H πρόκληση των μεταρρυθμίσεων

Τα πολιτικά συμβάντα των τελευταίων ημερών, τα διαδραματισθέντα στο
Κοινοβούλιο, η υφέρπουσα κρίση στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και η
αδυναμία της κυβέρνησης να αποδώσει ουσιαστικό και πραγματικό έργο πέραν των
εντυπώσεων και της επικοινωνίας, οδηγούν σε βαθύτερες σκέψεις για την κρίση
στρατηγικής που καταδιώκει το πολιτικό σύστημα και κατ’ επέκταση τη χώρα.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι η χώρα πια βρίσκεται αντιμέτωπη με
κρίση δομική, καταδιώκεται από πλήθος αδιεξόδων και ελλειμμάτων, δεν έχει
ακόμη προσδιορίσει τη θέση της στον κόσμο, δίδει μάχες οπισθοφυλακών, μη
αντιλαμβανόμενη τις κινήσεις, τις μετατοπίσεις κέντρων ισχύος και συμφερόντων.

Ανασφάλεια. Αν επιχειρήσει κανείς να προσεγγίσει τις εστίες του προβλήματος,
θα διαπιστώσει πως η οικονομία δεν αποδίδει, η κοινωνία βυθίζεται στην
ανασφάλεια και η πολιτική δεν έχει τις λύσεις, παραμένει άτολμη, κυριαρχούμενη
από επικοινωνιακά σύνδρομα και βραχυπροθεσμοπαθείς εξουσιαστικές επιδιώξεις.
Την ίδια στιγμή το διεθνές περιβάλλον είναι πιεστικό και θα παραμείνει τέτοιο
στο προβλεπτό μέλλον, καθώς τίποτε για την ώρα δεν παραπέμπει σε άμβλυνση των
ανταγωνιστικών συνθηκών που απορρέουν από το κύμα της παγκοσμιοποίησης.

H τρέχουσα δεκαετία θα είναι κατά τα φαινόμενα φιλελεύθερη στην Ευρώπη – παρά
τα όσα αντίθετα μετέδωσε το γαλλικό «όχι – και η κατεύθυνσή της προφανώς
ατλαντική μετά την υποχώρηση του γαλλογερμανικού άξονα και την ανάδυση της
Βρετανίας και των Ανατολικοευρωπαίων φιλοαμερικανών συμμάχων της.

H οικονομία. Σ’ αυτές τις συνθήκες θα περίμενε κανείς ότι η κυβέρνηση του
Κώστα Καραμανλή θα έδειχνε προσαρμοστικότητα μεγάλη, θα είχε την ευκαιρία να
απορροφήσει καλύτερα τα νέα δεδομένα και να κινηθεί με μεγαλύτερη άνεση στο
φιλελεύθερο περιβάλλον που διαμορφώνεται διεθνώς. Οι προεκλογικές δεσμεύσεις,
όμως, η ελλιπής προγραμματική επεξεργασία και η έντονη πολιτική στόχευση δεν
επέτρεψαν μέχρι τώρα την εφαρμογή μιας καθαρής πολιτικής από την πλευρά της
νεοδημοκρατικής κυβέρνησης. Ο πρώτος χρόνος της «νέας διακυβέρνησης» κύλησε με
ρυθμούς αργούς, ούτε καν διαχειριστικούς, με αποτέλεσμα να διογκωθούν τα
προβλήματα της οικονομίας, να υπονομευθούν οι όποιες αναπτυξιακές προοπτικές
και να καταρρεύσουν οι προσδοκίες τόσο των επιχειρήσεων όσο και των πολιτών.

Έπειτα από 15 μήνες απραξίας και υπό την απειλή κατάρρευσης της δημοτικότητάς
της, η νεοδημοκρατική κυβέρνηση επιχείρησε να κινηθεί σε φιλελεύθερη τροχιά,
υψώνοντας τη σημαία των μεταρρυθμίσεων, χωρίς όμως και πάλι ένα σχέδιο
ολοκληρωμένο, ικανό να διαμορφώσει συνθήκες αναγέννησης της οικονομίας.

Υποσχέσεις. H εθελουσία έξοδος του ΟΤΕ – συνήθης και αποτυχημένη πρακτική σε
πολλές δημόσιες επιχειρήσεις τα τελευταία χρόνια – δεν είχε να προσθέσει
πολλά, αν δεν συνοδευόταν από το στοιχείο μεταβολής των εργασιακών σχέσεων για
τους νεοπροσλαμβανόμενους στον Οργανισμό. Αυτή η μεταβολή, παρ’ ότι δεν είναι
ισχυρή και δεν αλλάζει τα δεδομένα στην οικονομία, ανεδείχθη σε μεγίστη
μεταρρυθμιστική πράξη, επειδή λειτουργεί ως η άκρη του νήματος, επειδή παίζει
τον ρόλο του «λαγού» στην προσπάθεια αναζήτησης μιας νέας οικονομικής
πολιτικής. Είναι αλήθεια ότι η κοινωνία, πιεζόμενη ασφυκτικά, αναζητεί
διεξόδους, επιζητεί το καινούργιο, θέλει ενεργές πολιτικές. Γι’ αυτό πιάνεται
και απ’ τα ελάχιστα. Γι’ αυτό συναινεί, θεωρεί ώριμη και απαραίτητη, π.χ., την
άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο και παρατείνει την ανοχή της προς την
κυβέρνηση. Ελπίζει πως κάτι θ’ αλλάξει. Αυτός είναι ο λόγος που μια κακή
κυβέρνηση με άθλιες επιλογές μένει ζωντανή και κρατάει τον κόσμο άλλοτε με
υποσχέσεις ανεκπλήρωτες και άλλοτε με πλαστές μεταρρυθμίσεις.