Όταν η ειρήνη νίκησε τον πόλεμο

Εκατό χρόνια κλείνουν σήμερα από την ειρηνική διάλυση της ένωσης ανάμεσα
στη Νορβηγία και τη Σουηδία. Ήταν υποδειγματικό συναινετικό διαζύγιο, που θα
μπορούσε να χρησιμεύσει ως πρότυπο για την επίλυση συγκρούσεων στον 21ο αιώνα.

Στις 7 Ιουνίου 1905, σε μια εποχή όπου τα όπλα θεωρούνταν το πιο ενδεδειγμένο
μέσο για την επίλυση των συγκρούσεων, το Κοινοβούλιο της Νορβηγίας αποφάσισε
μονομερώς να διαλύσει την ένωση με τη Σουηδία. Ο Σουηδός βασιλιάς Όσκαρ B’
είχε προηγουμένως απορρίψει τα σχέδια της Νορβηγίας να ανοίξει προξενεία στο
εξωτερικό για να διαχειριστεί μέσω αυτών την ανάπτυξή της στον ναυτιλιακό
τομέα. Στρατεύματα των δύο χωρών παρατάχθηκαν κατά μήκος των συνόρων, έτοιμα
για έναν πόλεμο που δεν έγινε ποτέ. H Στοκχόλμη είπε πως θα άφηνε τη Νορβηγία
να φύγει εφόσον αυτή θα ήταν πραγματικά η επιθυμία των Νορβηγών. Και οι
τελευταίοι δεν άφησαν καμία αμφιβολία πως αυτό ήθελαν, ψηφίζοντας μαζικά υπέρ
του διαζυγίου στο δημοψήφισμα που οργανώθηκε στις 13 Αυγούστου (368.208 «ναι»
έναντι 184 «όχι»)! Έκτοτε η Σουηδία, η οποία είναι η μεγαλύτερη από τις δύο
χώρες και παραμένει ο μεγάλος αδελφός στη σχέση, έριξε το βάρος της στη
βιομηχανία, δημιουργώντας μια στέρεη βιομηχανική βάση για την οικονομία της. H
Νορβηγία βασίστηκε σε φυσικές πηγές όπως το πετρέλαιο, η ξυλεία και το
αλουμίνιο, οι οποίες την έκαναν μία από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου.
Σήμερα είναι η τρίτη χώρα στον κόσμο σε εξαγωγές πετρελαίου – μετά τη Σαουδική
Αραβία και τη Ρωσία.

«Υπόδειγμα»

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Άναν είχε δηλώσει πρόσφατα πως η ειρηνική
λύση της σχέσης της Σουηδίας με τη Νορβηγία «παραμένει υπόδειγμα στον κόσμο
μας». «Πρέπει να αναγάγουμε το επεισόδιο αυτό σε πρότυπο», λέει και ο Νορβηγός
ιστορικός Γκέιρ Λούντεσταντ, ο οποίος είναι επίσης διευθυντής του Ινστιτούτου
Νόμπελ. «Αποδεικνύει πως δύο χώρες μπορεί να χωρίσουν ειρηνικά και να
αποκαταστήσουν καλές επαφές σε πολύ σύντομο διάστημα μετά το διαζύγιο».
Πράγματι, η περίπτωση του διαζυγίου της Νορβηγίας με τη Σουηδία αποτελεί
υπόδειγμα πραγματικής δημοκρατικής διαδικασίας. Ο Λένιν την είχε παρουσιάσει
ως πρώιμη εφαρμογή του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης των εθνών, ενώ σήμερα την
επικαλούνται οι αυτονομιστές του Κεμπέκ. Ο Λούντεσταντ λέει πως θα μπορούσε ή
θα έπρεπε να είχε εφαρμοστεί κατά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και της
Σοβιετικής Ένωσης, καθώς και στις σχέσεις της Ρωσίας με δημοκρατίες της που
επιδιώκουν την ανεξαρτησία, όπως η Τσετσενία, ακόμη και στην Αφρική, που
σπαράσσεται από τον εθνικισμό.

H «συνταγή» του σκανδιναβικού μοντέλου

ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ μπορεί να αντλήσει κανείς από το «σκανδιναβικό μοντέλο» και
τον τρόπο που λύθηκαν οι παρελθούσες συγκρούσεις, σύμφωνα με τον Σουηδό
ερευνητή του Διεθνούς Κέντρου «Ούλοφ Πάλμε» της Στοκχόλμης Γκούναρ Λασινάντι.
Χαρακτηριστικά αναφέρει το γεγονός ότι ο τελευταίος πόλεμος που έφερε
αντιμέτωπες δύο σκανδιναβικές χώρες χρονολογείται από την εποχή του
Ναπολέοντα, όταν η Σουηδία και η Δανία είχαν καταλήξει σε αντίπαλα στρατόπεδα.
H συνταγή του «σκανδιναβικού μοντέλου»; «Ένα μείγμα δημοκρατικών παραδόσεων,
ανεκτικότητας και εποικοδομητικής νοοτροπίας», λέει ο Λασινάντι.