Kατολισθήσεις «τρώνε» τη Σαντορίνη

H Σαντορίνη αλλάζει σχήμα. Οι κατολισθήσεις που γίνονται στο μεγαλύτερο
μέρος της καλντέρας αυξάνουν το πλάτος της και μεταβάλλουν σιγά σιγά το σχήμα
του νησιού.

H Σαντορίνη είναι ένας από τους πιο τουριστικούς προορισμούς στον κόσμο. Ο
κώνος του ηφαιστείου, δηλαδή η καλντέρα, αποτελεί σπάνιο γεωλογικό μνημείο. H
θέα από την κορυφή της είναι συναρπαστική και για τον λόγο αυτό δεκάδες σπίτια
και ξενοδοχεία έχουν ανεγερθεί τα τελευταία χρόνια στην άκρη του γκρεμού.
Πολλά απ’ αυτά είναι υπόσκαφα, καθώς έχουν χτιστεί σε εσοχές της απόκρημνης
πλαγιάς. Οι βεράντες τους μοιάζουν να αιωρούνται πάνω από τη θάλασσα… Δεν
είναι άλλωστε τυχαίο ότι η περιοχή αυτή έχει και τη μεγαλύτερη αντικειμενική
αξία σε ολόκληρη την Ελλάδα. Οι τιμές ξεπερνούν σε ορισμένες περιπτώσεις τα
6.000 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο! Από την άλλη όμως πλευρά, αρκετοί άνθρωποι
δεν γνωρίζουν ότι η καλντέρα σιγά σιγά μεταβάλλεται. Σε διάφορα σημεία της
γίνονται μικρές κατολισθήσεις επειδή τα πετρώματά της δεν είναι συμπαγή. Αλλού
υπάρχει στερεοποιημένη λάβα, αλλού στάχτη κι αλλού μικρές πέτρες. Έτσι λοιπόν,
πόντο πόντο, η καλντέρα φαρδαίνει. Και σε βάθος χρόνου, το σχήμα της αλλάζει.
Μαζί και της Σαντορίνης. Είναι μια διαδικασία που συνέβαινε πάντα. Ωστόσο,
όπως αποδείχθηκε από μια πρόσφατη μελέτη που έγινε για λογαριασμό της
Νομαρχίας Κυκλάδων από τους καθηγητές του Τμήματος Γεωλογίας του Πανεπιστημίου
Αθηνών κ.κ. Δημήτρη Παπανικολάου, Ευθύμιο Λέκκα και την ερευνήτρια κ. Εύη
Νομικού, αυτή η διαδικασία επιταχύνεται εξαιτίας της έντονης οικοδομικής
δραστηριότητας που άρχισε να αναπτύσσεται από τη δεκαετία του 1980.

Δεν κινδυνεύει από σεισμό

«H Σαντορίνη δεν κινδυνεύει από σεισμό» διευκρινίζει στα «NEA» ο καθηγητής
Ευθ. Λέκκας. «Όλα τα γεωλογικά δεδομένα που έχουμε συλλέξει μάς δείχνουν ότι
θα πρέπει να περάσουν χρόνια και χρόνια ώσπου το ηφαίστειο να ξαναμαζέψει
ενέργεια και να την απελευθερώσει. Ίσως περάσουν κι αιώνες. Όμως οι
κατολισθήσεις θα συμβαίνουν επειδή τέτοια είναι η φύση της καλντέρας. Πολλές
φορές όμως οι κατολισθήσεις αποκτούν συχνότερο ρυθμό επειδή αρκετοί άνθρωποι
χτίζουν όπου βρουν, χωρίς να έχουν μελετήσει προηγουμένως τη σύσταση του
εδάφους».

Οι ειδικοί τονίζουν ότι στο νησί θα πρέπει να ληφθούν μέτρα και να μπουν
ορισμένοι κανόνες στην οικιστική ανάπτυξη της καλντέρας. «Είναι μια περιοχή με
σπάνια ομορφιά. Δεν υπάρχει τίποτε παρόμοιο σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι
κατολισθήσεις θα συνεχίσουν να συμβαίνουν. Δεν μπορούμε να τις εμποδίσουμε,
γιατί έτσι είναι φτιαγμένο το νησί. Μπορούμε όμως να μειώσουμε ακόμη
περισσότερο τον ελάχιστο κίνδυνο ατυχήματος, προσέχοντας πού και πώς
χτίζουμε».

Ιστορία ενός εκατ. ετών που φθάνει μέχρι τις εκρήξεις του ’50

ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ η Σαντορίνη δεν σταμάτησε ποτέ να αλλάζει μορφή. H
ιστορία της είναι τόσο παλιά, που φθάνει το ένα εκατομμύριο χρόνια πριν από
σήμερα. Τότε άρχισε σιγά σιγά να σχηματίζεται ο μεγάλος ηφαιστειακός κώνος,
που κατά την ακμή του μινωικού πολιτισμού ξεπρόβαλλε μέχρι και 800 μέτρα πάνω
τα νερά του Αιγαίου. Είχε μάλιστα διάμετρο 13 επί 9 χιλιόμετρα. Κι όταν έγινε
η σφοδρή ηφαιστειακή έκρηξη το 1680 π.X., η καλντέρα απέκτησε το σχήμα που
έχει σήμερα. Το υλικό που εκτοξεύθηκε από τα έγκατα της γης, κάλυψε το νησί.
Του έδωσε ύψος και πλάτος. Αιώνες αργότερα ξεπήδησαν η Παλαιά και η Νέα
Καμένη, εξαιτίας των διαδοχικών εκρήξεων που συνέβαιναν μέχρι και τη δεκαετία
του 1950.