε συν τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία). H Συνθήκη της
Νίκαιας προβλέπει ρυθμίσεις (κατανομή ψήφων, εδρών κ.λπ.) για τις δύο αυτές
χώρες. Δεν προβλέπει απολύτως τίποτα για καμία άλλη και φυσικά την Τουρκία.
Εδώ θα ήθελα να υπενθυμίσω (ως εκπρόσωπος της χώρας που διαπραγματεύθηκε τη
Συνθήκη της Νίκαιας) ότι αρχικά έγινε προσπάθεια να συμπεριληφθούν θεσμικές
ρυθμίσεις (ψήφοι, έδρες κ.λπ.) και για την Τουρκία στη Συνθήκη της Νίκαιας.
Όταν, όμως, «έπεσαν» στο διαπραγματευτικό τραπέζι τα αριθμητικά δεδομένα για
τη χώρα αυτή (ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη στάθμιση και κατανομή των ψήφων στο
Συμβούλιο), τότε οι περισσότερες χώρες-μέλη διαπίστωσαν έντρομες ότι η Τουρκία
θα ήταν η θεσμικά ισχυρότερη χώρα-μέλος και έτσι εγκαταλείφθηκε η όλη
προσπάθεια για τις «επόμενες γενιές», όπως είπε ο τότε υπουργός Εξωτερικών της
Βρετανίας R. Cook. Μόνο οι νέες θεσμικές ρυθμίσεις του Συντάγματος επιτρέπουν
την ένταξη της Τουρκίας. Βεβαίως, το θέμα δεν είναι απλώς ή μόνο θεσμικό.
Είναι κυρίως πολιτικό. Υπάρχει πολιτική αντίθεση στις χώρες-μέλη της Ένωσης
για την ένταξη της Τουρκίας και η αντίθεση αυτή εκφράστηκε στα δημοψηφίσματα.
Τα «κριτήρια της Κοπεγχάγης» για τη διεύρυνση προβλέπουν, μεταξύ άλλων, ότι
για να προσχωρήσει μια νέα χώρα, η Ένωση θα πρέπει να έχει τη θεσμική
ικανότητα να την αποδεχθεί στους κόλπους της. Και η σημερινή Ένωση δεν έχει τη
θεσμική ικανότητα να αποδεχθεί ούτε την Τουρκία ούτε άλλη χώρα (π.χ. των Δ.
Βαλκανίων). Έτσι κι αν ακόμη αρχίσουν διαπραγματεύσεις τον Οκτώβριο δεν θα
τελειώσουν με πλήρη ένταξη…

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.